FSK 2447/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zając, Sędziowie NSA Małgorzata Niezgódka – Medek (sprawozdawca), Krzysztof Stanik, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej S. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Sz 278/2000 w sprawie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 9 maja 2001 r. sygn. akt SA/Sz 278/2000. w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 10 stycznia 2000 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj 1995 r. na poczet zaległości podatkowej uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Zaskarżonym postanowieniem z 29 marca 2004 r., SA/Sz 278/00, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Stefana O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z 9 maja 2001 r., SA/Sz 278/00, oddalającym jego skargę na postanowienie Izby Skarbowej w S. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj 1995 r. na poczet zaległości podatkowej. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż skargę o wznowienie postępowania z 27 lutego 2004 r. strona oparła o zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowego, polegającego jej zdaniem na prowadzeniu postępowania pomimo ogłoszenia upadłości jej firmy, podczas gdy postępowanie winno ulec zawieszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonując wstępnego badania skargi pod kątem spełnienia przez nią niezbędnych warunków umożliwiających jej rozpatrzenie uznał, iż skarżący oparł ją jedynie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania innego rodzaju, niż wskazane w art. 271, art. 272 i art. 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ -zwana dalej p.p.s.a. Na tej podstawie w oparciu o art. 280 par. 1 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. W skardze kasacyjnej od przedmiotowego rozstrzygnięcia strona wniosła o jego uchylenie w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Kwestionowanemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 280 par. 1 w zw. z art. 271 pkt 2 i w zw. z art. 183 par. 2 pkt 2 w zw. z art. 124 par. 1 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto wskazała na naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 280 par. 2 i art. 276 w zw. z art. 91 par. 3 w zw. z art. 49 par. 1 p.p.s.a. Skarżący wskazał, iż wniósł skargę o wznowienie postępowania powołując przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ponieważ sprawa dotyczyła okresu obowiązywania tej ustawy. Dlatego też zgodnie z art. 59 na podstawie art. 401 pkt 2 Kpc oparł uzasadnienie o art. 369 pkt 2, art. 174 par. 1 pkt 4 Kpc i art. 60 prawa upadłościowego. Skarżący podniósł, iż treść art. 401 pkt 2 Kpc jest tożsama z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego też Sąd powinien był umożliwić skarżącemu skorygowanie błędu polegającego na przywołaniu jako podstawy prawnej skargi przepisu nieobowiązującej ustawy zgodnie z art. 280 par. 2 p.p.s.a. Opierając się na art. 280 par. 1 p.p.s.a. Sąd winien był przede wszystkim zbadać, czy w okresie wydania orzeczenia strona miała zdolność sądową i procesową, jednakże tego nie uczynił. Ponadto powinien był z urzędu dążyć do wyeliminowania z obrotu nieważnego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazał, iż jego zdaniem zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 280 par. 1 p.p.s.a. jest chybiony, ponieważ Sąd ten wprost odniósł się do ustawowych podstaw wznowienia określonych w art. 271, 272 i 273 p.p.s.a. Podobnie Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkował się do zarzutu nieuwzględnienia przesłanki wznowienia wskazanej przez skarżącego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ponieważ do stanu faktycznego zaistniałego w tej sprawie przepisy te nie miały zastosowania, a co za tym idzie, nie było zasadnym wzywanie skarżącego do sprostowania podstawy prawnej skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Przepis art. 280 par. 1 p.p.s.a., w oparciu o który zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie, stanowi, iż sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia uchybień w zakresie wskazanym w powołanej regulacji sąd obowiązany jest wniosek odrzucić. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji ograniczył się do zbadania jednej z wymienionych w treści przywołanego przepisu przesłanek, tj. do oceny, czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W tym celu Sąd przytoczył wszystkie wymienione w ustawie podstawy wznowienia postępowania /ich treść oraz jednostkę redakcyjną, pod którą występują/ i stwierdził, iż strona nie wskazała żadnej z nich. Ograniczył się więc jedynie do porównania sformułowania podstaw wznowienia z tekstem ustawy, co należy ocenić krytycznie. Wynika to z faktu, iż, jak słusznie zauważył skarżący, w skardze o wznowienie postępowania wskazano na treść art. 401 pkt 2 Kpc, która jest tożsama z brzmieniem art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Niniejszy, wyłącznie formalny, błąd strony można było usunąć poprzez zastosowanie odpowiednich środków prawnych. Sąd w oparciu o art. 280 par. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 276 i art. 49 par. 1 p.p.s.a. winien był wezwać skarżącego do naprawienia tego uchybienia. Powyższe twierdzenie jest uzasadnione w szczególności w świetle wyraźnego podnoszenia przez skarżącego braku zdolności procesowej w dacie wydania wyroku przez Sąd, spowodowanego trwającym postępowaniem upadłościowym, do czego w istocie sprowadza się przesłanka przewidziana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. W ramach wstępnego badania skargi o wznowienie postępowania pod względem formalnym Sąd ocenia, czy jest ona dopuszczalna. Chodzi tu wyłącznie o stwierdzenie, czy zostały spełnione warunki, które umożliwiają rozpatrywanie skargi o wznowienie postępowania. Oczywistym jest, iż na tym etapie postępowania wykluczonym jest dokonywanie oceny zasadności skargi, jednakże nie jest także dopuszczalnym ograniczenie się przez Sąd do rygorystycznego porównania treści skargi z treścią przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, statuujących przesłanki dopuszczalności skargi. Postępowanie takie jest bez wątpienia sprzeczne z art. 280 par. 1 i 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, wobec naruszenia prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.