II SA/Ka 1752/99

Naczelny Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2001 r. sprawy ze skargi Elżbiety i Stanisława M. na decyzję Wojewody Ś. z dnia 2 września 1999 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia 8 lipca 1999 r. (...); (...). Decyzją z dnia 27 czerwca 1998 r. (...) Kierownik Urzędu Rejonowego w K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Adamowi K. pozwolenia na rozbudowę zakładu fotograficznego w I. przy ul. W. zgodnie z dokumentacją techniczną stanowiącą załącznik do tej decyzji oraz "wyszczególnionymi warunkami realizacji inwestycji". Decyzja ta jako uwzględniająca w całości wniosek inwestora nie zawiera uzasadnienia. Została ona utrzymana w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 28 lipca 1998 r. (...). Zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 1999 r. Adam K. powiadomił Starostę T. o zamierzonym przystąpieniu do użytkowania wybudowanego zgodnie z ww. decyzją obiektu. Z zawiadomienia tego wynika przy tym, iż nie została jeszcze wykonana "elewacja zewnętrzna" obiektu. Z protokołu przeprowadzonych w tym samym dniu /7 czerwca 1999 r. oględzin/ wynika, że obiekt budowlany został wewnątrz wykończony i jest zdatny do użytkowania. Na zewnątrz należy natomiast wykonać ocieplenie i tynki. Decyzją z dnia 8 lipca 1999 r. (...) Starosta T. udzielił Adamowi K. pozwolenia na użytkowanie zakładu fotograficznego zlokalizowanego na działce nr 976/393 przy ul. W. 7 w I. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazał organ orzekający m.in. art. 54 - 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm. - obecnie Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 zwanej dalej prawem budowlanym/. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że inwestor wystąpił o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę /"obiekt o charakterze usługowo-handlowym"/. Do wniosku dołączył on wymagane art. 57 prawa budowlanego dokumenty. W odwołaniu od tej decyzji Maria i Paweł K. zarzucili, iż zakład fotograficzny został rozbudowany niezgodnie z przepisami prawa budowlanego. Został bowiem podniesiony około 1 metr teren działki inwestora, nie wykonano też "odwodnienia dachu". Udzielono pozwolenia na użytkowanie obiektu chociaż nie został on wykończony. Budynek został tak usytuowany, że ogranicza wjazd na teren posesji inwestora. Wjazd ten ma tylko 293 cm szerokości. Odwołanie od decyzji o pozwoleniu na użytkowanie złożyła też Elżbieta M. /sąsiadka od strony północnej/. Również ona zarzuciła, iż pozwolenie to zostało wydane w sytuacji gdy obiekt nie został wykończony. Podniosła, iż obiekt nie spełnia przewidzianych przepisami warunków technicznych. Zarzuciła, iż będzie zmuszona mieszkać w pobliżu szamba Adama K. do którego będą odprowadzane nie tylko fekalia ale także używane w zakładzie fotograficznym odczynniki chemiczne. Zwróciła także uwagę na bliskie usytuowanie od okien jej budynku komina w obiekcie inwestora. Wojewoda Ś. odwołań tych nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia 2 września 1999 r. (...) utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 5 i 59 ust. 1 prawa budowlanego oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwestor dołączył "wszystkie potrzebne dokumenty", a podniesione w odwołaniu zarzuty są bezpodstawne. Budynek zakładu fotograficznego został bowiem wybudowany zgodnie z warunkami technicznymi, jest prawidłowo usytuowany i nie stanowi żadnej uciążliwości dla otoczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbieta i Stanisław M. podnieśli, że budynek zakładu fotograficznego został wybudowany niezgodnie z przepisami. Zarzucili, iż szambo zostało wybudowane pod oknami i balkonem ich budynku. Są też narażeni na działanie dymu z komina w budynku Adama K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Na rozprawie, przed NSA w dniu 5 czerwca 2001 r. skarżący zaakcentowali uciążliwość szamba na działce Adama K., którego wcześniej nie było, a które zostało wybudowane ich zdaniem przy rozbudowie zakładu fotograficznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu z naruszeniem podstawowych zasad należytego wyjaśnienia sprawy do końcowego rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy podnieść, że przypadki w których dopuszczalne jest wydanie decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie zostały wyliczone taksatywnie w art. 55 prawa budowlanego. Organy obu instancji nie podjęły nawet próby wyjaśnienia o który z tych przypadków w rozpatrywanej sprawie chodzi. Zachodzi zatem uzasadniona wątpliwość czy decyzje tych organów znajdują uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji zdaje się przy tym wynikać, że obowiązek wydania takiej decyzji wynika z charakteru spornego obiektu budowlanego /"obiekt o charakterze usługowo - handlowym"/. W nawiązaniu do treści art. 55 prawa budowlanego stanowiska tego nie można podzielić jeśli obowiązek w tym względzie nie został nałożony w decyzji o pozwoleniu na budowę /art. 55 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 prawa budowlanego/. Taki zaś obowiązek z decyzji z dnia 27.06.1998 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę zakładu fotograficznego nie wynika. Gdyby jednak przyjąć, że sporny obiekt został oddany do użytkowania przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, co zdają się sugerować skarżący, to formalna podstawa do wydania takiego zezwolenia wynikałaby ewentualnie z treści art. 55 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego. Takiej podstawy nie można się jednak domyślać a powinna ona zostać jednoznacznie wskazana i wykazana w decyzjach organów obu instancji. Całkowite pominięcie tej kwestii skutkuje przyjęcie, że decyzje te zostały wydane także naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 55 ust. 1 prawa budowlanego. Nadto nie może budzić wątpliwości, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie może być wydana tylko na wniosek inwestora gdy tymczasem takiego wniosku w aktach brak. Znajduje się w nich bowiem jedynie zawiadomienie o jakim mowa w art. 57 ust. 1 prawa budowlanego. Niezależnie od tego całkowicie dowolne jest twierdzenie organów obu instancji iż inwestor przedłożył wszystkie niezbędne do wydania pozwolenia na użytkowanie /względnie do przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego/ dokumenty. Do wniosku tego nie dołączono bowiem m.in. tak podstawowego dokumentu jak inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza - art. 57 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 43 ust. 4 i art. 3 pkt 14 prawa budowlanego. Z oczywistym naruszeniem treści tych przepisów inwestor do swojego wniosku z dnia 7 czerwca 1999 r. dołączył jedynie kserokopię strony 3 dziennika budowy gdzie wpisano o wykonaniu czynności geodezyjnych związanych z wyznaczeniem położenia obiektu budowlanego na gruncie. Skoro nie przedłożono inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej to dowolne było stwierdzenie, że sporny obiekt został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę. Przeszły też organy obu instancji do porządku nad faktem, że sporny obiekt w chwili wydawania pozwolenia na użytkowanie nie posiadał ocieplenia i zewnętrznych tynków. Wynika to wprost z protokołu oględzin z dnia 7 czerwca 1999 r. Czy można było w takiej sytuacji mówić o zakończeniu budowy oraz o zgodności wykonania obiektu z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami /art. 57 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "f" prawa budowlanego i w zw. z przepisami Działu X rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz.U. 1995 nr 10 poz. 46 ze zm. - zwanej dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych/. W ogóle też nie ustosunkowały się organy orzekające do twierdzeń zainteresowanych, że sporny budynek nie został wykończony wewnątrz. Nie podjęto też nawet próby wyjaśnienia kwestii rozwiązania odprowadzania wód opadowych ze spornego obiektu oraz podwyższenia terenu działki inwestora przy wznoszeniu tego budynku. Nie ustosunkowano się też do tematu legalności wybudowania komina i szamba. Odnośnie szamba nie wyjaśniono przy tym w ogóle kiedy zostało ono zrealizowane i czy w oparciu o pozwolenie na budowę. Nie może bowiem ulegać wątpliwości iż pozwolenie z dnia 27.06.1998 r. szamba nie obejmuje skoro w decyzji tej o takim obiekcie się nie wspomina i nie został sporządzony oraz zatwierdzony projekt architektoniczno-budowlany tego obiektu. Gdyby szambo to zostało wybudowane jak twierdzą skarżący (...) przy rozbudowie zakładu fotograficznego to należałoby przyjąć, że zostało ono zrealizowane bez wymaganego pozwolenia. Tym samym przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy legalizacji tego obiektu względnie jego rozbiórki niedopuszczalne byłoby wydanie pozwolenia /względnie przyjęcia zgłoszenia o zakończeniu robót budowlanych/ na użytkowanie rozbudowanego zakładu fotograficznego. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że obiekt taki do użytkowania by się nie nadawał. Nie spełniał by bowiem podstawowych wymogów o jakich mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "d" i pkt 2 prawa budowlanego. Wobec pominięcia przez organy obu instancji kwestii legalności wybudowania szamba oraz przy braku inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej trudno na obecnym etapie postępowania ustosunkować się do kwestii właściwego z punktu widzenia obowiązujących warunków technicznych, jego usytuowania. Należy jednak zwrócić uwagę organom orzekającym, że określone przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych odległości tych obiektów odnoszą się nie tylko do okien i drzwi w pomieszczeniach na działkach sąsiednich ale również do takich pomieszczeń na działce inwestora. Wszystkie wyżej naprowadzone okoliczności będzie miał na uwadze organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wobec omówionych wyżej uchybień decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z ww. przepisami prawa budowlanego oraz w zw. z art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.