I SA/Łd 2725/98
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1999-10-22
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest uprawniony do ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, gdy podatnik odmawia złożenia wykazu nieruchomości, a jednocześnie powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego została opodatkowana w sposób niekorzystny dla podatnika?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest uprawniony do ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, gdy brak jest danych niezbędnych do jej określenia, a podatnik odmawia złożenia wykazu nieruchomości. Sąd odstąpił od uchylenia decyzji, mimo stwierdzonych uchybień proceduralnych, uznając, że takie działanie byłoby niekorzystne dla skarżącego, ponieważ opodatkowana została jedynie część powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, a zwolnienie od podatku od nieruchomości nie obejmuje budynków mieszkalnych, nawet jeśli są związane z działalnością rolniczą.Stan faktyczny
Bronisław J. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy T. o ustaleniu łącznego zobowiązania pieniężnego na 1998 r. Skarżący kwestionował powierzchnię gruntów leśnych i nieużytków przyjętą do wyliczenia podatku, a także opodatkowanie podatkiem od nieruchomości domu mieszkalnego, który nie był wykończony. Organy podatkowe oparły się na danych z ewidencji gruntów i uznały, że skarżący nie wykazał niezgodności danych ewidencyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bronisława J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. :z dnia 23 listopada 1998 r. (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 1998 r. - oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczej we W. - po rozpatrzeniu odwołania Bronisława J. - utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. (...) z dnia 17 września 1998 r. /w decyzji Kolegium pomyłkowo wskazano jako datę decyzji Wójta: 9.09. 1998 r., ale z numeru powołanej decyzji i akt podatkowych wynika, że niewątpliwie chodzi o decyzję z 17 września 1998 r./ o ustaleniu łącznego zobowiązania pieniężnego na 1998 r. w kwocie 494,40 zł, w tym podatku rolnego - 471,80 zł, podatku leśnego - 17,20 zł i podatku od nieruchomości - 5,40 zł. W uzasadnieniu podano, że kwestią sporna jest powierzchnia gruntów leśnych i nieużytków /rowów/ przyjętych do wyliczenia podatku. Jednak podstawę opodatkowania przyjęto na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów: powierzchnię gospodarstwa rolnego - 12,70 ha /6,99 ha przeliczeniowych/, lasów - 2,54 ha, w tym lasu podlegającego opodatkowaniu - 1,52 ha. Natomiast powierzchnię użytkową części mieszkalnej budynku /30 m2/ wyliczono szacunkowo na podstawie danych posiadanych przez organ podatkowy, z uwagi na niezłożenie przez podatnika wykazu nieruchomości.
Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a w szczególności aktualne wypisy z ewidencji gruntów, potwierdzają prawidłowość danych przyjętych do wyliczenia podatku. W tej sytuacji zarzuty podatnika dotyczące niezgodności co do powierzchni gruntów nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.
Powołano się przy tym na art. 4 ustawy o podatku rolnym, podkreślając, że jeżeli podatnik kwestionuje prawidłowość danych wynikających z ewidencji gruntów, to powinien w odrębnym trybie wyjaśnić ewentualne niezgodności.
Dopiero zmiana danych wynikających z ewidencji gruntów może wywrzeć wpływ na wymiar podatku rolnego.
W skardze B. J. podniósł, że powierzchnia gruntów przyjęta do obliczenia podatków jest niezgodna ze stanem faktycznym. Wskazał, że według Urzędu Gminy i Urzędu Rejonowego w L. lasu jest 2,54 ha, podczas gdy w rzeczywistości jest go tylko 1,97 ha /w działce nr 272 i 263/.
Ponadto obciążono, go podatkiem za zawalone rowy w działce nr 272.
Kwestionuje także ustalenie podatku od nieruchomości od domu mieszkalnego, który nie jest wykończony.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wyjaśniając, że na działce nr 271/1 znajdują się lasy i grunty leśne o powierzchni 0,08 ha, a na działce 273/4 - o powierzchni 0,49 ha, których skarżący nie wziął pod uwagę w rozliczeniu ich łącznej powierzchni. Dlatego istnieje różnica między wyliczeniami powierzchni skarżącego i organu podatkowego. Natomiast okoliczność braku całkowitego wykończenia budynku nie może mieć znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego, albowiem budynek jest oddany do użytku i zamieszkany przez skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Należy się zgodzić z organami podatkowymi, że miarodajne dla określenia powierzchni gruntów są dane wynikające z ewidencji gruntów, co wynika z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 30 poz. 163 ze zm./, zgodnie z którym podstawą wymiaru podatków i świadczeń powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków; wynika to również z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./.
Oznacza to, że kwestionowanie danych dotyczących powierzchni gruntów może odbywać się wyłącznie w odrębnym postępowaniu przed organem prowadzącym ewidencję gruntów /z akt podatkowych wynika, że kwestia powierzchni gruntów należących do skarżącego była wyjaśniana przez Urząd Rejonowy w L./. Organ podatkowy nie jest władny dokonywać w tym zakresie ustaleń sprzecznych z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów.
Nie ulega zaś wątpliwości, czemu nawet nie zaprzecza skarżący, że organy podatkowe, ustalając powierzchnię opodatkowanych gruntów, oparły się na aktualnych wypisach z rejestru gruntów prowadzonego wówczas przez Urząd Rejonowy w L. Z wypisów tych wynika, że las i grunty leśne znajdują się na działkach nr 272/1 /w odpowiedzi na skargę błędnie podano nr 271/1/, 272/3, 272/4 /w odpowiedzi na skargę błędnie podano 273/4/ oraz 263/2 i mają łączny obszar 2,54 ha, a nie - jak twierdzi skarżący - 1.97 ha.
Jednocześnie ze znajdującego się w aktach podatkowych pisma Urzędu Rejonowego w L. z dnia 11 sierpnia 1998 r. wynika, że przeklasyfikowanie gruntów rolnych na działce 272/4 /o powierzchni 0,49 ha/ na las nastąpiło w 1996 r. Ponadto z wypisów tych nie wynika, aby grunty na działkach nr 272/1, 272/3 i 272/4 oraz 299/1 i 299/2 /odpowiadających według pisma Urzędu Rejonowego z dnia 9 grudnia 1996 r. m.in. działce o poprzednim numerze 272/ były sklasyfikowane jako rowy.
Skoro zatem organy podatkowe oparły się na danych wynikających z ewidencji gruntów, to zarzuty skarżącego nie mogły zostać uwzględnione.
Należy jedynie zwrócić uwagę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu na konieczność zachowania większej staranności; w zaskarżonej decyzji błędnie podano datę decyzji I instancji, a w odpowiedzi na skargę są błędy w numeracji wskazanych tam działek. Jednakże tego rodzaju pomyłki nie mogą być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
Za niezasadny należy również uznać zarzut dotyczący opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku mieszkalnego. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Oznacza to, że w wypadku gdy podatnik od dawna zamieszkuje w budynku - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie - to nastąpiło rozpoczęcie użytkowania budynku i powstał obowiązek podatkowy.
Wątpliwości może budzić jedynie przyjęcie powierzchni użytkowej części budynku mieszkalnego stanowiącej podstawę opodatkowania na podstawie szacunku, gdyż podatnik odmówił złożenia wykazu nieruchomości.
Zgodnie z art. 23 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli brak jest danych niezbędnych do jej określenia. Co prawda z akt podatkowych wynika, że organ nie dysponuje dokumentacją budynku, gdyż był on budowany w latach siedemdziesiątych, ale nie wynika również, czy organ podatkowy podjął próbę ustalenia powierzchni użytkowej budynku na podstawie pomiaru, wykorzystując przepisy o kontroli podatkowej /art. 281 - 292 Ordynacji podatkowej/. Oczywiście dokonanie pomiaru po wewnętrznej długości ścian, jak to przewiduje art. 4 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach. lokalnych, oraz ustalenie sposobu użytkowania budynku byłoby możliwe tylko po wyrażeniu zgody skarżącego na wstęp do lokalu mieszkalnego /art. 287 Ordynacji podatkowej/, ale - w wypadku. braku takiej zgody - powierzchnię użytkową budynku można byłoby oszacować na podstawie pomiaru dokonanego po zewnętrznych ścianach budynków; wynik tego rodzaju szacunku byłby bardziej zbliżony do rzeczywistego.
Jednakże uchylenie z tego powodu zaskarżonej decyzji byłoby niekorzystne dla skarżącego, ponieważ z akt podatkowych wynika, że została opodatkowana jedynie część powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego /30 m2/; organ podatkowy I instancji przyjął, że pozostała część jest związana z prowadzeniem gospodarstwa rolnego /czemu nie dał wyrazu w uzasadnieniu decyzji, naruszając art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, ale wynika to z jego pisma z dnia 17 sierpnia 1998 r./. Należy jednak zauważyć, że zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegają jedynie budynki gospodarcze lub ich części związane z działalnością rolniczą /art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/. Zwolnienie to nie dotyczy w ogóle budynków mieszkalnych, co oznacza, że istnienie związku między tym budynkiem a działalnością rolniczą nie powoduje zwolnienia budynku mieszkalnego lub jego części z podatku od nieruchomości. Jednak, chociaż doszło do naruszenia wskazanych przepisów, ale nie w sposób rażący - z uwagi na treść art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1997 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - sąd odstąpił od uchylenia z tego powodu, zaskarżonej decyzji, gdyż okazałoby się to niekorzystne dla skarżącego.
Z powyższych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło