II SA/Kr 825/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zofii S. na decyzję Wojewody K. z dnia 10 marca 1998 r. (...) w przedmiocie rozbiórki zbiornika na ścieki - skargę oddala. Decyzją z dnia 11 marca 1998 r. (...) Wojewoda K. po rozpatrzeniu odwołania Zofii S. utrzymał w mocy podjętą w ramach porozumienia z Kierownikiem Urzędu Rejonowego w B.-Z. decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia 7 stycznia 1998 r. (...), którą nakazano wymienionej rozbiórkę zbiornika na ścieki bytowo -gospodarcze, znajdującego się na działce nr 796 w P. Decyzje powyższe wydano na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ przyjmując że Zofia S. wybudowała przedmiotowy zbiornik bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, pod koniec 1997 r. W tej sytuacji nakaz przymusowej rozbiórki orzeczony został stosownie do powołanego już przepisu art. 48, który stanowi, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Wykonanie zbiornika na ścieki w świetle art. 28 prawa budowlanego wymaga zaś pozwolenia, którym inwestorka nie legitymowała się. Nawiązując do odwołania Zofii S. Wojewoda K. stwierdził poza tym, że art. 48 prawa budowlanego nie daje możliwości odstąpienia od wydania nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego samowolnie i dlatego wybudowanego szamba nie da się zalegalizować poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Bez znaczenia dla załatwienia sprawy pozostaje też w ocenie tego organu trudna sytuacja bytowa Zofii S. skoro przepis art. 28 ust. 1 prawa budowlanego dla rozpoczęcia robót budowlanych wymaga pozwolenia na budowę, a wykonanie zbiornika bez dopełnienia tego obowiązku obliguje do nakazania rozbiórki. Skarżąc te decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zofia S. zarzuciła niewłaściwą interpretację art. 48 przez nakazanie rozbiórki spornego zbiornika nieczystości chociaż został wybudowany w miejscu wskazanym w projekcie zagospodarowania działki i zgodnie z dokumentacją projektową przedłożoną wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę, które według informacji organu I instancji otrzymać ma niezwłocznie po rozbiórce wykonanego wcześniej obiektu. Nakaz rozbiórki wydano zatem bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej naruszając zasady współżycia społecznego. Ograniczono się bowiem do gramatycznej wykładni przepisu art. 48 pomijając względy celowościowe, które w tym przypadku przemawiają za dopuszczeniem zbiornika nieczystości do użytkowania. W odpowiedzi organ odwoławczy podtrzymał wcześniejsze stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 48 prawa budowlanego, którego treść już wcześniej przytoczono stanowi podstawę do nakazania rozbiórki każdego obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia budowy lub nieuwzględnienia sprzeciwu administracji państwowej. Wprowadza on automatyzm orzekania o nakazie rozbiórki z samego tego powodu, że budowę rozpoczęto bez pozwolenia, zgłoszenia albo pomimo sprzeciwu organu, niezależnie od okoliczności jakimi kierował się inwestor przystępując do niej. Stąd też kontrola decyzji wydawanych w trybie omawianego przepisu sprowadza się przede wszystkim do badania czy zasadny jest zarzut, że obiekt budowlany lub jego cześć wykonano lub wykonuje się bez wymaganego pozwolenia, zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu organu. W myśl art. 28 ust. 1 prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Jak wynika z materiałów załączonych do akt przedmiotowy zbiornik wybudowany został w 1997 r., w pobliżu zbiornika istniejącego już na działce nr 796, który ze względu na mała pojemność nie zaspokaja potrzeb użytkowników budynku mieszkalnego. Teren obejmujący działkę skarżącej nie jest skanalizowany i stąd też obydwa te zbiorniki służyć miały do gromadzenia ścieków odprowadzanych z budynku nr 61. W świetle art. 3 pkt 1 lit. "a" w zw. z pkt 9 obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi przez które należy rozumieć urządzenia zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem takie, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym do oczyszczania lub gromadzenia ścieków, przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Z mocy art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. "c i d" prawa budowlanego nie wymagają pozwolenia lecz zgłoszenia jedynie szczelne zbiorniki na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m3 i obiekty do neutralizacji ścieków o wydajności do 5 m3 na dobę - o które w sprawie nie chodzi. Tak, więc zasadnie przyjęto, że zbiornik na ścieki gospodarczo bytowe jako urządzenie zapewniające możliwość użytkowania budynku mieszkalnego stanowi obiekt wymagający pozwolenia na budowę. Rozpoczęcie robót i wybudowanie takiego obiektu bez pozwolenia obligowało zatem organy nadzoru budowlanego do wydania kwestionowanych decyzji. Przepis art. 48 ma rzeczywiście represyjny charakter i został tak zredagowany celowo przez ustawodawcę jako najwyższa kara za naruszenie porządku prawnego w budownictwie. W odniesieniu do samowoli budowlanej objętej art. 48 nie przewidziano żadnych innych sposobów likwidacji jej skutków. Nie ma zatem podstawy prawnej do zalegalizowania spornego zbiornika w drodze pozwolenia na użytkowanie zakładając nawet, że został wybudowany zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, warunkami technicznymi i bez naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich. Mając na uwadze powyższe oraz brak uchybień natury proceduralnej orzec należało jak w sentencji wyroku na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.