SA/Sz 564/00

Przewidziana w art. 148 par. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ możliwość doręczenia pisma również w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji jest do wykorzystania tylko w sytuacji, gdy taka osoba upoważniona do odbioru korespondencji została faktycznie ustanowiona. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2000 r. wydanym na podstawie art. 162 i art. 163 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, Izba Skarbowa odmówiła Annie S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego z 20 grudnia 1999 r. w sprawie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Ustalono, że decyzja Urzędu Skarbowego z 20 grudnia 1999 r. została skierowana na adres kancelarii prawniczej pełnomocnika podatniczki, radcy prawnego Elżbiety K. przy ul. D. w S., a jej doręczenie za pokwitowaniem nastąpiło w dniu 23 grudnia 1999 r. Odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione 7 stycznia 2000 r., z 1 dniowym uchybieniem terminu do jego wniesienia. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik podatniczki wyjaśniła, że decyzja została doręczona, pod jej nieobecność, nieprawidłowo osobie niepełnoletniej, a mianowicie 17 letniej siostrzenicy Agnieszce W., przebywającej u niej czasowo na okres świąteczny, która przesyłkę oddała dopiero podczas świąt i jako datę doręczenia wskazała dzień 24 grudnia 1999 r. W ocenie Izby Skarbowej okoliczności te nie przemawiają za uznaniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika, a tym samym strony. Obowiązkiem osób prowadzących działalność w miejscu zamieszkania winno być, zdaniem Izby Skarbowej, prawidłowe zorganizowanie odbioru pism tak, by pisma odbierała jedynie osoba upoważniona, gdyż listonosz, doręczając w siedzibie firmy pismo, nie ma obowiązku sprawdzenia czy odbiera je uprawniona osoba. W ocenie Izby Skarbowej pełnomocniczka strony nie miała prawidłowo zorganizowanego sposobu odbioru pism w kancelarii, gdyż - jak się okazało - nastąpiło doręczenie decyzji do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczenie było jednak faktem, którego pełnomocnik nie kwestionuje, nie można więc uznać, że nie wywołało skutków prawnych. W konsekwencji organ odwoławczy uznał uchybienie terminu odwołania za zawinione przez pełnomocnika strony i dlatego wniosek o jego przywrócenie oddalił. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna S. domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zarzuca, że wydane zostało z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej nieprawidłowe doręczenie decyzji do rąk osoby niepełnoletniej i oddanie jej z błędną informacją o dacie doręczenia stanowi okoliczność faktyczną uzasadniającą brak winy pełnomocnika, a tym samym strony w uchybieniu terminu odwołania. Pełnomocnik wykonuje działalność jednoosobowo, nie zatrudnia pracowników, nie udzieliła nikomu pełnomocnictwa do odbioru korespondencji, przesyłki odbiera osobiście w Urzędzie Pocztowym i nie ma związku z tym żadnych nieprawidłowości. Sytuacja z odbiorem decyzji Urzędu Skarbowego miała charakter przypadkowy w związku ze świątecznym pobytem gościa w jej mieszkaniu. Zdaniem skarżącej doręczyciel powinien był wylegitymować Agnieszkę W. Gdyby to zrobił, nie oddałby jej tej przesyłki, a i ona prawdopodobnie by jej nie przyjęła. W piśmie procesowym z 29 maja 2000 r. skarżąca dodatkowo wywodzi, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi w tym przypadku nie może być ocenione na tle art. 151 Ordynacji podatkowej lecz na tle art. 148, gdyż pełnomocnik, wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą w mieszkaniu, w zakresie doręczeń powinna być traktowana jak osoba fizyczna. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W sprawie niesporne jest, że pełnomocnik skarżącej, radca prawny Elżbieta K. prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna w swoim mieszkaniu. Tym samym w zakresie doręczeń obowiązywał sposób doręczenia przewidziany w art. 148 - 150 Ordynacji podatkowej dla osób fizycznych, a więc zasadniczo do rąk adresata w jego mieszkaniu lub miejscu pracy /art. 148 par. 1/. Przewidziana w art. 148 par. 2 pkt 2 możliwość doręczenia pisma również w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, jest do wykorzystania tylko w sytuacji, gdy taka osoba upoważniona do odbioru korespondencji została faktycznie ustanowiona. Radca prawny Elżbieta K. nie ustanowiła takiej osoby, i z faktu tego - wbrew stanowisku Izby Skarbowej - nie wynikają żadne konsekwencje poza tym, że nie było możliwe zastosowanie doręczenia w sposób określony w art. 148 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i faktycznie sposobu tego nie zastosowano. Zgodnie z art. 149 ust. 1 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Wbrew stanowisku Izby Skarbowej doręczyciel powinien upewnić się czy osoba, której ma doręczyć pismo zamiast adresatowi jest pełnoletnim domownikiem, gdyż doręczenie pisma osobie niepełnoletniej i nie będącej domownikiem, choćby zobowiązała się ona do oddania pisma adresatowi, nie odpowiada wymaganiom doręczenia zastępczego określonym w art. 149 Ordynacji podatkowej. Doręczenie decyzji osobie niepełnoletniej i nie będącej domownikiem było więc nieprawidłowe i stanowi okoliczność faktyczną uzasadniającą brak winy pełnomocnika a tym samym strony w uchybieniu terminu odwołanie w rozumieniu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej przy założeniu, że zostało wystarczająco uprawdopodobnione, iż z oddaniem pisma adresatka została błędnie poinformowana o dacie doręczenia. Okoliczność ta nie jest wprawdzie kwestionowana, ale też nie była przedmiotem większego zainteresowania organu odwoławczego z uwagi na bezpodstawne założenie, że wina pełnomocnika wynika z braku zorganizowanej kancelarii. W razie wątpliwości, przy ponownym rozpoznaniu wniosku, należy okoliczność tę wyjaśnić po przesłuchaniu Agnieszki W. oraz radcy prawnego Elżbiety K. w charakterze świadków. W tym stanie, zaskarżone postanowienie, wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów mającym istotny wpływ na wynik sprawy, podlega uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.