II SA/Kr 816/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Antoniny Ch. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie zwrócenia podania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości - uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane w nim w mocy postanowienie organu I instancji; (...). Wójt Gminy Z. postanowieniem z dnia 9 listopada 1999 r. (...) zwrócił Antoninie Ch. wniosek o rozgraniczenie jej nieruchomości z nieruchomościami Mirosławy F. i Józefa M. Powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 261 par. 1 i 2 Kpa w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że dwukrotnie pismami z dnia 10 maja 1999 r. i 29 czerwca 1999 r. w oparciu o przepis art. 262 par. 2 wzywano wnioskodawczynię o zapłacenie zaliczki w kwocie 1.500zł. na poczet postępowania związanego z przeprowadzeniem czynności rozgraniczeniowych ewentualnie zleconych przez Urząd jednostce wykonawstwa geodezyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 17 stycznia 2000 r (...) rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni Antoniny Ch., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium zajęło stanowisko, że stosownie do przepisu art. 262 par. 1 Kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zdaniem Kolegium wnioskodawczynię obciążają koszty przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, a w uzasadnionych przypadkach organ administracji może żądać od strony w oparciu o przepis art. 262 par. 2 Kpa zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania. Wzywając wnioskodawczynię, Wójt określił wysokość zaliczki, zaś żądanie jej uiszczenia uzasadnił brakiem w dyspozycji Urzędu Gminy środków finansowych na ten cel. Nie uiszczenie zaliczki w wyznaczonych terminach, uzasadniało w oparciu o przepis art. 261 par. 2 Kpa zwrot wniosku /podania/. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła Antonina Ch., wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie art. 262 par. 2 Kpa w zw. z art. 261 par. 4 pkt 1 Kpa, przez nieuwzględnienie, że interes społeczny i interes wnioskodawczyni z uwagi na jej wiek i długotrwałą sytuację konfliktową z sąsiadem, a także z uwagi na stan majątkowy i 500 zł. renty jako źródło utrzymania, wymagał nadania biegu wnioskowi mimo niezłożenia zaliczki zwłaszcza, że deklarowała gotowość uiszczenia połowy z ustalonej kwoty zaliczki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, przyjmując stanowisko, że zwrot wniosku o rozgraniczenie z powodu niezłożenia zaliczki na pokrycie kosztów postępowania rozgraniczeniowego znajduje oparcie w przepisie art. 261 par. 2 Kpa. Zdaniem Kolegium dopuszczenie przez art. 262 par. 2 możliwości żądania od strony zaliczki, przesądza iż konsekwencją jej nieuiszczenia jest zastosowanie przepisu art. 261 par. 2 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przewidziany art. 261 par. 2 Kpa obowiązek zwrotu podania lub zaniechania czynności uzależnionej od opłaty, dotyczy należności określonych przepisem par. 1, a więc opłat i kosztów, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry. Powstanie tego obowiązku ma miejsce wówczas gdy strona w wyznaczonym terminie należności nie wniesie. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Z. z 9 listopada 1999 r. wprawdzie wskazują na czynności, które w postępowaniu rozgraniczeniowym muszą być wykonane, lecz nie odwołują się do żadnego przepisu prawa, z którego wynikało by, że przy wniosku o rozgraniczenie strona z góry obowiązana jest wnieść zaliczkę na koszty postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z przepisami art. 30 ust. 1 i art. 31 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 30 poz. 103 ze zm./, organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony jest wójt /burmistrz, prezydent miasta/, a czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta. Nie budzi zatem wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem wchodzą w koszty postępowania administracyjnego. Jednakże kwota kosztów może być zasadniczo ustalona po zakończeniu postępowania, gdy przepis nie określa kosztów zryczałtowanych. Obowiązek uiszczenia z góry opłat administracyjnych i kwoty spodziewanych kosztów postępowania musi wynikać z przepisów, na co wyraźnie wskazuje brzmienie art. 261 par. 1 Kpa. Natomiast przepis art. 262 Kpa określa zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracyjny, gdyż w świetle postanowień par. 1 pkt 1 i 2 nie wszystkie koszty postępowania faktycznie poniesione w toku postępowania obciążają stronę, choćby były poniesione na jej żądanie lub w jej interesie. Przepisy powołanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydanego na podstawie jej art. 32 ust 6, Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. /Dz.U. nr 45 poz. 453/ w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, ani nie określają zryczałtowanych kosztów tego postępowania, ani też nie statuują obowiązku poniesienia przez stronę zaliczki na te koszty. Koszty postępowania rozgraniczeniowego nie mają zatem charakteru kosztów, które w rozumieniu art. 261 par. 1 Kpa winny być uiszczone z "góry" pod rygorem zwrotu na podstawie art. 261 par. 2 Kpa podania /wniosku/ o rozgraniczenie. Obowiązek uiszczenia takich kosztów z "góry" należy odróżnić od spełnienia żądania organu administracji uiszczenia przez stronę zaliczki na poczet kosztów postępowania opartego na przepisie art. 262 par. 2 Kpa. Przewidziana art. 262 par. 2 Kpa dopuszczalność żądania w uzasadnionych wypadkach przez organ administracji publicznej złożenia zaliczki w określonej wysokości i terminie na poczet kosztów postępowania, nie daje podstawy - w braku spełnieniu tego żądania - do zwrotu wniosku o rozgraniczenie, w oparciu o przepis art. 261 par. 2 Kpa. Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym art. 264 i art. 265 Kpa. Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pod względem jego zgodności z prawem /art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/ oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy Z., dowodzi, iż naruszają one prawo - przepis art. 261 par. 2 Kpa przez bezpodstawne odniesienie przewidzianego nim rygoru do niespełnionego żądania zaliczki opartego na przepisie art. 262 par. 2 Kpa. Z tych względów w oparciu o przepis art. 22 ust 1 pkt 1 i ust 2 pkt 3 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należałoby uchylić zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O obowiązku zwrotu kosztów odwołania orzeczono na podstawie art. 55 ust 1 powołanej ustawy.