I SA/Lu 462/98

Kodeks postępowania administracyjnego, jak i ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, nie zna dowodu z pisemnych "oświadczeń kontrahentów". Dowodem natomiast w konkretnej sprawie mogą, być zeznania tych osób /kontrahentów/ w charakterze świadków złożone przed organem podatkowym w określonym trybie i przy zachowaniu zasad ustalonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zaskarżaną decyzją z dnia 19 marca 1998 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 8 grudnia 1997 r. w sprawie określenia Hannie i Bogdanowi małżonkom A. należnego łącznego podatku dochodowego za 1993 r. w kwocie 5.744,40 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji Izba Skarbowa wyjaśniła między innymi, że w okresie od 3 grudnia 1996 r. do 23 stycznia 1997 r. w firmie "M." należącej do Bogdana A. przeprowadzona została kontrola obejmująca swoim zakresem prawidłowość prowadzonej dokumentacji podatkowej oraz rzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania za rok 1993. W trakcie tej kontroli ujawniono, że podatnik nie zaewidencjonował przychodu na łączną kwotę 21.554.80 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w zakresie kucia liter w kamieniu i wizerunków oraz handlu półfabrykatami i wyrobami gotowymi. Wartość nie zaewidencjonowanego przychodu została ustalona w oparciu o wystawione rachunki, umowy kupna - sprzedaży, złożone zamówienia oraz pisemne oświadczenia kontrahentów. W przeprowadzonym postępowaniu podatkowym organy podatkowe nie uwzględniły prowadzonych przez podatnika ksiąg przychodów i rozchodów ze względu na naruszenie par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1992 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 90 poz. 496 ze zm./. Księga nie była prowadzona zgodnie ze stanem rzeczywistym, popełnione zaś nieprawidłowości nie mieszczą się w granicach tolerancji określonych par. 10 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Do dokonania wymiaru podatku dochodowego wykorzystana została jedynie część danych z odrzuconych ksiąg, które nie budziły wątpliwości. Przychód zaewidencjonowany wyniósł 23.498,60 zł. Przychód nie zaewidencjonowany wyniósł 21.554,80 zł. Wartość łącznego przychodu ogółem wynosi 45.054,40 zł. Po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu wykazanego w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w kwocie 18.344,85 zł oraz podatku obrotowego przypisanego w kwocie 616 zł i podatku obrotowego wyliczonego z urzędu w kwocie 389,60 zł, dochód z działalności gospodarczej wyniósł 25.703,95 zł. Powyższy dochód jest łącznym dochodem małżonków za 1993 r. Na powyższą decyzję skarżący Bogdan A. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W treści skargi zawarł między innymi zarzut, co do przesłuchania w postępowaniu podatkowym świadków bez jego obecności. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa nie uznała zarzutów w niej zawartych za uzasadnione i wniosła o oddalenie skargi. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi Izba Skarbowa wyjaśniła, iż zarzut podatnika że nie brał on udziału w przesłuchaniach świadków nie jest uzasadniony ponieważ w toku kontroli świadkowie nie byli przesłuchiwani, a tylko zebrano oświadczenia klientów. Podniosła również Izba Skarbowa, iż w postępowaniu podatkowym nie zostały naruszone uprawnienia podatnika, a co do możliwości brania przez nich czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, zważył co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem Naczelny Sąd Administracyjny - stosownie do art. 51 ustawy o NSA - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, iż niezależnie od zarzutów podniesionych w treści skargi Sąd z urzędu bada i ocenia, czy w rozpoznawanej sprawie naruszono przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania administracyjnego oraz czy naruszenie tych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności doszło do naruszenia art. 7 Kpa, który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Taki sam obowiązek ciąży również na organie odwoławczym, który zgodnie z treścią art. 7 powinien podejmować wszelkie czynności zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i jego prawidłowej oceny prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafne jest stanowisko organów podatkowych, iż podatnicy prowadząc działalność gospodarczą w firmie "M." w roku 1993 nie prowadzili prawidłowo dokumentacji podatkowej i nie wszystkie przychody z tej działalności zostały zaewidencjonowane. Stąd zachodziła konieczność ustalenia przychodu niezaewidencjonowanego przy pomocy i wykorzystaniu innych dowodów. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji jak i z uzasadnienia decyzji Izby Skarbowej wynika, iż wartość nie zaewidencjonowanego przychodu została ustalona w oparciu o wystawione rachunki, umowy kupna - sprzedaży, złożone zamówienia oraz pisemne oświadczenia klientów. W ocenie składu orzekającego wadliwe są ustalenia organów podatkowych w części dotyczącej ustalenia wartości uzyskanego za rok 1993 przychodu dokonane na podstawie pisemnych oświadczeń kontrahentów. Stosownie do art. 75 par. 1 Kpa /jak i art. 180 par. 1 Ordynacji Podatkowej/ jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Katalog tych dowodów nie jest zamknięty i dlatego w indywidualnej sprawie należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia prawdy obiektywnej a nie jest sprzeczne z prawem. Kodeks postępowania administracyjnego, jak i Ordynacja Podatkowa nie zna dowodu z "oświadczeń kontrahentów". Dowodem natomiast w konkretnej sprawie mogą, być zeznania tych osób /kontrahentów/ w charakterze świadków złożone przed organem podatkowym w określonym trybie i przy zachowaniu zasad ustalonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organów podatkowych jest przeprowadzenie postępowania dowodowego zgodnie z zasadami wynikającymi z Kpa /ordynacji podatkowej/ niezależnie od tego, czy strona postępowania zgłaszała w tym zakresie swoje wnioski. W tych więc warunkach skoro zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy to podlega ona uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.