II SA/Gd 2248/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisławy i Jana K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 23 października 1998 r. (...) w przedmiocie podziału nieruchomości - oddala skargę. Burmistrz Ż. decyzję z dnia 27 sierpnia 1998 r. na podstawie art. 93 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ w związku z art. 40 ust. 1 i 3 oraz art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415 ze zm./ oraz w oparciu o ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Ż., zatwierdzonego Uchwała (...) Rady Miejskiej w Ż. z dnia 28 listopada 1994 r. /Dz.Urz. Woj. B. nr 18 poz. 286 z dnia 9 grudnia 1994 r./ ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu i podziału działki nr 137 stanowiącej własność gminy na działki nr 137/1 i 137/2, zgodnie z oznaczeniem przedstawionym na mapie zawierającej projekt podziału, a stanowiącej integralną część decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że działka nr 137 o pow. 600 m2 znajduje się na terenie przeznaczonym w planie pod zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności, wobec czego zatwierdzony decyzją jej podział na 2 działki o pow. po 300 m2 każda nie koliduje z ustaleniami planu. Podziału dokonano w celu powiększenia nieruchomości sąsiednich tj. działek nr 136 i 138. Organ wskazał ponadto, że decyzja o podziale nieruchomości nie rodzi praw do terenu i nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Decyzję doręczono również właścicielom sąsiednich nieruchomości tj. małżonkom K. i małżonkom K. W odwołaniu wniesionym przez Stanisławę K. zarzucono, że podlegająca podziałowi działka nr 137 winna zostać w całości przydzielona małżonkom K., którzy użytkowali ją bezumownie przez 25 lat oraz 7 lat na podstawie umowy dzierżawy. Odwołująca się wywodziła, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 13 ha, a jednocześnie posiada małe siedlisko, które uzyskałoby właściwą wielkość po sprzedaży na jej rzecz całej działki nr 137 o pow. 600 m2. Nie uwzględniając tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 23 października 1998 r. Organ odwoławczy wskazał, że Gmina Miejska w Ż. jako właściciel działki nr 137 jest wyłącznie uprawniona do swobodnego rozporządzania tą nieruchomością, w tym również w zakresie jej podziału. Odwołujący się nie mają interesu prawnego, aby w tym postępowaniu kwestionować uprawnienia właściciela. Uzasadniało to, zdaniem organu odwoławczego, utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Stanisława i Jan K. wnieśli skargę do Sądu administracyjnego, w której wyjaśnili, że złożyli w Urzędzie Miejskim w Ż. wniosek o sprzedaż dzierżawionej przez nich działki nr 137. Podobny wniosek złożyli właściciele sąsiedniej nieruchomości. Zarząd Gminy zadecydował, że przedmiotowa działka zostanie w równych częściach zbyta w celu powiększenia przyległych do niej nieruchomości oznaczonych nr 136 i 138. Skarżący ponawiając zarzuty odwołania domagali się rozstrzygnięcia w tym postępowaniu, że cała działka nr 137 ma być przeznaczona na powiększenie ich nieruchomości, co pozwoliłoby na prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie będąc związany granicami skargi /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zważył, co następuje; Zgodnie z art. 33 ust. 1 cyt. ustawy o NSA Sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot. Uprawniony do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny oraz prokurator. Rzecznik Praw Obywatelskich i organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób /art. 33 ust. 2/. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest w istocie zagadnienie dotyczące podziału nieruchomości stanowiącej własność gminy. Zarzuty odwołania i skargi zmierzają natomiast do uczynienia przedmiotem rozstrzygnięcia w tym postępowaniu cywilnoprawnej kwestii na czyją rzecz ma być zbyta podlegająca podziałowi działka nr 137. W świetle tych okoliczności w pierwszej kolejności rozważyć należy czy skarżący są podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi tzn. czy przedmiot postępowania związany jest z ich interesem prawnym, wynikającym z przepisów prawa materialnego. Od 1990 r. tj. od zmiany ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ustawą z dnia 29 września 1990 r. /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub Gminy następuje poprzez zawarcie cywilnoprawnej umowy. Wyeliminowany został w tym zakresie tryb postępowania administracyjnego, w którym ustalano kandydata na nabywcę nieruchomości oraz decydowano na jakich zasadach tj. za jaką cenę ma być ona zbyta /por. art. 19 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości/. Również w obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ ustalono, że sprzedaż nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub Gminy albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu i wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego /por. art. 27-28 i art. 37 ust. 1 ustawy/. W świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego zbycie takiej nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, a jej właściciel, w tym gmina, samodzielnie decyduje o jej sprzedaży lub oddaniu w użytkowanie wieczyste. Dotyczy to również nieruchomości gminnych zbywanych w drodze bezprzetargowej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej. O tym, czy gmina sprzeda nieruchomość w tym trybie oraz jaką jej część, na rzecz którego z właścicieli sąsiednich gruntów decyduje wyłącznie podmiot uprawniony do jej reprezentowania w stosunkach cywilnoprawnych. Uwzględnienie wniosku właściciela sąsiedniej nieruchomości o sprzedaż części nieruchomości gminnej w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy łączy się najczęściej z koniecznością jej uprzedniego podziału. Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podział działki nr 137 na dwie odrębne nieruchomości dokonywany z urzędu w trybie art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy dotyczy zatem wyłącznie właściciela, który samodzielnie decyduje o sposobie podziału, pod warunkiem, że będzie on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, jak tego wymaga art. 93 ust. 1 ustawy. Jak wskazano wyżej w postępowaniu o podział nieruchomości w tym trybie nie rozstrzyga się kwestii przeznaczenia nowo wydzielonych działek. Wskazać w tym miejscu należy, że pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ przyjmowano w orzecznictwie, że w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 tej ustawy, wszczętym na wniosek jej właściciela, nie są stronami w rozumieniu art. 28 Kpa właściciele sąsiednich nieruchomości /por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. SA/Gd 3467/95 - ONSA 1997 Nr 4 poz. 180/. Pogląd ten zachowuje aktualność w obowiązującym, po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanie prawnym. Z przedstawionych wyżej uregulowań prawnych wynika bowiem, iż kwestia późniejszego przeznaczenia podlegających podziałowi nieruchomości nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. W świetle tego, co wyżej powiedziano przyjąć należy, że właściciele nieruchomości przyległej do nieruchomości stanowiącej własność gminy, w odniesieniu do której wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne o jej podział w trybie art. 97 par. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, także wówczas, gdy wystąpili do gminy z wnioskiem o nabycie jej części w drodze bezprzetargowej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. Osoby takie nie są również uprawnione do wniesienia skargi do Sądu administracyjnego, gdyż nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. dostrzegając brak interesu prawnego skarżących do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony winno było umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa z tej przyczyny, że odwołanie od decyzji służy stronie /art. 127 par. 1 Kpa/. Uchybienie to nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 w związku z art. 33 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy o NSA oddalił skargę wniesioną przez nieuprawniony podmiot, którego interesu prawnego nie dotyczył przedmiot rozstrzygnięcia.