III SA 563/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Czesława G. na postanowienie Izby Skarbowej w R. z dnia 8 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę. Czesław G. pismem z dnia 19 października 1998 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w Sz. o umorzenie na podstawie art. 59 par. 1 pkt 7 i art. 60 par. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zwanej dalej "ustawa o egzekucji" postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wyciąg z ksiąg Banku Depozytowo-Kredytowego S.A. Grupa PKO SA IV Oddział w L., gdyż jak podano, egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna oraz o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu powołano się na uchylenie w art. 193 Prawa bankowego z 1997 r. przepisów ustawy Prawo bankowe z 1989 r., w tym art. 53 ust. 2, który wyciągom z ksiąg bankowych nadawał moc tytułu wykonawczego. Nowa ustawa w przepisach przejściowych /art. 172-183/ na stanowi o tym aby tytuły wykonawcze wystawione przed wejściem w życie nowej ustawy zachowały swoją moc także pod jej rządami. W tych warunkach, zdaniem wnioskodawcy, każda czynność podejmowana po 31 grudnia 1997 r. przez organ egzekucyjny zmierzająca, do wyegzekwowania kwot na podstawie bankowego tytułu wykonawczego wydanego w 1997 r. w oparciu o art. 53 ust. 2 Prawa bankowego z 1989 r. jest bezprawna. Urząd Skarbowy w Sz. postanowieniem z dnia 30 października 1998 r., wydanym na podstawie art. 17 par. 3 ustawy o egzekucji oraz art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów /Dz.U. nr 149 poz. 703/ odmówił wnioskowanemu umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz umorzenia dokonanych czynności egzekucyjnych, gdyż rzeczywiście Prawo bankowe z 1997 r. nie daje podstaw do egzekucji należności banku w trybie określonym w ustawie o egzekucji. Z tym, że problematykę postępowań egzekucyjnych wszczętych przed 1 stycznia 1998 r. reguluje art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów /Dz.U. nr 149 poz. 703/, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy o zastawie (...) stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej zaś sprawie tytuł wykonawczy został przyjęty do Urzędu Skarbowego w dniu 23 grudnia 1987 r., a więc należy kontynuować postępowanie egzekucyjne wszczęte przed dniem 1 stycznia 1998 r. W zażaleniu na to postanowienie zarzucono, iż zostało wydane z rażącym naruszeniem zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 6 Kpa oraz z pogwałceniem art. 2 par. 1 i 2 oraz art. 29 par. 1 ustawy o egzekucji, art. 193 Prawa bankowego z 1997 r. i art. 51 ust. 1 ustawy o zastawie (...) i wniesiono o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zarzucono, z jednej strony, że wykonanie obowiązku zapłaty pieniędzy z tytułu poręczenia kredytu nie podlegało egzekucji administracyjnej na podstawie ustawy o egzekucji, gdyż nie było wymieniane ani w art. 2 par. 1 ani też w wydanym na podstawie art. 2 par. 2 ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś z drugiej strony, że wyciąg z ksiąg bankowych opatrzony nazwą "tytuł wykonawczy" miał moc tytułu wykonawczego do 31 grudnia 1997 r. Począwszy od 1 stycznia 1998 r. odpadła podstawa prawna która nadawała wyciągom z ksiąg bankowych moc tytułów wykonawczych. Zarzucono też wybiórcze stosowanie art. 51 ust. 1 ustawy o zastawie, gdyż z tego przepisu ma wynikać, że od 1 stycznia 1998 r. w obrocie prawnym nie występuje tytuł wykonawczy bez sądowej klauzuli wykonalności oraz wyrażono pogląd, iż nowe Prawo bankowe uchwalone - przed dniem wejścia w życie ustawy o zastawie (...) i ustalenie jednakowej daty wejścia w życie obu tych ustaw od 1 stycznia 1998 r. spowodowało, że zmiany odnoszące się do Prawa bankowego z 1989 r. zawarte w ustawie o zastawie (...) stały się bezprzedmiotowe. Izba Skarbowa w R. postanowieniem z dnia 8 grudnia 1998 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie, zmieniając podstaw prawną postanowienia na art. 59 par. 2 ustawy o egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia powołano się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. AZP 5/92 /OSNCP 1992 nr 10 poz. 175/, w której Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a nie dzień doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 20 stycznia 1998 r. i co sugerowano w zażaleniu. Ponadto podano, że dopuszczalność egzekucji administracyjnej należności bankowych wynikała z art. 2 par. 1 ustawy o egzekucji w związku z art. 53 ust. 2 Prawa bankowego z 1989 r., gdyż w powołanym przepisie ustawy o egzekucji była m.in. mowa o poddaniu egzekucji administracyjnej obowiązków przekazanych na podstawie przepisu szczególnego - a takim przepisem szczególnym był art. 53 ust. 2 Prawa bankowego z 1989 r. Podano także, że zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy o zastawie (...) do bankowych postępowań egzekucyjnych wszczętych do końca 1997 r. na podstawie tytułów wystawionych na podstawie art. 53 ust. 2 Prawa bankowego z 1989 r. mają być stosowane przepisy dotychczasowe. Dopiero po 1 stycznia 1998 r. wszczęcie przez bank postępowania egzekucyjnego będzie wymagało nadania przez sąd bankowemu tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności, który będzie podstaw, egzekucji prowadzonej według przepisów Kpc. W skardze na to postanowienie wniesionej przez Czesława G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucono naruszenie art. 6 i art. 77 par. 1 Kpa i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu ponowiono zarzuty zwarte w odwołaniu. Dodatkowo wyrażono pogląd, iż wobec tego, iż art. 53 ust. 2 Prawa bankowego z 1989 r. odsyłał do przepisów o postępowaniu administracyjnym, to przepisami tymi są tylko akty wykonawcze do ustawy o egzekucji, a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1996 r. nie poddaje egzekucji administracyjnej należności bankowych oraz że wobec tego iż "modyfikacje" Prawa bankowego z 1989 r. zawarte w ustawie o zastawie (...) stały się bezprzedmiotowe po wejściu w życie Prawa bankowego z 1997 r. to począwszy od 1 stycznia 1998 r. bankowe tytuły egzekucyjne w postaci ksiąg bankowych utraciły moc tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 5/92 /OSNCP 1992 nr 10 poz. 175/ iż datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym - art. 61 par. 3 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o egzekucji. Tak więc w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 12 grudnia 1997 r. tj. wtedy gdy do Urzędu Skarbowego w Sz. wpłynął tytuł wykonawczy (...). W tym czasie obowiązywały jeszcze przepisy Prawa bankowego z 1989 r., które w art. 53 ust. 2 stanowiły, iż egzekucja należności stwierdzonych dokumentami wymienionymi w powołanym przepisie odbywa się według wyboru banku, w trybie określonym w Kpc, będą też w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołany przepis był więc, sam w sobie, przepisem szczególnym o którym mowa w art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy o egzekucji, bez potrzeby poddawania egzekucji administracyjnej omówionych należności w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, o którym była mowa w art. 2 par. 2 ustawy o egzekucji. W tych warunkach pogląd zaprezentowany przez organy egzekucyjne w niniejszej sprawie, iż do końca 1997 r. przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 par. 1 ustawy o egzekucji na mocy którego należności bankowe poddane zostały egzekucji administracyjnej był art. 53 ust. 2 Prawa bankowego z 1989 r. nie budzi wątpliwości. Powołany przepis jak całe Prawo bankowe z 1989 r. z wyjątkiem który w sprawie nie miał zastosowania /art. 121 ust. 2 i 3/ utraciło moc z dniem 31 grudnia 1997 r. /art. 193 Prawa bankowego z 1997 r./. Z tą datą utraciła moc - co wyraźnie wynika z powołanego art. 193 Prawa bankowego z 1997 r. także nowela Prawa bankowego z 1989 r. dokonana, w art. 48 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów /Dz.U. nr 149 poz. 703/. Natomiast ani z przepisów Prawa bankowego z 1997 r., ani też z innych ustaw nie wynika, że został uchylony /zmieniony/ przepis przejściowy zawarty w art. 51 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów określający sposób postępowania z postępowaniami egzekucyjnymi wszczętymi przed dniem 1 stycznia 1998 r. na podstawie wyciągów z ksiąg banków oraz innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności, stwierdzających zobowiązania na rzecz tych banków i zaopatrzonych w oświadczenie, że oparte na nich roszczenia są wymagalne, mających moc tytułów wykonawczych bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności - zgodnie z powołanym przepisem do tego rodzaju postępowań stosuje się przepisy dotychczasowe tj. w rozpatrywanej sprawie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Aczkolwiek można mieć zastrzeżenia co do poprawności, zaprezentowanej techniki legislacyjnej, gdy przepisy przejściowe do ustawy Prawo bankowe regulujące problematykę egzekucji należności bankowych zostały pozostawione w ustawie dotyczącej odmiennej problematyki, w dodatku wchodzącej w życie z tym samym dniem co przepisy nowego Prawa bankowego, tym niemniej wobec braku przepisu derogującego należało uznać, że art. 51 ust. 1 ustawy o zastawie (...) miał w pełni zastosowanie do rozpatrywanej sprawy. Mając powyższe na względzie należało stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec, jak w sentencji.