II SA/Gd 977/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Piotra R. na decyzję Wojewody B. z dnia 23 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków - oddala skargę. Skarżący Piotr R. wniósł skargę na decyzję Wojewody B. z dnia 23 kwietnia 1998 r. (...), którą uchylono decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ch. z dnia 26 lutego 1998 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 26 lutego 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego W Ch., powołując się na art. 105 par. 1 Kpa, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków. Decyzja ta została podjęta w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 20 lipca 1997 r. Terenowy Inspektor Straży Ochrony Przyrody przy PZW w S.-K. zwrócił się do Burmistrza S.-K. z prośbą o interwencję w sprawie utrudnienia dostępu do jeziora L. we wsi L. m.in. przez skarżącego. W piśmie tym jego autor zastanawiał się także czy oczyszczalnia ścieków zbudowana na nieruchomości skarżącego została wykonana na podstawie pozwolenia na budowę. Wskazane pismo zostało przekazane Kierownikowi Urzędu Rejonowego w Ch., który w dniu 15 października 1997 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowanej w 1996 r. przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr 219/17 w L., zaś w dniu 19 grudnia 1997 r. przeprowadził oględziny nieruchomości. Uzasadniając decyzję z dnia 26 lutego 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Ch. stwierdził, że na działce nr 219/17, której współwłaścicielem jest skarżący, urządzona jest przydomowa oczyszczalnia ścieków korzeniowo-glebowa. Oczyszczalnia ta składa się z dwukomorowego, szczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym, z rur z tworzywa sztucznego odprowadzających ścieki z osadnika do filtra oraz filtra korzeniowo-glebowego. Jak wskazano, według oświadczenia skarżącego zbiornik na nieczystości został zbudowany w 1976 r. wraz z budynkiem mieszkalnym przez jego ojca. Rury z tworzywa sztucznego zostały zamontowane w 1991 r., zaś filtr korzeniowo-glebowy urządzony został w 1996 r. Urządzenie tego filtru, jak ustalono, polegało na zdjęciu wierzchniej warstwy gleby do głębokości około 70 cm na powierzchni 40 m2, ułożeniu folii izolacyjnej, powtórnym położeniu warstwy gleby i posadzeniu trzciny. W tych okolicznościach uznano, że filtr korzeniowo-glebowy nie jest w myśl przepisów prawa budowlanego obiektem budowlanym, budowlą czy też urządzeniem technicznym. To zaś, zdaniem organu, uzasadniało umorzenie postępowania administracyjnego. Odwołanie od tej decyzji wniósł Polski Związek Wędkarski Zarząd Okręgu w B. Odwołujący się przede wszystkim zarzucił, iż pominięto go w postępowaniu administracyjnym. Wskazał przy tym, iż jest użytkownikiem jeziora Lutowskiego, nad którym została pobudowana oczyszczalnia ścieków. W związku z tym wywodzono, iż decyzja organu pierwszej instancji dotknięta jest wadą nieważności. Ponadto zarzucił, iż decyzja organu pierwszej instancji ogranicza się do filtra korzeniowo-glebowego, zaś właściwym przedmiotem sprawy jest oczyszczalnia ścieków w całości. Zarzucono przy tym, że oczyszczalnia została zbudowana "bez wymogów formalnoprawnych" oraz w taki sposób, że ścieki zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu spływają w kierunku jeziora, co narusza interes prawny odwołującego się. Rozpoznając odwołanie Polskiego Związku Wędkarskiego organ odwoławczy podjął zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że w wyniku rozbudowy powstała oczyszczalnia ścieków, która jako nowe urządzenie budowlano-techniczne budynku powinna spełniać wymogi wynikające z obowiązujących przepisów. Okoliczności tej, jak wskazano, w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie uwzględniono. Wskazano także, że wybudowany obiekt nie może naruszać uzasadnionych interesów osób trzecich, obejmujących w szczególności ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby. Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia wymaga także budowa szczelnego zbiornika na nieczystości płynne i prawidłowego zakwalifikowania nowej oczyszczalni ścieków jako urządzenia technicznego dla budynku mieszkalnego, gdyż występuje ona jako samodzielny zakres robót budowlanych. W takiej sytuacji zakres tych robót wymagał pozwolenia budowlanego, gdyż stanowił wraz z budynkiem mieszkalnym całość techniczno-użytkową, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. "a" Prawa budowlanego. W skardze skarżący zarzucił, iż rozbudowa zbiornika na nieczystości dokonana w 1991 r. nie może go obciążać, gdyż jest właścicielem nieruchomości od 1993 r. Skarżący pokreślił przy tym, że on jedynie założył w 1996 r. filtr korzeniowo-glebowy wraz ze studzienką rewizyjną. Zdaniem skarżącego urządzenie filtra nie może być uznane za wykonanie urządzenia budowlano-technicznego. Skarżący wyjaśnił także, że nie odprowadza ścieków do jeziora L., zaś interwencja Straży Ochrony Przyrody jest odwetem za to, że skarżący na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska udowodnił, iż rybacy podczas połowów płoszą ptactwo wodne w okresie lęgowym. Ponadto wywodził, iż jego działalność nie narusza niczyich interesów obejmujących ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza i wody. Wręcz przeciwnie, skarżący, jak twierdzi, stosuje ekologiczne metody oczyszczania ścieków. Skarżący zaznaczył też, że przed założeniem filtra uzyskał informację w Inspektoracie Ochrony Środowiska w B., iż przy ilości ścieków do 5 m3 na dobę oraz pod warunkiem ich rozsączania na własnej nieruchomości nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Nadto także według Prawa budowlanego nie jest wymagane pozwolenie na budowę obiektów do neutralizacji ścieków o wydajności do 5 m3 na dobę. W końcu skarżący wywodził, że skoro zgodnie z Prawem budowlanym uzupełniające budownictwo zagrodowe nie wymagało pozwolenia na budowę, to tym bardziej nie wymagała pozwolenia budowa filtra korzeniowo-glebowego ze studzienką w obrębie zabudowanej działki siedliskowej. Skarżący zaznaczył przy tym, iż od 1994 r. jest rolnikiem. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z akt administracyjnych wynika, że organ administracyjny wszczął postępowanie w sprawie wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków. Obiekt ten jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 lit. "b" tej ustawy przez obiekt budowlany należy rozumieć m.in. budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz instalacjami i urządzeniami. Z kolei według art. 3 pkt 3tej ustawy za budowlę należy uznać także oczyszczalnie ścieków Ustawodawca nie uzależnia przy tym zaliczenia oczyszczalni ścieków do budowli od ich rodzaju lub wielkości. Stwierdzić zatem należy, że każda oczyszczalnia ścieków jest budowlą w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, a co za tym idzie każda oczyszczalnia ścieków jest obiektem budowlanym w rozumieniu tej ustawy. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że podstawą umorzenia postępowania było przyjęcie, iż część przydomowej oczyszczalni ścieków, mianowicie filtr korzeniowo-glebowy nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Ustalenie to nie jest wystarczające do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania, gdyż postępowanie to dotyczyło, jak wynika z samej decyzji oraz z zawiadomień o wszczęciu postępowania, przydomowej oczyszczalni ścieków, czyli obiektu budowlanego, którego tenże filtr jest tylko częścią. W tej sytuacji nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zasadnie zatem organ odwoławczy rozpoznający odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji decyzję tą uchylił. Zgodne z prawem - art. 138 par. 2 Kpa - było też przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Na skutek umorzenia postępowania na podstawie założenia, iż organ administracyjny nie jest uprawniony do ingerowania w sprawie budowy obiektu, który uznano za obiekt nie podlegający reglamentacji określonej w ustawie Prawo budowlane, nie doszło do oceny, czy obiekt budowlany, którego postępowanie dotyczyło, został wykonany zgodnie z przepisami. Kontrola wykonania tego obiektu zgodnie z przepisami obejmuje sprawdzenie, czy jego wykonanie wymagało uzyskanie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi i czy inwestor takie pozwolenie uzyskał bądź czy dokonał wymaganego zgłoszenia oraz, czy budując go zachowano obowiązujące wymagania techniczno-budowlane, Normy Polskie i zasady wiedzy technicznej w tym także przepisy określające zasady ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich i ochrony środowiska. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga zatem uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Z tych wszystkich względów uznać należało, iż zaskarżona decyzja, którą uchylono decyzję organu pierwszej instancji i przekazano mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, jest zgodna z prawem. Jak wskazano, ponowne rozpatrzenie sprawy sprowadzać się winno w pierwszej kolejności do ustalenia, czy budowa przydomowej oczyszczalni ścieków wymagała uzyskanie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, następnie zaś do oceny zgodności wykonanego obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi, Polskimi Normami i zasadami wiedzy technicznej. W tym postępowaniu organ administracyjny winien zatem rozpoznać zarzuty skarżącego, iż budowa tego obiektu nie wymagała pozwolenia oraz, że nie narusza niczyich interesów. Z tych wszystkich względów na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd skargę oddalił.