I SA/Ka 1458/99

Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Decyzją z dnia 31 maja 1999 r., (...) Izba Skarbowa w K., działając na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 oraz art. 48 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w T. z dnia 26 lutego 1999 r., umarzającą postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną: Pismem z dnia 6 sierpnia 1998 r. podatnik zwrócił się do Urzędu Skarbowego w T. z wnioskiem o rozłożenie na 24 raty zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. Decyzją z dnia 7 września 1998 r. Urząd Skarbowy w T. uwzględnił częściowo wniosek podatnika i rozłożył mu zapłatę przedmiotowych zaległości podatkowych na 12 rat. O rozłożenie na 24 raty przedmiotowych zaległości podatnik wniósł ponownie pismem z dnia 27 stycznia 1999 r. Decyzją z dnia 26 lutego 1999 r. Urząd Skarbowy w T. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie ww. wniosku. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w chwili ponownego złożenia wniosku w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i nie zmienił się stan faktyczny sprawy. Ponadto w dacie wydania decyzji nie istniały żadne nowe, prawnie doniosłe okoliczności faktyczne, które dawałyby podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W odwołaniu od tej decyzji podatnika ponownie domagał się rozłożenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług na 24 miesięczne raty. Stwierdził, iż jego sytuacja materialna znacznie się pogorszyła, gdyż od stycznia 1999 r. jest na utrzymaniu żony, jest w trakcie poszukiwania pracy i tylko dzięki pomocy rodziny i znajomych jest w stanie jeszcze "egzystować". W konkluzji uzasadnienia podkreślił, iż mimo złej sytuacji materialnej spłaca zaległości podatkowe, choć nie w takiej wysokości rat, jaką ustalił decyzją Urząd Skarbowy w T. Izba Skarbowa w K. nie uwzględniła odwołania i decyzją z dnia 31 maja 1999 r. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, generalnie podzielając pogląd wyrażony w sprawie przez ten organ. Odnosząc się do argumentów odwołania Izba podniosła w szczególności, iż analiza protokołów o stanie majątkowym z dnia 26 sierpnia 1998 r. oraz z dnia 18 lutego 1999 r. potwierdziła brak istotnych zmian w sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny. Dlatego też organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, tym bardziej że wniosek z dnia 27 stycznia 1999 r. dotyczył sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, "a w chwili jego złożenia stan faktyczny tej sprawy nie uległ zmianie, bowiem w sprawie wystąpił ten sam podmiot i sprawa dotyczy tego samego przedmiotu". Decyzję tę, podatnik zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się "podjęcia takiej decyzji, by nie pogrążyć do reszty mojej rodziny". W uzasadnieniu skargi podatnik po raz kolejny przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu, podnosząc dodatkowo, iż starał się uzyskać kredyt, aby spłacić wszelkie zaległości podatkowe, lecz żaden Bank ze względu na te zaległości nie udzielił mu pożyczki. Ponownie podkreślił, iż jego aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia mu płacenie rat w kwotach ustalonych przez organ podatkowy. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Na rozprawie w dniu 28 listopada 2000 r. skarżący wskazał, iż w aktualnej sytuacji materialnej jest w stanie płacić miesięczne raty w wysokości od 300,00 do 400,00 zł i w takiej wysokości wpłaca je komornikowi skarbowemu. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy między sprawą rozstrzygniętą przez Urząd Skarbowy w T. ostateczną decyzją z dnia 7 września 1998 r., a sprawą która została wszczęta wnioskiem skarżącego z dnia 27 stycznia 1999 r. i rozstrzygnięta decyzją tego samego organu z dnia 26 lutego 1999 r. zachodzi stosunek tożsamości. Innymi słowy, czy rzeczywiście mamy do czynienia z sytuacją procesową, o której stanowi art. 247 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a także w literaturze przedmiotu ukształtował się pogląd, że o tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego /odpowiednik art. 247 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej/ można mówić, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W sprawach stosowania ulg podatkowych przedmiotem oceny organów podatkowych musi być stan faktyczny, w tym głównie sytuacja finansowa, rodzinna i życiowa podatnika istniejąca w dacie rozstrzygania sprawy. Jeśli zmieni się choćby jeden element tego stanu faktycznego, taki jak na przykład wysokość dochodów, wysokość kosztów utrzymania czy wysokość zaległości, której rozłożenia na raty podatnik zabiega, to jest oczywiste, że nie można mówić o "niezmienionym stanie faktycznym" /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2000 r., I SA/Ka 1821/98 - nie publ/. W rozpatrywanej sprawie między dwoma decyzjami Urzędu Skarbowego w T. upłynął okres ponad pięciu miesięcy. Uczyniło to koniecznym zbadanie istotnych elementów stanu faktycznego, na tle którego doszło do rozstrzygania kolejnych wniosków skarżącego. Nie można było zaś ograniczać się do stwierdzenia o braku "istotnych zmian w sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny". W tym miejscu należy zauważyć, iż w aktach sprawy przekazanych do Sądu brak było zarówno protokołu o stanie majątkowym z dnia 18 lutego 1999 r., na który powołują się organy podatkowe w uzasadnieniu swojej decyzji /protokół ten przedłożony został Sądowi przez pełnomocnika organu odwoławczego na rozprawie w dniu 28 listopada 2000 r./, jak również jakiejkolwiek informacji o wysokości spłat zaległości podatkowych dokonanych przez skarżącego, o których podatnik pisze zarówno w odwołaniu od decyzji, jak również w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast pomiędzy materiałem dowodowym załączonym do akt, a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji istnieją również sprzeczności. W uzasadnieniu tym organ odwoławczy stwierdził między innymi, iż "podatnik zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże działalność podjęła żona podatnika, która osiąga dochód w wysokości 900 zł miesięcznie". Z kolei z pisma Urzędu Skarbowego w T. /karta nr 5/ skierowanego do Izby Skarbowej wynika, że żona podatnika przejęła prowadzenie działalności gospodarczej po mężu od 17 grudnia 1998 r. W zeznaniu rocznym za 1998 r. wykazała stratę w kwocie 215,66 zł, a "deklaracje PIT-5 za poszczególne miesiące 1999 r. nie wpłynęły". Żadnych jednak wyjaśnień w tym zakresie, ani też innych dowodów potwierdzających osiąganie przez podatniczkę dochodów w kwocie 900,00 zł miesięcznie organy podatkowe nie dołączyły do akt sprawy. Przypomnieć również należy o wynikającej z treści art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zasadzie prawdy obiektywnej, będącej jedną z naczelnych zasad ogólnych postępowania podatkowego. Przepis ten /w poprzednim stanie prawnym - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego/ formułuje bowiem m.in. obowiązek podjęcia przez organy podatkowe wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z zasady prawdy obiektywnej wynika zatem powinność takiego prowadzenia czynności procesowych, ażeby usunąć wszystkie przeszkody utrudniające ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i tych faktów prawotwórczych, które miały miejsce /por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 1993, str. 127/. Aby mogła ona zostać w pełni zrealizowana, ustawodawca sformułował określone wymagania w zakresie dotyczącym postępowania dowodowego, w szczególności nakładając na organ podatkowy w art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Konkluzje wynikające z zebranego materiału winny zaś następnie znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Stosownie bowiem do treści art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie to powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W sumie zatem z zebranego w sprawie materiału nie wynika, czy zaległość podatkowa będąca przedmiotem wniosku z dnia 27 stycznia 1999 r. była niższa od tej jaka istniała w dacie wydawania pierwszej decyzji z dnia 7 września 1998 r., jak również czy zmieniła się sytuacja finansowa, rodzinna i życiowa podatnika w dacie rozstrzygania ponownego wniosku skarżącego o rozłożenie zaległości podatkowych na raty. Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż bez wyjaśnienia tych okoliczności organy podatkowe nie miały podstaw do umorzenia postępowania w rozumieniu art. 208 par. 1 w związku z art. 247 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Skoro zaś tak, to decyzja ta ulec musiała uchyleniu. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.