II SA/Ka 416/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Czesławy M. i Tadeusza M. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 lutego 2000 r. (...) z przedmiocie rozbiórki - oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją (...) z dnia 7.12.1999 r. wydaną na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nakazał państwu Tadeuszowi i Czesławie M. rozbiórkę fundamentu betonowego - według inwestora muru oporowego ogrodzenia - wykonanego od strony południowo-zachodniej parceli nr 80/1 w C., usytuowanego w bliskości granicznego płotu siatkowego. W uzasadnieniu organ podał, że skarżący wykonał bez pozwolenia i bez zgłoszenia fundament betonowy o rzucie skrzyni i wysokości 150 cm. Strony, to jest inwestor oraz właścicielka sąsiedniej nieruchomości odmiennie interpretują cel wykonanych robót. Według inwestora fundament jest murem oporowym ogrodzenia, a według sąsiadki fundamentem pod śmietnik. Zdaniem organu fundament rzekomego ogrodzenia nie spełnia warunków określonych w par. 42 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. 1995 nr 10 poz. 46/ i to niezależnie od tego, że trudno przyjąć aby fundament o rzucie prostokąta, wewnątrz placu inwestora stanowił element ogrodzenia i dlatego wykonanie tych robót należy potraktować jako samowolę budowlaną i to bez względu jakiej funkcji ma służyć zrealizowana budowla. W odwołaniu Tadeusz M. zarzucił organom brak wyjaśnienia przeznaczenia zrealizowanej "budowli" i ustalenia czy wymagała ona pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia. Podał, że prace "betonowe" wykonał w związku z zamiarem uruchomienia bramy automatycznej i koniecznością zbudowania solidnego fundamentu dla przeciwwagi tej bramy. Przy okazji zbudował ogrodzenie oporowe prostopadłe do ulicy wzdłuż granicy z nieruchomością sąsiednią. W przyszłości ogrodzenie zostanie zasypane ziemią i będzie jako klomb pełniło rolę ogrodu tarasowego. W dodatkowym piśmie z dnia 12.01.2000 r. kwestionując uzasadnienie organu I instancji inwestor powołał się na swoje pismo kierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 1999 r. /data wpływu/, w którym wyjaśniał, że zbudował "(...) jedynie ogrodzenie w postaci muru oporowego (...)". (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia 9.02.2000 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że nawet przy przyjęciu stanowiska odwołującego się, że sporny element betonowy nie jest fundamentem, lecz ogrodzeniem w postaci muru oporowego, nakaz rozbiórki znajduje podstawę w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Mur oporowy w myśl art. 3 ust. 3 tego prawa stanowi, bowiem budowlę, której wykonanie wymaga pozwolenia na budowę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego państwo Tadeusz i Czesława M. domagali się uchylenia decyzji obu instancji jako naruszających art. 29 i art. 30 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Podnosili, że międzysąsiedzkie ogrodzenie w postaci muru oporowego nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podkreślając, że obiekt wykonany przez skarżącego ma kształt prostokąta i bez względu na to czy stanowi fundament czy mur oporowy, jego realizacja wymagała pozwolenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ budowa ogrodzeń nie wymaga pozwolenia na budowę, a obowiązkiem dokonania zgłoszenia obciążono w tej ustawie budowę ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m i wykonanie robót budowlanych polegających na ich instalowaniu. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2000 r. wydanego w sprawie P 10/99 utracił moc par. 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140 ze zm./ w zakresie w jakim dotyczy ogrodzeń między sąsiednimi działkami, dla których budowy nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie. Oznacza to, że ogrodzenia międzysąsiedzkie z wyjątkiem przekraczających wysokość 2,20 m pozostają poza reglamentacją, a wynikłe spory związane z ich budową jako spory o cywilnoprawnym charakterze, winny być rozstrzygane przez sądy powszechne. W niniejszej sprawie organy ustaliły - a skład orzekający to ustalenie akceptuje, że skarżący nie wykonał ogrodzenia międzysąsiedzkiego, ale jak sam to podkreślał w trakcie postępowania administracyjnego "ogrodzenie w postaci muru oporowego". "Mur oporowy" należy do konstrukcji oporowych zaliczanych do budowli - art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, które nie korzystają ze zwolnienia z uzyskania pozwolenia na budowę przewidzianego w art. 29 tego prawa. Oznacza to, że stosownie do art. 28 Prawa budowlanego ich budowa może być rozpoczęta jedynie w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Konsekwencją wykonania muru oporowego, będącego obiektem budowlanym /art. 3 pkt 1 lit. "b"/ bez pozwolenia na budowę jest nakaz jego rozbiórki przewidziany art. 48 Prawa budowlanego. Powyższe świadczy o tym, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a więc skarga nie mogła zostać uwzględniona. Kwalifikacja przez skarżącego muru oporowego jako ogrodzenia i twierdzenie, że wykonał "ogrodzenie w postaci muru oporowego" nie może doprowadzić do uznania, że mur ten stanowi ogrodzenie i w związku z tym nie podlega regulacji Prawa budowlanego. Stanowiłoby to nie tylko obejście przepisów, ale także naruszenie regulacji art. 3 ust. 3, art. 29, art. 30 Prawa budowlanego. Dodatkowo Sąd pragnie wyjaśnić skarżącemu, że gdy "ogrodzenie w formie muru oporowego" stanowiło część przyszłego "tarasu ziemnego" czy "klombu", które mają powstać po przyszłym zasypaniu fundamentów ziemią, to zdaniem składu orzekającego było one obiektem małej architektury /art. 3 pkt lit. "c" i pkt 4/ wymagającym dla realizacji zgłoszenia /art. 30 ust. 1 pkt 1/, a brak zgłoszenia pociąga także sankcję w postaci nakazu rozbiórki /art. 48/. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.