I SA/Po 1964/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "C.-P." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 3 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji ruchomości - oddala skargę. Urząd Skarbowy w Z.-G., postanowieniami (...) z dnia 24 czerwca 1999 r. działając na podstawie art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 i art. 38 par. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ po rozpatrzeniu wniosku "C.-P." spółka z o.o. z dnia 19 stycznia 1998 r. - odmówiła wyłączenia spod egzekucji wskazanych w tym wniosku ruchomości z uwagi na bezskuteczność wniosku. W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że występująca jako osoba trzecia "C.-P." spółka z o.o. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec "E.-W." spółka z o.o. złożyła w dniu 22 stycznia 1998 r. a sprecyzowała w zakresie podstawy prawnej w dniu 27.05.1998 r. wniosek o wyłączenie rzeczy. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że strona skorzystała już z możliwości przysługującego jej na zasadach określonych w art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawa, wniosła bowiem w dniu 18.01.1997 r. wniosek rozpoznany postanowieniem z dnia 31.01.1997 r. przez organ I instancji, a następnie w związku z zażaleniem rozstrzygniętym przez organ odwoławczy, który utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie odmawiające wyłączenia rzeczy. Zdaniem organu I instancji należy przyjąć, że nie jest możliwe złożenie przez osobę trzecią wniosku o wyłączenie rzeczy raz w postępowaniu zabezpieczającym a powtórnie w postępowaniu egzekucyjnym. W niniejszej sprawie czynność egzekucyjna została dokonana przed upadkiem instytucji zastawu ustawowego, a organ egzekucyjny wykonuje prawa nabyte przysługujące wcześniej. Pełnomocnik spółki "C.-P." wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że przepisy Ordynacji podatkowej uchyliły art. 49 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a tym materialnoprawną podstawę egzekucji. W konsekwencji pełnomocnik żalącej się spółki wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji i wydanie zajętych samochodów wskutek wyłączenia spod egzekucji. W uzasadnieniu zażalenia podano ponadto, że wbrew twierdzeniom Urzędu Skarbowego, że nie jest możliwe złożenie wniosku przez osobę trzecią o wyłączenie rzeczy raz w postępowaniu zabezpieczającym, a powtórnie w postępowaniu egzekucyjnym, zdaniem strony przeciwnej nie ma tożsamości tych dwóch spraw i tym samym wniosków. Przez składającego zażalenie został złożony nowy wniosek ponieważ zmieniła się tożsamość sprawy wskutek zmiany stanu prawnego. Pismo z dnia 19.01.1998 r. było wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji wskazanych w nim samochodów osobowych. Pomimo, że spółka wniosek taki składała po raz drugi, to zdaniem strony żalącej się nie było podstaw do przyjęcia w tym zakresie powagi rzeczy osądzonej. Wniosek taki byłby uprawniony w przypadku gdyby zachodziła tożsamość sprawy. Izba Skarbowa w Z.-G., postanowieniem (...) z dnia 3 sierpnia 1999 r. - utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu I instancji podając, że w dniu 4.12.1996 r. Urząd Skarbowy w Z.-G. dokonał w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym, przeciwko "E.-W." spółce z o.o. zajęcia 5 samochodów osobowych marki Citroen. W dniu 18.01.1997 r. do organu I instancji wpłynął wniosek spółki o wyłączenie spod egzekucji tych ruchomości. W dniu 31.01.1998 r. organ I instancji wydał postanowienie na mocy którego uznał żądanie za zasadne w odniesieniu do jednego pojazdu, odmawiając wyłączenia pozostałych pojazdów. W wyniku zażalenia wniesionego przez stronę organ odwoławczy podzielił stanowisko zajęte w tym postanowieniu. W dniu 24.12.1997 r. w toku wszczętego postępowania egzekucyjnego przeciwko "E.-W." organ egzekucyjny dokonał zajęcia przedmiotowych samochodów. Następnie - w wyniku zgłoszenia stosownego żądania wydania tych samochodów - organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia wniosku strony postanowieniem z dnia 16.02.1998 r. W wyniku wniesionego zażalenia organ odwoławczy uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w sprawie. Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił postanowienia organów obu instancji ze względu na naruszenie przepisów postępowania w sprawie. Zdaniem Izby Skarbowej nie było możliwe powtórne rozpatrzenie wniosku o wyłączenie ruchomości spod egzekucji ze względów proceduralnych. Ponadto gdyby rozpatrzenie takiego wniosku było możliwe to brak w stanie faktycznym i prawnym sprawy okoliczności, które uzasadniałyby ewentualne wyłączenie samochodów spod egzekucji. Czynność egzekucyjna wobec pojazdów została dokonana przed data 1.01.1998 r. i przyjęcie poglądu strony oznaczałoby działanie przepisu ustawy wstecz i niweczyłoby wszelkie dokonane przez egzekutora zgodnie z przepisem prawa czynności. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki "C.-P." wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowieniem organu I instancji podnosząc okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postępowania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując również swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarżąca Spółka ponownie w dniu 18 stycznia 1998 r. wniosła o wyłączenie spod egzekucji zajętych samochodów, opierając swoje żądanie na treści art. 327 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że wygasają zastawy ustawowe powstałe przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - tj. przed dniem 15 stycznia 1998 r. Wcześniej Spółka "C.-P." wniosła o wyłączenie przedmiotowych samochodów spod zabezpieczenia. W toku postępowania powstało zatem kwestia sporna, czy występująca jako osoba trzecia skarżąca Spółka, może występować z tego rodzaju wnioskiem i w postępowaniu zabezpieczającym oraz w postępowaniu egzekucyjnym. Z niespornych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że czynność egzekucyjna dokonana została przed dniem 1 stycznia 1998 r. Z wniosku Spółki o wydanie zajętych samochodów, z dnia 19 stycznia 1998 r. wynika zaś, że wniosek ten dotyczy postępowania zabezpieczającego. Żądanie Spółki oparte jest również na treści art. 38 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, formułującym prawo osoby nie zobowiązanej roszczącej sobie prawo do umowy z której prowadzi się egzekucję do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie tej rzeczy spod egzekucji. Organ egzekucyjny odmawiając wyłączenia przedmiotowych samochodów spod egzekucji uznał, że wygaśnięcie zastawu ustawowego nie ma wpływu na skuteczność prowadzonych czynności egzekucyjnych a dodatkowo, że Spółka jako osoba trzecia w rozumieniu art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyczerpała już tryb w oparciu o który mogłaby żądać wyłączenia spod egzekucji przedmiotowych samochodów. Nie przesądzając tej ostatniej kwestii, stwierdzić jednak należy, że samochody zostały te prawidłowo zajęte w toku postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce "E.-W." w oparciu o art. 49 obowiązującej przed 1.01.1998 r. ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Samochody te były przedmiotem działalności handlowej zobowiązanej Spółki, w związku z czym egzekucja została skierowana do tych ruchomości. Skoro zaś organ egzekucyjny kontynuował postępowanie egzekucyjne, aż do zbycia samochodów w dniu 7.05.1999 r. wyłączenie ich spod zajęcia nie było już możliwe, a stronie przysługuje jedynie możliwość dochodzenia swoich roszczeń w drodze procesu cywilnego. Uznając zatem, że decyzje organów obu instancji nie naruszyły prawa w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnej /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.