I SA/Gd 1318/97

Nawet wadliwe pouczenie podatnika nie może go zwalniać od obowiązku podatkowego, wynikającego wprost z przepisów ustawy. Błędy w pouczeniu podatników natomiast, mające w praktyce miejsce, mogą być ewentualnie brane pod uwagę przy rozważaniu umorzenia np. odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Decyzją z dnia 15 lipca 1997 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 19 marca 1997 r. odmawiającą Spółce z o.o. "B." w W. umorzenia zaległości z tytułu podatku od gier losowych i zakładów wzajemnych oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że "B." Spółka z o.o. w W. pismem z dnia 17 grudnia 1996 r. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie w całości wraz z odsetkami za zwłokę, bądź w części zaległości podatkowej z tytułu podatku od gier losowych i zakładów wzajemnych /za okres od 1.12.1995 r. do 10.09.1996 r./. Po rozpatrzeniu wniosku strony Urząd Skarbowy wydał decyzję z dnia 19 marca 1997 r., którą odmówił umorzenia zaległego za okres od 1.12.1995 r. do 30.09.1996 r. podatku od gier losowych i zakładów wzajemnych w kwocie 6.013,71 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie - 1.690,80 zł /określonymi na dzień 1 grudnia 1996 r./. Spółka "B." nie zgadzając się z decyzją Urzędu Skarbowego pismem z dnia 7 kwietnia 1997 r. odwołała się do Izby Skarbowej. Izba Skarbowa w postępowaniu odwoławczym rozpatrzyła odwołanie i nie znalazła uzasadnienia do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia Urzędu Skarbowego, a wobec tego decyzją z dnia 15 lipca 1997 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Z ustaleń Izby Skarbowej wynika, że załączone do akt sprawy dokumenty dotyczące sytuacji ekonomiczno-finansowej Spółki oraz struktury składników jej majątku i źródeł ich pochodzenia wskazują, iż skarżąca Spółka mimo planowanych zysków w latach 1995-1996 poniosła stratę na prowadzonej działalności, ponadto dwukrotnie zwiększyły się zobowiązania krótkoterminowe, w tym ponad pięciokrotnie zobowiązania z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń społecznych - co świadczy o rosnącym zadłużeniu Spółki. Dodatkowo z załączonej do akt sprawy struktury sprzedaży za rok 1995 wynika, iż 99 procent wszystkich przychodów stanowią przychody z tytułu sprzedaży walut, natomiast przychody z tytułu działalności w dziedzinie zakładów wzajemnych wynoszą jedynie 1 procent przychodów ze sprzedaży. Zdaniem Izby organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności przedstawione przez stronę, uznając jednak, że ani okoliczności sprawy, ani też argumenty strony nie dają dostatecznych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku i przyznania tej daleko idącej ulgi podatkowej. Bezspornym jest, iż powstanie zaległości podatkowej spowodowane było nieprawidłowym przyjęciem przez stronę podstawy opodatkowania podatku od gier losowych i zakładów wzajemnych, co z kolei było skutkiem błędnej interpretacji przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych /Dz.U. 1992 nr 68 poz. 341 ze zm./. Izba wskazała, że skarżąca Spółka swoje zarzuty i całą argumentację opiera na tym, że zatwierdzony przez Ministra Finansów "Regulamin zakładów wzajemnych - bukmacherskich" oraz protokół kontroli z dnia 20 października 1995 r., który nie stwierdza nieprawidłowości - stanowiły podstawę i zgodę na stosowanie zasad naliczania podatku od gier w oparciu o własną interpretację przepisów. W ocenie Izby natomiast zatwierdzenie regulaminu, który w par. 6 jednoznacznie określa stawkę za pojedynczy zakład w kwocie - 1,10 zł wraz z projektem biletu, posiadającym rubryki: "stawka brutto", "podatek", "stawka netto" - nie dawały podatnikowi upoważnienia do stosowania zasady naliczania należnego podatku od stawki netto. Tylko i wyłącznie podatnik odpowiada za prawidłowe naliczanie i odprowadzanie podatków zgodnie z obowiązującymi przepisami. W decyzji wskazano, że przedmiotem postępowania w sprawach umorzenia zaległości podatkowych nie jest badanie zasadności wymiaru podatku, gdyż bywa to przedmiotem odrębnego postępowania wymiarowego. Wobec nie zaskarżenia ustaleń kontroli i tym samym nie zakwestionowania wysokości podatku - podatek został ustalony ostatecznie. Z kolei, zgodnie z art. 21 ustawy o zobowiązaniach instytucja umorzenia zaistnieje jeżeli wystąpią - zdaniem organu podatkowego uzasadnione ku temu przyczyny gospodarcze lub społeczne. Takich jednak organy nie stwierdziły u skarżącej, stąd też decyzja niekorzystna dla strony. Spółka nie zgodziła się z decyzjami organów podatkowych i wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 7-9 i art. 77 Kpa. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Należy zgodzić się, że art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych jest przepisem o charakterze wyjątkowym. Umożliwia on bowiem organom podatkowym umorzenie zaległości podatkowych i tych należności budżetowych, do których ma zastosowanie, tylko w wypadkach społecznie lub gospodarczo uzasadnionych. Ocenę, czy takie przesłanki umorzenia zaległości istnieją, pozostawił ustawodawca organom podatkowym. Ten uznaniowy charakter rozstrzygnięć nie przekreśla jednak zasady, że uznanie to jest ograniczone dyrektywami ustawowymi nakazującymi organom podatkowym rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia występowania bądź braku w konkretnym wypadku względów gospodarczych lub społecznych, które uzasadniałyby umorzenie. Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczonych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu dowodowego /art. 80 Kpa/, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego /art. 77 Kpa/ oraz dokładne wyjaśnienie i rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych /art. 7 Kpa/. W niniejszej sprawie - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wystąpiła takiego rodzaju wadliwość procesowa decyzji polegająca na nie rozważeniu wszystkich podniesionych przez skarżącą Spółkę okoliczności, która w efekcie prowadzi do konieczności jej uchylenia. Jak wynika z treści uzasadnienia Izby Skarbowej, organy podatkowe przyjęły, iż zaległości podatkowe powstały z winy leżącej po stronie podatnika, zaś zatwierdzony przez Ministra Finansów regulamin zakładów nie dawał upoważnienia do stosowania błędnej zasady naliczania należnego podatku. Okoliczności te mogłyby z pewnością stanowić podstawę decyzji wydanej w trybie art. 31 o zobowiązaniach podatkowych, gdyby nie pominięto innego, znacznie istotniejszego uzasadnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej jak to, że sposób wyliczenia podstawy podatku, aczkolwiek błędny, został w sposób nie budzący wątpliwości zaaprobowany w protokole kontroli z dnia 20 października 1995 r. przez organy Ministra Finansów. Strona twierdziła, że ocena wynikająca z treści tego protokołu zobowiązywała Spółkę do stosowania określonych w protokole kontroli zasad, a w chwili obecnej strona nie może ponosić z tego powodu ujemnych skutków, gdyż kłóciłoby się to z zasadą zaufania do organów państwa. Zatem w sprawie zachodzi konieczność ponownego rozważenia argumentów uzasadniających wniosek strony o umorzenie zaległości i dokonanie ich oceny w sposób wyczerpujący. Należy przy tym zwrócić uwagę, że nawet wadliwe pouczenie podatnika nie może go zwalniać od obowiązku podatkowego, wynikającego wprost z przepisów ustawy. Błędy w pouczeniu podatników natomiast, mające w praktyce miejsce, mogą być ewentualnie brane pod uwagę przy rozważaniu umorzenia np. odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Nie mogą zaś niweczyć samego zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegając w sprawie naruszenie zasad postępowania dowodowego, orzekł w myśl art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i art. 55 ustawy o NSA.