II SA/Po 3157/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Wioletty Basińskiej sprawy ze skargi Kazimiery J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 7 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 czerwca 2000 r. (...); (...). Działki położone w K.-W. o numerach 1724/1 i 1724/2, stanowiące w przeszłości jedną nieruchomość, odgradza od ulicy F. mur, do którego przylega wiata drewniana. Kiedyś wiata ta stanowiła wraz z budynkiem jeden obiekt gospodarczy. W związku z samowolną rozbiórką w 1996 r. wiaty zlokalizowanej w granicy tych działek, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ostateczną decyzją z dnia 7 kwietnia 1999 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. nałożył na Janinę i Mariana małżonków P., właścicieli działki nr 1724/2 konkretne obowiązki mające na celu doprowadzenie wykonanej samowolnie rozbiórki tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, w tym obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego, potwierdzającej między innymi prawidłowość wykonania samowolnej rozbiórki i prawidłowość opracowania projektu rozbiórki obiektu w granicy nieruchomości z działką nr 1724/1 wraz z wyszczególnieniem robót do wykonania. Marian P. w sierpniu 1999 r. przedłożył organowi nadzoru budowlanego ekspertyzę techniczną mgr inż. bud. Mariana W. z dnia 28 lipca 1999 r., w której oprócz oceny stanu technicznego wiaty gospodarczej częściowo rozebranej znajduje się opis pozostałej części wiaty, to jest muru ogrodzeniowego od ulicy F., zlokalizowanego na działce nr 1724/1, stanowiącej własność Kazimiery J. Stan techniczny muru, fundamentów muru oraz elementów drewnianych oceniono tam jako zły, zalecając "celem uniknięcia katastrofy budowlanej polegającej na przewróceniu się muru na chodnik i ulicę F., należy jak najszybciej dokonać rozbiórki muru wiaty i całej wiaty". Na skutek zażalenia Mariana P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. "w sprawie dotyczącej muru ogradzającego posesję Kazimiery J. od strony ul. F. i stanowiącej jednocześnie ścianę wiaty..." - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. - Ośrodek Zamiejscowy w K. postanowieniem z dnia 17 maja 2001 r. zobowiązał organ pierwszej instancji "do wykonania zaleceń opracowanej w dniu 28 lipca 1999 r. przez mgr inż. Mariana W. (...) - ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego - wiaty gospodarczej częściowo rozebranej, wyznaczając termin do dnia 30 czerwca 2001 r." Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 15 czerwca 2000 r. - wydaną na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ oraz par. 6 i par. 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części /Dz.U. 1995 nr 10 poz. 47/ - nakazał Kazimierze J. rozbiórkę muru ogrodzeniowego wraz z przyległą wiatą od strony ulicy F., położoną na jej nieruchomości przy ul. S.R. nr 19 w K.-W. /działka nr 1724/1/ w terminie do dnia 16 sierpnia 2001 r. W uzasadnieniu ustalono, że skoro obiekt budowlany położony pierwotnie na dwóch sąsiednich działkach nie posiadał w granicy żadnej ściany poprzecznej lub innego usztywnienia, a nadto przy granicy mur jest wyszczerbiony i odchylony od pionu, to rozbiórka przez Mariana P. części wiaty zlokalizowanej na jego działce, w celu wybudowania w tym miejscu budynku, spowodowała przerwanie ciągłości muru w miejscu jego wyburzenia i odchylenia. W dniu 10 marca 2000 r. Kazimiera J. dokonała w Starostowie Powiatowym w K. zgłoszenia robót budowlanych polegających na doraźnym zabezpieczeniu muru od ulicy F., a w kwietniu 2000 r. wykonała zabezpieczenie przed odchyleniem muru na chodnik, zastępujące usztywnienie poprzeczne obiektu, w postaci dwóch ściągów stalowych. Zgodność wykonania przedmiotowego zabezpieczenia z dokonanym zgłoszeniem stwierdził uprawniony kierownik budowy. Mimo to organ nadzoru budowlanego, czując się związany postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2001 r., nakazał Kazimierze J. rozbiórkę muru wraz z przyległą wiatą, chociaż jego zdaniem należało umożliwić właścicielce wiaty przedstawienie oceny stanu technicznego wiaty, opracowanej na jej zlecenie. W odwołaniu od tej decyzji Kazimiera J. stwierdziła, że organ wyższego stopnia nadużył uprawnienia do udzielania w rozpatrywanych sprawach pouczeń i poleceń służbowych organom podporządkowanym, jednakże nie mogą one przesądzać treści decyzji. Zarzuciła też, że nie zachodzą przesłanki do nakazania jej w trybie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego rozbiórki obiektu budowlanego, skoro deklarowała zamiar przeprowadzenia remontu i taki remont w kwietniu 2000 r. wykonała. Zabezpieczenie muru od ul. F. przed dalszym odchyleniem potwierdza protokół oględzin obiektu z dnia 14 kwietnia 2000 r. oraz zapis punktu 4 rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 28 grudnia 2000 r., na której strony doszły do porozumienia i zawarły ugodę. Przedmiotem skargi Kazimiery J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. - Oddział Zamiejscowy w K. z dnia 7 sierpnia 2001 r. uchylająca decyzję organu pierwszej instancji tylko w części dotyczącej określenia terminu jej wykonania, wyznaczając nowy termin do 16 września 2001 r., a w pozostałej części utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że dowodem potwierdzającym bardzo zły stan techniczny muru i całej wiaty są także zaprotokołowane wyjaśnienia mgr inż. arch. Wiesława Ś. złożone dnia 9 stycznia 2001 r. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Ponad argumentację zawartą w odwołaniu podkreśliła, że dom stojący na jej działce przy ul. S.R. 19 w K. jest dobrem kultury wpisanym do rejestru zabytków, zaś działka, na której znajduje się mur ogrodzeniowy usytuowana jest na terenie objętym ścisłą ochroną konserwatorską - obowiązuje ochrona i adaptacja układu urbanistycznego oraz uzgodnienie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Takie obiekty przepis art. 67 ust. 2 Prawa budowlanego wyłącza spod działania art. 67 ust. 1. Organ odwoławczy i Marian P. wnieśli o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego przedłożyli pismo Wojewódzkiego Oddziału Służby Zabytków w P. - Delegatura w K. z dnia 1 października 2001 r. informujące, że przedmiotowy obiekt, to jest wiata z murem, nie figuruje w rejestrze zabytków, zlokalizowany jest na obszarze wyznaczonym jako strefa ochrony w planie zagospodarowania przestrzennego miasta K. /bliskie sąsiedztwo Rynku i Kościoła/ i nie posiada żadnej wartości zabytkowej, a służby konserwatorskie nie zgłaszają sprzeciwu w sprawie jego rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ jest trafny. Organy administracyjne przeoczyły, że przepis ten po zmianie dokonanej z dniem 24 grudnia 1997 r. przepisem art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. nr 111 poz. 726/ ogranicza możliwość nakazania rozbiórki do nie użytkowanych lub nie wykończonych obiektów budowlanych nie nadających się do remontu, odbudowy lub wykończenia. Przedmiotowy obiekt budowlany jest wykończony i od 70 lat użytkowany, a zatem - jak słusznie stwierdziła skarżąca w odwołaniu - tylko do niej należy "wybór drogi postępowania i kosztów z nią związanych" prowadzących do przywrócenia należytego stanu technicznego obiektu. Nieodwracalne zniszczenie obiektu budowlanego, jako przesłankę zobowiązania właściciela lub zarządcy do rozbiórki przewidywał art. 47 Prawa budowlanego z 1974 r. /Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229 ze zm./ oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w poprzednim brzmieniu /Dz.U. nr 89 poz. 414/. Nie oznacza to, że organy nadzoru budowlanego pozostają bezsilne wobec braku dbałości właściciela o utrzymanie w należytym stanie technicznym i estetycznym obiektów budowlanych. Rozdział 6 Prawa budowlanego z 1994 r. regulujący utrzymanie obiektów budowlanych zawiera przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę do podejmowania decyzji administracyjnych nakazujących usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości oraz niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.