I SA/Ka 2383/99

Wszczęcie przez prokuratora postępowania karnego o popełnienie przestępstwa polegającego na usiłowaniu wyłudzenia z budżetu państwa kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym stanowi dla organów podatkowych dostateczną podstawę do zawieszania postępowania podatkowego w sprawie zadeklarowanego zwrotu. Poczynione w postępowaniu prokuratorskim i sądowym ustalenia w szczególności w zakresie postępowania dowodowego /wiarygodności dowodów/ stanowić będą w postępowaniu podatkowym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Natomiast momentem podjęcia zawieszonego postępowania podatkowego może być tylko prawomocny wyrok sądu karnego ostatecznie rozstrzygający kwestię, czy w istocie doszło do popełnienia przestępstwa. Urząd Skarbowy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym dla Spółki Akcyjnej, wyjaśniając że podjęcie decyzji w sprawie zwrotu nadwyżki jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez prokuratura zagadnienia wstępnego, tj. sprawdzenia czy eksport towarów do firmy w Lichtensteinie był transakcją fikcyjną. Pełnomocnik Spółki wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na fakt, iż toczące się w Prokuraturze postępowanie przygotowawcze zastało zakończone, a sprawa jest rozpatrywana przed Sądem Rejonowym. Zatem, zdaniem pełnomocnika, organy podatkowe mogą już rozstrzygać sprawę co do jej istoty. Urząd Skarbowy odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, stwierdzając iż przedmiotowa sprawa nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta przez Sąd, a zatem "organ podatkowy nie może na tym etapie sprawy rozstrzygać kwestii zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym". W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniósł o jego zmianę i podjęcie zawieszonego postępowania, wskazując iż postępowanie przygotowawcze w Prokuraturze zostało już zakończone i zebrany został już cały materiał dowodowy, a zatem nie istnieją przeszkody do dokonania w postępowaniu podatkowym rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Wywiódł także, te "oczekiwanie na orzeczenie Sądu doprowadzi do tego, że organem orzekającym w sprawach zobowiązań podatkowych stanie się sąd karny". Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Izba Skarbowa wskazała, iż zakończenie postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę nie doprowadziło do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, co oznacza, iż w dalszym ciągu nie ma podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Nadmieniła także, że dopiero prawomocny wyrok może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie w sprawie karnej jest bowiem rozstrzygnięciem w przedmiocie wiarygodności dowodów i dopiero ono stanowić będzie podstawę do wydania prawidłowej decyzji podatkowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony zwrócił uwagę na to, iż ustalenie czy "transakcja eksportowa miała miejsce" jest kwestią z zakresu faktów i nie jest w związku z tym rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy stwierdził, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej wywodom zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeka w sprawach na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd bada przy tym zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego tylko i wyłącznie z punktu widzenia jego legalności a nie celowości, tj. z punktu widzenia zgodności tego orzeczenia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa /art. 21 powołanej wyżej ustawy/. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 12 lipca 1999 r., I SA/Ka 2439/97 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki Akcyjnej na postanowienie Izby Skarbowej w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd między innymi stwierdził, iż ze względu na znaczną kwotę zwrotu nadwyżki podatku /blisko pół miliona złotych/, jak i z uwagi na fakt, że w istocie zwrot ten związany jest z jedną tylko transakcją eksportową, należy zatem uznać, iż zawieszając w rozpoznawanej sprawie postępowanie podatkowe, organy podatkowe nie naruszyły zasad tego postępowania. Przepisy przewidują możliwość zawieszenia postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd. Ocena czy występuje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego należy w tym przypadku do organu, przed którym toczy się postępowanie. Zagadnieniem wstępnym w tej sprawie pozostaje czy zostało popełnione przestępstwo polegające na usiłowaniu wyłudzenia kwoty nadwyżki podatku VAT przez osoby pełniące funkcje kierownicze w Spółce. Następnie Sąd wskazał, iż podziela w pełni prezentowany już na tle identycznych stanów faktycznych pogląd, iż wszczęcie przez prokuratora postępowania karnego o popełnienie przestępstwa polegającego na wyłudzeniu podatku VAT stanowi dla organów podatkowych dostateczną podstawę do zawieszenia postępowania podatkowego, gdyż poczynione w postępowaniu karnym ustalenia w szczególności w zakresie postępowania dowodowego stanowić będą w postępowaniu podatkowym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych /por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 23 lutego 1995 r., SA/Po 128/94, 5 lipca 1996 r., SA/Gd 2856/95 oraz 8 stycznia 1997 r., SA/Sz 2751/95/. Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem, czy zgodnie z art. 205 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania i organ podatkowy winien podjąć postępowanie na wniosek strony. Zdaniem Sądu nie wystąpiły przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania. Jak trafnie bowiem wskazały organy podatkowe zakończenie postępowania przygotowawczego przez prokuraturę i skierowanie sprawy do sądu nie doprowadziło jeszcze do ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zatem dopiero prawomocny wyrok sądu może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, może bowiem zostać ustalony czyn przestępczy, który przesądzi kwestię wiarygodności wystawionych faktur i co za tym idzie, zasadność żądania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, iż wszczęcie przez prokuratora postępowania karnego o popełnienie przestępstwa polegającego na usiłowaniu wyłudzenia z budżetu państwa kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym stanowi dla organów podatkowych dostateczną podstawę do zawieszania postępowania podatkowego, gdyż poczynione w postępowaniu ustalenia w szczególności w zakresie postępowania dowodowego stanowić będą w postępowaniu podatkowym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Jednakże tylko prawomocny wyrok sądu karnego ostatecznie rozstrzygnie kwestię, czy w istocie doszło do popełnienia przestępstwa i ta okoliczność, zdaniem Sądu, dotyczy momentu podjęcia zawieszonego postępowania podatkowego, które na mocy art. 205 par. 1 Ordynacji podatkowej może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony tego postępowania /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 1997 r., SA/Sz 2751/95/. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela również w pełni tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 1995 r., SA/Po 3128/94, co do konieczności zawieszenia postępowania do czasu wyjaśnienia, czy transakcje opisane w dokumentach przedstawionych przez podatnika zostały faktycznie przeprowadzone, a co za tym idzie zasadności żądania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Końcowo zauważyć również należy, iż także doktryna prawa podatkowego dopuszcza w takim przypadku, jak niniejszy, możliwość zawieszenia postępowania podatkowego do czasu prawomocnego ukończenia postępowania karnego /por.: C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla - Ordynacja podatkowa. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC Warszawa 2000 r., str. 492/. Kierując się zatem przedstawionymi wyżej względami stwierdzić trzeba, że zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu takiego naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania. W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.