II SA/Ka 346/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia 2 lutego 2000 r. w przedmiocie odmowy udzielenia żądanych danych osobowych - stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy Z. z dnia 10 grudnia 1999 r., (...); (...). Postanowieniem z dnia 10 grudnia 1999 r., (...) Wójt Gminy Z. odmówił Krzysztofowi S. udzielenia danych osobowych Doroty H. Wójt powołał się na art. 30 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883/. W uzasadnieniu organ stwierdził, że po zbadaniu dokumentów ewidencji ludności i dowodów osobistych nie stwierdzono przesłanek pozwalających sądzić, że zachodzi łamanie przepisów prawa. Dorota H. dopełniła wszystkich formalności przewidzianych przepisami prawa w wypadku rozwodu oraz powrotu do swego nazwiska rodowego. Złożyła ona oświadczenie, że nie zgadza się na udostępnienie swych danych osobowych. W dniu 30 grudnia 1999 r. Krzysztof S. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. pismo nazwane przezeń odwołaniem. Podniósł, że złożył wniosek o udostępnienie danych osobowych Doroty S., tj. z jakim dniem była żona wymeldowała się z adresu ul. Dworcowa 32/8 w Z. oraz podanie dokładnej daty i miejsca jej zameldowania pod nowym adresem. Z powodu bowiem złych danych dotyczących miejsca pobytu Doroty S., obecnie H., tok sprawy (...) Prokuratury Rejonowej w J.-Z., był dla niego niekorzystny. Dane te są mu niezbędne do dochodzenia swoich praw przed sądem /art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych/. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2000 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium powołało się na przepis art. 30 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883/. Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie jest prawidłowe pod względem merytorycznym. Zostało jednak wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych. Art. 124 Kpa określa, jakie elementy powinno zawierać postanowienie. W zaskarżonym postanowieniu brak jest podstawy prawnej, gdyż oprócz ustawy o ochronie danych osobowych powinien być podany przepis, który upoważnia organ do podejmowania decyzji w tym zakresie. Brak jest również uzasadnienia prawnego oraz faktycznego, a pouczenie jest błędne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztof S. podniósł wszystkie okoliczności zawarte w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Poprosił o rozpoznanie skargi zgodnie z art. 7 Kpa. Dodał, że Dorota S. opuściła miejsce stałego pobytu i nie dokonała obowiązku meldunkowego. Nie figuruje w Biurze Ewidencji Ludności Urzędu Gminy w Z. Dane o miejscu zameldowania byłej żony skarżącego są mu potrzebne do dochodzenia jego praw przed sądem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podtrzymało wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wyartykułowane w skardze. Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w oparciu o art. 21 ustawy o NSA wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa. W trakcie kontroli zgodności z prawem Sąd, jak stanowi art. 51 ustawy o NSA, nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania lub bezczynność organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze /brak związania podstawami skargi/ i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący /brak związania wnioskami skargi/ - por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze PWN, W-wa 2000 r. str. 369-370. Z brzmienia art. 22 ust. 3 ustawy o NSA wynika, że Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Taka przyczyna zachodzi w niniejszej sprawie. Wśród przyczyn określonych w art. 156 Kpa wymienione jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Na uboczu zaznaczyć trzeba, że okoliczność ta, jak wynika z regulacji art. 22 ust. 3 ustawy o NSA, odnosi się także do postanowień. Podstawa materialna załatwienia sprawy administracyjnej zawarta jest w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883 ze zm./. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy decyzje w sprawie udostępnienia danych osobowych, objętych prawną ochroną, podejmuje Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, a nie administrator tych danych /por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000 r. II SA 2617-2619/99 - Wokanda 2000 nr 7 poz. 43/. Żaden z przepisów omawianej ustawy nie upoważnia administratora danych do wydawania decyzji lub postanowień załatwiających co do istoty wniosek o udostępnienie danych osobowych. Art. 30 ustawy upoważnia administratora danych osobowych do odmowy udostępnienia danych osobowych. Dla czynności tej nie jest przewidziana forma decyzji administracyjnej ani postanowienia. Odmowa następuje w formie pisma, które nie jest także aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa /por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2001 r. II SA/Ka 2521/01 - nie publ./. W razie takiej odmowy strona ma prawo zainicjowania postępowania przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, które to postępowanie jak wynika z art. 18 ustawy jest szczególnym i jedynym trybem orzekania w sprawach z zakresu ustawy o ochronie danych osobowych. W efekcie przyjdzie stwierdzić, że skoro zaskarżone postanowienie i postanowienie I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, to należało, na mocy art. 22 ust. 3 ustawy o NSA, stwierdzić ich nieważność. Orzeczenie o kosztach oparto o art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.