I SA/Gd 2086/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - uchyla zaskarżoną decyzję; (...). Decyzją z dnia 20 sierpnia 1998 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 9 czerwca 1998 r., mocą której za prawidłowe zostało uznane zgłoszenie celne z dnia 26 marca 1998 r. dokonane przez Jerzego G. - właściciela firmy "G i Syn". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że w dniu 26 marca 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego objął towar - 80 sztuk kosiarek spalinowych pchanych - procedurą składu celnego według JDA SAD (...). Na podstawie drugiego zgłoszenia zawartego w JDA SAD (...) z dnia 26 marca 1998 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu 20 sztuk kosiarek. Pismem z dnia 27 marca 1998 r. Jerzy G. zwrócił się do Urzędu Celnego w T. o "skorygowanie" stanu kosiarek wprowadzonych do składu celnego na podstawie zgłoszenia (...) podnosząc, iż podczas rozładunku kontenera stwierdzono brak 20 kosiarek spalinowych. Do pisma tego załączył pismo, które skierował do sprzedawcy towaru w USA. W dniu 6 kwietnia 1998 r. dodatkowo nadesłał skorygowany przez kontrahenta rachunek za dostawę sprzętu. W piśmie z dnia 18 maja 1998 r. strona przekazała organom celnym uwiarygodnioną kopię faktury na zwrot kwoty za 20 sztuk kosiarek oraz stosowne znaczki odprawy skarbowej za rozpatrzenie wniosku. W piśmie z dnia 6 czerwca 1998 r. Jerzy G. - poproszony uprzednio "0" sprecyzowanie swojego żądania - stwierdził, że wnosi o uznanie zgłoszenia celnego zawartego w (...) za nieprawidłowe. Dnia 9 czerwca 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w T. decyzją (...) uznał zgłoszenie celne (...) z dnia 26 marca 1998 r. za prawidłowe. Dnia 17 czerwca 1998 r. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, przedstawiając dokumenty uzyskane od kontrahenta amerykańskiego, potwierdzające brak w transporcie 20 szt. kosiarek spalinowych pchanych. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją (...) z dnia 20 sierpnia 1998 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 64 par. 2 ustawy Kodeks celny do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną do której jest zgłaszany. Wymogi, jakie powinno spełniać zgłoszenie o objęcie towaru procedurą składu celnego określa par. 173 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych. Art. 65 par. 1 Kodeksu celnego stanowi, iż organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli 1/ zgłoszenie celne odpowiada wymogom określonym w art. 64, 2/ wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Jak wynika z akt sprawy - zdaniem Prezesa GUC - strona spełniła wymagania określone w przepisach prawa, tj. dołączyła wszystkie wymagane, na podstawie par. 173 przytoczonego zarządzenia, dokumenty, których autentyczność i rzetelność została przez Stronę potwierdzona własnoręcznym podpisem w Deklaracji Wartości Celnej. Organ celny pierwszej instancji po przyjęciu zgłoszenia celnego (...), na podstawie art. 70 par. 1 Kodeksu celnego przystąpił do jego weryfikacji, polegającej na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów oraz rewizji celnej towarów. W polu J zgłoszenia celnego (...) z dnia 26 marca 1998 r. zawarto adnotację, iż "w wyniku przeprowadzonej częściowej rewizji celnej stwierdzono kosiarki ciągnikowe z siedziskiem w kartonach. Otwarto 2 kartony. Kraj pochodzenia Stany Zjednoczone Ameryki. Zamknięcia celne zgodne z dok. przekaz. Numer kontenera zgodny ze zgłoszeniem." Zgodnie z art. 72 par. 1 Kodeksu celnego jeżeli rewizji celnej poddano tylko część towarów objętych zgłoszeniem celnym, wyniki tej rewizji odnoszą się do całości towarów objętych zgłoszeniem. Jeżeli zgłaszający uzna, że wyniki częściowej rewizji celnej towarów nie są reprezentatywne dla pozostałej części zgłaszanych towarów, może do czasu zwolnienia towarów zwrócić się z wnioskiem o przeprowadzenie dodatkowej rewizji. Zdaniem Prezesa GUC z wyjaśnień funkcjonariuszy celnych, którzy w dniu 26 marca 1998 r. pełnili obowiązki kierownika zmiany i dyspozytora wynika, iż do chwili zwolnienia towarów Strona nie wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie rewizji. Dlatego na podstawie art. 75 par. 1 Kodeksu celnego organ celny zwolnił towary z chwilą dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego, o czym świadczy zapis w polu J zgłoszenia celnego (...) z dnia 26 marca 1998 r. "Towar zwolniono 26 marca 1998 r., godz. 14.45, złożono zabezpieczenie (...)." Brak jest także podstaw do uwzględnienia żądań Strony dotyczących skorygowania ilości towaru objętego procedurą składu celnego na podstawie dokumentów przedstawionych przez Stronę, gdyż zgodnie z pkt 36 i 37 Regulaminu funkcjonowania Składu Celnego "G & Syn" z dnia 2 czerwca 1998 r., jeżeli zachodzi różnica między ilością lub masą towarów podanych przez dostawcę w dokumentacji, a stanem faktycznym partii towarów zgłoszonych do złożenia w składzie celnym, upoważniony funkcjonariusz celny sporządza protokół rozbieżności. Protokół otrzymują zgłaszający, urząd celny oraz podmiot prowadzący skład celny. Protokół sporządzony pod nieobecność funkcjonariusza celnego nie będzie uwzględniany przez organy celne. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu przy stwierdzeniu niezgodności ilości towaru z ilością towarów ujętą w dokumentach nie był obecny funkcjonariusz celny. Zgodnie z art. 107 pkt 3 ustawy Kodeks celny, prowadzący skład celny odpowiedzialny jest za przestrzeganie warunków określonych w pozwoleniu i regulaminie funkcjonowania składu celnego. W świetle powyższego - w ocenie Prezesa GUC - nie jest możliwe uwzględnienie dowodów, na które powołuje się Strona, tj. oświadczenia 7 osób uczestniczących w rozładunku towaru do Składu Celnego "G i Syn" oraz poprawionego rachunku od kontrahenta zagranicznego, stwierdzającego brak 20 kosiarek. Ponadto podnoszony przez Stronę argument, iż przedstawione przez nią dokument /poprawiona faktura na 80 szt. kosiarek i faktura na zwrot pieniędzy za 20 brakujących kosiarek od kontrahenta amerykańskiego/ uzasadniają unieważnienie zgłoszenia celnego na podstawie art. 68 par. 1 Kodeksu celnego, nie może być uwzględniony. Art. 3 par. 1 pkt 25 Kodeksu celnego określa zwolnienie towarów jako czynność organu celnego umożliwiającą użycie towarów w celach określonych przez procedurę celną jaką zostały objęte. Ograniczeniem wyrażonej w art. 68 par. 1 Kodeksu celnego możliwości unieważnienia przyjętego zgłoszenia celnego jest art. 68 par. 3, który stanowi, iż po zwolnieniu towarów zgłoszenie celne nie może zostać unieważnione. W niniejszej sprawie strona zaczęła dochodzić uprawnień po zwolnieniu towarów, co uczyniło żądania strony nieuzasadnionymi w świetle przepisów Kodeksu celnego. Pismem z dnia 21 września 1998 r. strona wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję z dnia 20 sierpnia 1998 r. W skardze przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania podniosła, że uwzględnienie jej wniosku w świetle okoliczności sprawy jest w pełni uzasadnione. Faktyczną ilość wprowadzonego na skład celny towaru odzwierciedlają przedstawione przez stronę dokumenty, stąd konieczne jest uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej objęcia procedurą składu celnego 20 sztuk kosiarek. Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu przepis art. 65 par. 4 Kodeksu celnego jest przepisem umożliwiającym rozpatrzenie żądania strony dotyczącego zmiany ilości towaru wykazanego w zgłoszeniu celnym złożonego do organów celnych już po zwolnieniu towaru. Możność reformowania zgłoszenia celnego w tym zakresie wynika z uwzględnienia tego, że decyzje wydawane przez organy celne, z powołanym powyżej przepisem art. 65 par. 4 Kodeksu celnego, nie są decyzjami tworzącymi zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych lub należności celnych wywożonych, stwierdzają jedynie, jaka była prawidłowa wysokość zobowiązania w chwili jego powstania. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż na wysokość tego zobowiązania zasadniczy wpływ będzie miała wartość celna towaru. W tym zakresie przepisy obecnie obowiązującego Kodeksu celnego są kontynuacją dyspozycji ustawowych dotychczasowego Prawa celnego i o wielkości należności celnych decyduje tak stan towaru, jak i jego wartość, to znaczy przede wszystkim cena faktycznie zapłacona lub należna. Oznacza to, że pod rządami Kodeksu celnego nie uległy zmianie obowiązki organów celnych związane z koniecznością przeprowadzenia w tym zakresie wyczerpującego postępowania dowodowego. Stanowią one bowiem realizację zasady dochodzenia prawdy obiektywnej z uwzględnieniem konieczności przestrzegania wszystkich określonych w przepisach reguł postępowania dowodowego, a zwłaszcza związanych z realizacją obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organy celne - zdaniem Sądu - bez żadnego uzasadnienia uchyliły się od rozpatrzenia przedstawionych przez stronę okoliczności i dowodów, na podstawie których strona dowodziła, iż wskazana w zgłoszeniu celnym ilość towaru odbiega od rzeczywistości. Stanowi to o naruszeniu przez organy celne w niniejszej sprawie przepisów obowiązującego prawa. W ocenie Sądu powoływany w zaskarżonej decyzji formalizm Kodeksu celnego, niewątpliwie istniejący, nie stoi na przeszkodzie realizacji jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego i nie zwalnia od obowiązku jej przestrzegania. Zatem za niedopuszczalne uznać należy pominięcie dowodów i okoliczności przytoczonych w niniejszej sprawie przez stronę i ograniczenie uzasadnienia decyzji do wskazania naruszenia jednego z postanowień regulaminu składu celnego. Z postanowienia tego zresztą - zdaniem Sądu - organy celne wywiodły zbyt daleko idące skutki. Interpretacja bowiem punktu 36 i 37 tego regulaminu prowadzić może jedynie do wniosku, iż za pozbawiony mocy uznać należy protokół rozbieżności sporządzony pod nieobecność urzędnika celnego, a to nie pozbawia strony możności dowodzenia okoliczności co do innej ilości wprowadzonego na skład celny towaru za pomocą innych środków dowodowych, a organy celne zobowiązane są dowody te rozpatrzyć i ocenić. Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, iż skarżący w niniejszej sprawie konsekwentnie twierdził, iż obecności urzędnika celnego się domagał, co sprawia, że jego nieobecność na składzie celnym powinna być rozpatrzona w aspekcie faktycznej możliwości realizacji obowiązków regulaminu składu określonych w punkcie 36 i 37 przez stronę skarżącą. Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że zaskarżonej decyzji skutecznie zarzucono naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, co powoduje, że należało ją uchylić w myśl art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.