II SA/Kr 2114/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skarg Marka C. i Zdzisława S. na postanowienie Wojewody K. z dnia 1 września 1998 r., (...) w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji - skargi oddala. Wójt Gminy Ł. ostateczną decyzją z dnia 3 marca 1998 r. (...) rozpatrując podanie Marka C. o nakazanie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie, na podstawie art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ oraz art. 104 Kpc i porozumienia zawartego z Kierownikiem Urzędu Rejonowego w K., orzekł o "zobowiązaniu Zdzisława S. do wykonania przeorywki - bruzdy w poprzek działki Nr 58 w miejscowości P., celem umożliwienia spływu nadmiaru wód opadowych z zagłębienia zlokalizowanego na łące Marka C. stanowiącej działkę Nr 59" oraz orzekł, że "przywrócenie rowka do stanu poprzedniego należy dokonać w terminie do dnia 15 kwietnia 1998 r., ponieważ według organu jest to termin optymalny dla prac polowych". Strony zostały pouczone o prawie odwołania od tej decyzji do Wojewody K., ale z prawa tego nie skorzystały. Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na ustaleniach, że tzw. rowek odpływowy w postaci bruzdy, tzw. przeorki wykonywanej pługiem, służący spływowi nadmiaru wody z działki Nr 59, przez działkę Nr 58, istniał od 1984 r. /po jego odtworzeniu w następstwie decyzji wydanej przez Naczelnika Gminy w lipcu 1984 r./, do roku 1995, kiedy to został zlikwidowany przez Zdzisława S. w związku ze zmianą sposobu użytkowania łąki na działce Nr 58 na grunt orny. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że całkowite odprowadzenie wody z łąki Nr 59, wymagałoby wykonania rowu o głębokości 70-100 cm, ale bez możliwości odprowadzania poza działkę Nr 58 gdyż teren nie jest zmeliorowany. Podkreślono jednak, że przedmiotem sprawy było rozstrzygnięcie w zakresie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, a nie polepszenie istniejącego od lat układu stosunków wodnych. Wójt Gminy Ł. postanowieniem z dnia 21 lipca 1998 r. (...), na żądanie Marka C., na podstawie art. 113 par. 2 i 3 Kpa, wyjaśnił wątpliwości co do treści swojej decyzji z dnia 3 marca 1998 r. (...), w ten sposób, że wyrażenie "wykonanie przeorywki - bruzdy w poprzek działki Nr 58" na stronie 1 wiersz 17 decyzji powinno być rozumiane w ten sposób, że rowek ten powinien być o głębokości 0,25 m, szerokości dołu rowu 0,20 m, szerokości góry rowu 0,25 m i długości 23,5 m. Wyjaśnił także, że "ustęp przywrócenie rowka do stanu poprzedniego" na str. 1 w wierszu 20 decyzji odnosi się do wyżej określonych "parametrów". W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w wydanej decyzji nie zostały określone "parametry" przeorywki - bruzdy, co spowodowało różne interpretacje przez strony. Wojewoda K. rozpatrując zażalenie Marka C. działającego przez pełnomocnika Lucjana N., postanowieniem z dnia 1 września 1998 r. (...), na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zarzutów zażalenia przytoczono, kierowane przez Marka C. i jego pełnomocnika skargi, po wydaniu ostatecznej decyzji, w której żądano wykonania rowu odwadniającego całkowicie działkę Nr 59. Wskazano, że przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w ostatecznej decyzji z dnia 3 marca 1998 r. było wykonanie przeorywki - bruzdy, a zaskarżone postanowienie jedynie określa parametry tej bruzdy. Organ odwoławczy przypomniał, że ze względu na głębokość rozróżnia się orkę płytką, w której głębokość bruzdy nie przekracza 15 cm, średnio głęboką do 20-25 cm i orkę głęboką do 25-30 cm, a zatem wyjaśnienie wątpliwości co do treści wyrażenia przeorywka - bruzda, mieści się w parametrach bruzdy wykonywanej w czasie orki. Wskazano także, że wedle ustaleń poczynionych przez organ I instancji, w dniu 14 maja 1998 r., stwierdzono wykonanie bruzdy na działce zobowiązanego o głębokości ok. 25 cm. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyli Marek C., oraz w połączonej do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą, sprawie II SA/Kr 2151/98 - Zdzisław S. Skarga Marka C. zmierza do uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze podniesiono, iż rozstrzygnięcie nie zaspakaja jego interesu, gdyż przy wykonywanym radłem na głębokość około 20 cm rowie - woda nie spływa z jego działki. Skarżący podniósł, że już w 1984 r. nakazano "przywrócenie rowu do stanu poprzedniego", i mimo, że w decyzji nie określono jego głębokości, poprzednik prawny Zdzisława S. - ojciec, tak wykonał decyzję, że "woda spłynęła i spływała zawsze z chwilą większych opadów". Zdaniem skarżącego, tak samo winien być odtworzony rów zasypany w 1995 r. przez Zdzisława S., a zaskarżone postanowienie sprawy nie rozwiązuje, gdyż "woda jak stała tak stoi", a chodzi o to by rowek był tak zrobiony aby woda spływała nim zawsze w miarę nadmiaru jak było przedtem. Skarga Zdzisława S., oparta jest na zarzucie, że postanowienie Wojewody z dnia 1 września 1998 r. /oraz decyzja Wójta Gminy Ł. z dnia 3 marca 1998 r., którą zaskarżył tym samym pismem/ są krzywdzące i uciążliwe do realizacji. W uzasadnieniu skargi opisano okoliczności nabycia działki Nr 58 przez ojca skarżącego. Skarżący przyznał, że po uzyskaniu tytułu własności, zmienił sposób użytkowania działki częściowo jako łąki, a częściowo roli, na mechaniczną uprawę roli. Podniósł, że nie istniał specjalny rów odwadniający działkę Nr 59 lecz woda spływała końcową bruzdą z gruntu ornego na wysokości depresji na działce Nr 59, a po zastosowaniu mechanicznej uprawy powstał problem, gdyż bruzda była wynikiem sposobu użytkowania, a nie istniała i nie istnieje w dokumentacji wodnoprawnej terenów. Zdaniem skarżącego zastosowanie art. 50 prawa wodnego było bezpodstawne. W odpowiedzi na skargi Wojewoda K. wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: Obie skargi są bezzasadne. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przedmiotem obu skarg jest postanowienie b. Wojewody K. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Ł. z dnia 21 lipca 1998 r., wydane na podstawie art. 113 par. 2 Kpa, którym wyjaśniono wątpliwości co do treści ostatecznej decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 3 marca 1998 r. Z przedstawionych akt postępowania wynika, że decyzja z dnia 3 marca 1998 r. została wraz z pouczeniem o odwołaniu istniejącym do Wojewody doręczone stronom, które z możliwości odwołania nie skorzystały. Decyzja z dnia 3 marca 1998 r. stała się zatem decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 par. 1 Kpa. Oznacza to, że uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzją powyższą jako ostateczną jest związany organ który ja wydał i inne organy. Zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skargę do Sądu, można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym. Dopiero w wypadku złożenia odwołania od decyzji z dnia 3 marca 1998 r., służyła by skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na orzeczenie organu II instancji. Oczekiwanie zatem skarżących, że w obecnym postępowaniu wywołanym skargami na postanowienie Wojewody K. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Sąd podejmie zarazem kontrolę zgodności z prawem ustaleń i rozstrzygnięcia rnerytorycznego sprawy w przedmiocie przywrócenia na gruncie wody do stanu poprzedniego, dokonanego ostateczną decyzją organu I instancji z 3 marca 1998 r. nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W szczególności nie podlega w tym postępowaniu badaniu okoliczność, czy poczynione przez Wójta Gminy ustalenia stanowiące podstawę decyzji z dnia 3 marca 1998 r., dokonane zostały z zachowaniem reguł postępowania dotyczącego zbierania materiału dowodowego i jego oceny, oraz czy orzeczony tą decyzją sposób przywrócenia stanu wody na gruncie jest adekwatny do zakresu naruszenia tego stanu. Stosownie do przepisu art. 113 par. 2 Kpa, organ który wydał decyzję wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji. Takie postanowienie wydał Wójt Gminy dnia 21 lipca 1998 r. i utrzymał je w mocy Wojewoda K. postanowieniem z dnia 1 września 1998 r. Kontrola zatem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewody Kieleckiego z dnia 1 września 1998 r. oznacza, badanie czy istniały podstawy do wydania postanowienia w przedmiocie wykładni - przez wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji. W postępowaniu o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie jest dopuszczalne dokonywanie merytorycznych zmian rozstrzygnięcia /służy do tego tryb odwołania, z którego strony nie skorzystały/, lecz jego przedmiotem jest wyłącznie wyjaśnienie stronom jak organ rozumiał własne rozstrzygnięcie. Z akt sprawy wynika, że po wydaniu decyzji, na etapie jej wykonania powstał spór co do rozumienia użytego w decyzji z dnia 3 marca 1998 r. nakazu wykonania "przeorywki - bruzdy". Miał zatem organ I instancji podstawy do potraktowania pism skarżącego Marka C. względnie jego pełnomocnika, jako wniosku o dokonanie wykładni decyzji, a w szczególności wyjaśnienia jak organ rozumie użyte sformułowanie. Wyjaśnienie wątpliwości co do treści użytego w decyzji sformułowania, zawarte w postanowieniu organu I instancji utrzymanym w mocy przez zaskarżone postanowienie Wojewody, mieści się w pojęciu bruzdy, i chociaż je szczegółowo precyzuje w wymiarach, nie stanowi niedopuszczalnej w tym postępowaniu zmiany decyzji z dnia 3 marca 1998 r., gdyż nie wykracza poza treść tego rozstrzygnięcia. Zaskarżone postanowienie jest zatem zgodne z prawem, gdyż nie narusza przepisu art. 113 par. 2 Kpa, albowiem nie zmienia treści decyzji - treści rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia decyzji z dnia 3 marca 1998 r. wyraźnie wynikało, że decyzją tą uznano, iż przywrócenie do stanu poprzedniego wody na gruncie, a więc odtworzenie stanu istniejącego przed naruszeniem, wymaga odtworzenie bruzdy, a nie rowu, który miałby całkowicie odprowadzać wodę z działki Nr 59. Wykładnia zatem treści decyzji, w kierunku przekraczającym obowiązek wykonania bruzdy - przeorywki, wykraczała by poza dopuszczalną prawem, możliwość wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji - wykładnia taka, jako przekraczająca hipotezę art. 113 par. 2 Kpa, byłaby sprzeczna z prawem, gdyż celem postępowania opartego na tym przepisie nie jest korygowanie rozstrzygnięcia, a jedynie wyjaśnienie przez organ jak rozumie własne rozstrzygnięcie. Z tej przyczyny, poza przedmiotem kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, pozostaje ocena celowości wyjaśnienia treści wydanego rozstrzygnięcia, przez odwoływanie się do określenia "bruzdy - przeorywki" za pomocą miar metrycznych, które mieszczą się jednak w potocznie rozumianym pojęciu bruzdy. Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.