II SA/Ka 1768/97

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lipca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w składzie następującym : Przewodniczący: sędzia NSA: Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA: Roman Ciąglewicz, Antoni Bromer Protokolant: Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 1999 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. wymeldował M. K. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ulicy [...] nr [...]. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia organ powołał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowo¬dach osobistych (Dz. U. nr 32 poz.174 z 1984 r. z późn. zm.), a w jego motywach podano, że M. K. opuściła lokal w styczniu 1992 r. bez wymeldowania i utraciła uprawnienia do tego lokalu. Utrata uprawnień nastąpiła, zdaniem organu, z chwilą dobrowolne¬go opuszczenia lokalu. Wskazano, iż lokal ten stanowi własność miasta i został oddany małżonkom K. w najem decyzją z dnia [...] r. Przywołując treść zarówno art. 10 ust. 3 "prawa lokalowego obowiązującego w latach 1987-1994" jak i art. 7 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, obowiązu¬jącej obecnie, organ zaakcentował, że oboje małżonkowie są najemcami danego lokalu tylko wtedy, gdy wspólnie go zajmują. Odwołanie od decyzji wniosła M. K. zarzucając jej obrazę art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji lu¬dności i dowodach osobistych i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Odwołująca wykazywała, iż opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, albowiem zachowanie męża nadużywającego alkoholu zmusiło ją i jej dzieci do ucieczki z mieszkania. Wskazała także, że powrót do lokalu był nie możliwy, albowiem mąż wymienił zamki w drzwiach i podała, że lokal ten jest obecnie podnajmowany innym osobą przez jej męża, który tam również nie zamieszkuje. Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich, działając z upoważnienia Wojewody [...], decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jego uza¬sadnieniu podzielono w pełni argumentację faktyczną i prawną organu I instancji, a ustosunkowując się do zarzutów odwołania podano, że w toku przesłuchania odwołującej przed organem I instancji potwierdziła fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu, a nadto podkreślono, że nie przedłożyła żadnego dowodu "jakoby skorzysta¬ła we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych dla odzyskania naruszonego, jej zdaniem, posiadania mieszkania". W skardze M. K. domagała się uchylenia decyzji obu instancji zarzucając im obrazę art.15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, że opuściła lokal dobrowolnie, "podczas gdy została przez męża wyrzucona a korzystania z mieszkania uniemożliwił jej poprzez zmianę zamków, zaś lo¬kal podnajął osobom trzecim. Wywody skargi są powieleniem argu¬mentacji zaprezentowanej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonego stanowis¬ka. Uczestnik postępowania R. K. w piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 1997 r. postulował oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w tym zakresie Sąd dokonuje kontroli (art.21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. nr 74 poz. 368 ze zm.). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił w niniejszej sprawie art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity z 1984 r. Dz. U. nr 32 poz. 174 z późn. zm.). W myśl tego przepisu organ administracyjny wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldo¬wania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z kolei art. 9 ust. 2 ustawy stanowi, iż przy zameldowaniu na pobyt trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Omawiany art. 15 ust. 2 przewiduje zatem dwie sytuacje, w których prawnie dopuszczalne jest wymeldowanie osoby z pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące, przy czym wspólnym dla obu przypadków jest opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, z tym, że w sytuacji pierwszej obok tej przesłanki musi wystąpić przesłanka utraty uprawnień, o których mowa w przytoczonym powyżej art. 9 ust. 2 ustawy. Natomiast w drugim przypadku uprawnienia organu meldunkowego powstają wtedy, gdy osoba, która opuściła lokal nie mieszka w nim co najmniej 6 miesięcy a miejsca jej pobytu nie można ustalić. Sytuacja ta nie pozostaje w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu. Wskazać jeszcze należy, że utrata uprawnień do lokalu będąca ko¬nieczną przesłanką do wymeldowania w sytuacji pierwszej analizowanego przepisu, następuje także wtedy, gdy osoba legitymująca się pochodnym uprawnieniem dobrowolnie opuści lokal. W utrwalonym już orzecznictwie, szeroko cytowanym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego, przyjmuje się iż nie podjęcie w stosownym czasie środków prawnych celem przyw¬rócenia naruszonego posiadania lokalu jest równoznaczne z dobrowolnym wyzbyciem się uprawnień. W sprawie poddanej kognicji Sądu organy dokonały wymeldo¬wania skarżącej z miejsca pobyty stałego w oparciu o opisaną sytuację pierwszą określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji lud¬ności i dowodach osobistych. Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji Sąd zbadać musiał czy skarżąca, która, co pozostaje poza sporem, nie mieszka już w przedmiotowym lokalu i nie dopełniła obowiązku meldunkowego, utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu. W świetle wcześniejszych wywodów spostrzec trzeba, że skarżąca z chwilą złożenia wniosku ojej wymeldowanie przez męża, nie mieszkała już od trzech lat w lokalu, w którym była zameldowana na pobyt stały. W ciągu tych lat nie podjęła żadnych kroków prawnych celem umożliwienia jej korzystania z tego lokalu, a jak sama przyznała "lokal opuściła dobrowolnie w styczniu 1992 r. ze względu na złą sytuację małżeńską" (protokół przesłuchania strony z dnia 15 stycznia 1996 r.- karta 10 akt). Również w toku trwającego ponad półtora roku postępowania o jej wymeldowanie nie starała się o przywrócenie naruszonego stanu posiadania. Zasadnie zatem organy przyjęły, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal, a tym samym utraciła uprawnienia do przebywania w nim. Zaistniała więc sytuacja pierwsza określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uprawniająca organ do wydania decyzji o wymeldowaniu. Z wyłożonych przyczyn Sąd nie mógł uznać zasadności skargi, wobec czego w oparciu o art. 27 ust. l ustawy o NSA ją oddalił.