III SA 907/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego "A." Krzysztof K. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej OZ w L. o odmowie zwrotu nadpłaty podatku - oddala skargę. Decyzją z dnia 15 maja 1996 r. (...) Urząd Skarbowy w G. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zaniechania poboru należnego podatku naliczonego z tytułu zakupów towarów i usług dokonanych przed nieterminowym zainstalowaniem kasy rejestrującej za miesiąc marzec 1996 r. Urząd Skarbowy stwierdził bowiem, że w momencie wpływu do Urzędu wniosku strony o zaniechanie poboru podatku, zobowiązanie podatkowe za miesiąc marzec 1996 r. już wygasło, na skutek zapłaty dokonanej w drodze potrącenia wierzytelności strony do państwowych jednostek organizacyjnych, z jej zobowiązaniem podatkowym w podatku od towarów i usług. Wnioskiem z dnia 2 listopada 1996 r. strona wystąpiła o stwierdzenia nieważności ww. decyzji Urzędu Skarbowego w G. We wniosku strona stwierdziła, że przedmiotowa decyzja Urzędu Skarbowego rażąco narusza prawo, bowiem jest sprzeczna z orzecznictwem Sądu Najwyższego, a w szczególności z wyrokami Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. III ARN 50/95 i III ARN 51/95. Izba Skarbowa w L. po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia 10 grudnia 1996 r. (...), odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w G. z dnia 15 maja 1996 r. Izba Skarbowa stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek dających podstawę do stwierdzenia, w trybie art. 156 Kpa, nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 15 maja 1996 r. Wyroki, na które powołała się strona we wniosku, zdaniem Izby Skarbowej, dotyczą innego stanu faktycznego i nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Urzędu Skarbowego. Od powyższej decyzji Izby Skarbowej w L. z dnia 10 grudnia 1996 r. (...) strona odwołała się do Ministra Finansów. W odwołaniu strona ponownie podniosła, że umorzenie postępowania przez Urząd Skarbowy, w sprawie zaniechania poboru podatku od towarów i usług, rażąco narusza prawo, gdyż jest niezgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Minister Finansów decyzją z dnia 8 lutego 2000 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podał, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje fundamentalna zasada trwałości ostatecznych decyzji podatkowych. Mogą one być wzruszane tylko w wyjątkowych przypadkach, np. gdy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Istotą postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja Izby Skarbowej, jest ustalenie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 par. 1 Kpa. Naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter "rażący". Rażące naruszenie prawa występuje wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tutaj więc o błędy w wykładni prawa lub nieodpowiednie zastosowanie przepisów, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i bezsporny. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że treść decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 15 maja 1996 r. pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz, że wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa lub wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono bądź wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem. W związku z tym zarzut strony, iż decyzja Urzędu Skarbowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa nie zasługuje na uwzględnienie. Izba Skarbowa prawidłowo przeprowadziła postępowanie w trybie art. 156 Kpa i nie znajdując przesłanek wymienionych w tym przepisie zasadnie odmówiła uwzględnienia wniosku strony z dnia 2 listopada 1996 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Finansów z dnia 8 lutego 2000 r. (...). Skarżąca podniosła, iż precyzyjnie wskazała przesłanki, na podstawie których domagała się zmiany decyzji Urzędu Skarbowego w G. oraz Izby Skarbowej w L. Skarżąca stwierdziła, że jej żądanie było merytorycznie uzasadnione i powinno zostać w całości uwzględnione przez organ podatkowy. Skarżąca nie zgadza się z poglądem Ministra Finansów, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ - w ocenie skarżącej - przepisy prawa jasno precyzują pojęcie nadpłaty. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie istniała nadpłata i w związku z powyższym decyzje organów podatkowych odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu zostały wydane wbrew powszechnie obowiązującym przepisom. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wszelkie decyzje organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo i tylko w taksatywnie określonych trybach nadzwyczajnych: wznowienia postępowania /art. 240-246 Ordynacji podatkowej/; stwierdzenie nieważności /art. 247-252/; uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa /art. 253/; zmiany decyzji ostatecznej uwzględniającej wysokość zobowiązania podatkowego /art. 254/; uchylenie decyzji ostatecznej z powodu niedopełnienia przez stronę określonej czynności /art. 255/; stwierdzenie wygaśnięcia decyzji /art. 258-259/. Zmiana treści decyzji ostatecznej może być dokonana jedynie w powyższych trybach i pod warunkiem zaistnienia określonych tam przesłanek. W przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa strona winna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, iż jako rażącego nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa /por. wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r., III SA 1425/96 - nie publ./. W sprawie niniejszej spór sprowadza się do oceny prawnej decyzji Urzędu Skarbowego w G., który umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zaniechania poboru podatku, albowiem zobowiązanie podatkowe wygasło, na skutek zapłaty dokonanej w drodze potrącenia wierzytelności strony do państwowych jednostek organizacyjnych. Strona skarżąca jako uzasadnienie swego wniosku o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji powołała wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. III ARN 50/95 i III ARN 51/95 /OSNAPU 1996 nr 11 poz. 150 i poz. 151/. Otóż należy stwierdzić, co podniósł Minister Finansów, że wyroki te zapadły na tle innych okoliczności faktycznych. Sprawy te dotyczyły po pierwsze umorzenia zaległości podatkowych, a po drugie nastąpiło przymusowe wyegzekwowanie należności. W sprawie niniejszej natomiast nastąpiła zapłata podatku dokonana w drodze potrącenia, na wniosek podatnika, co oznacza że miała charakter dobrowolny. Zasadnie więc przyjęły organy obu instancji, iż w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w G. Z tych względów i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono jak w wyroku.