II SA 3139/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.Ś. SA w K. - Oddziału w T. na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 30 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie zwrotu majątku - stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia; (...). W dniu 30 sierpnia 2000 r. Społeczna Komisja Rewindykacyjna wydała orzeczenie, mocą którego zobowiązała B.Ś. SA w K.-Oddział w T. do zapłaty na rzecz Zarządu Regionu M. NSZZ "S." w K. kwoty 1.505 zł z odsetkami od dnia wydania orzeczenia. Jako podstawę prawną tego orzeczenia powołano art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego oraz ustawy o zmianie ustawy o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego oraz o zmianie ustawy o związkach zawodowych /Dz.U. nr 162 poz. 1113/, a także art. 1 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1, art. 3[3], art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm./. W uzasadnieniu omawianego orzeczenia Społeczna Komisja Rewindykacyjna wskazała, że zwrotu majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego dochodziła najpierw Komisja Zakładowa NSZZ "S." przy Spółdzielni Pracy Rękodzieła Artystycznego H.S. "L." w T. Następnie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w tej sprawie wystąpił Zarząd Regionu M. NSZZ "S." w K. jako następca prawny nieistniejącej później Komisji Zakładowej. W toku postępowania Społeczna Komisja Rewindykacyjna ustaliła, że na rachunku prowadzonym przez B.Ś. na rzecz Komisji Zakładowej NSZZ "S." przy Spółdzielni Pracy Rękodzieła Artystycznego H.S. "L." w T., znajdowała się kwota 7.600 złotych, która następnie została przeksięgowana na wewnętrzne konto Banku. W tej sytuacji Społeczna Komisja Rewindykacyjna wezwała do udziału w sprawie B.Ś. SA w K. - Oddział w T. i zobowiązała go do zapłaty wspomnianej kwoty 1.505 zł z odsetkami od dnia wydania orzeczenia. Społeczna Komisja Rewindykacyjna zastosowała w sprawie sposób waloryzacji określony w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm./. Wnioskiem z dnia 22 września 2000 r. B.Ś. SA w K. - Oddział w T. wezwał Społeczną Komisję Rewindykacyjną do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na brak podstaw do wydania takiego orzeczenia bowiem Bank nie przejął spornych środków pieniężnych w wyniku wprowadzenia stanu wojennego. Społeczna Komisja Rewindykacyjna w związku ze wspomnianym wnioskiem B.Ś. SA wydała w dniu 15 listopada 2000 r. orzeczenie o nieuwzględnieniu tego wniosku. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego B.Ś. SA jest zobowiązany do zwrotu przejętej spornej kwoty wraz z waloryzacją wynikającą z art. 3 ust. 1 tej ustawy. B.Ś. SA w K. - Oddział w T. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 30 sierpnia 2000 r. z wnioskiem o uchylenie tego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Społeczna Komisja Rewindykacyjna podtrzymała w całości stanowisko wyrażone w orzeczeniach z dnia 30 sierpnia i 15 listopada 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W art. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm./, powoływanym jako podstawa prawna zaskarżonego orzeczenia, przyjęto, że wszystkie składniki majątku związków zawodowych i organizacji społecznych, odebrane im w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, a także te, które przekazano innym strukturom związkowym lub jednostkom organizacyjnym na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./ oraz ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 277 ze zm./ i wydanych na ich podstawie przepisów wykonawczych, a także innych przepisów szczególnych stanu wojennego, podlegają zwrotowi. W przypadku zaś niemożności zwrotu tego majątku wskutek jego zniszczenia lub zaginięcia, zainteresowanym podmiotom przysługuje odszkodowanie na zasadach określonych w ustawie. W artykule tym wskazano również, że obowiązek zwrotu majątku obciąża właściwe organizacje związkowe, organy państwowe i inne jednostki organizacyjne, które ten majątek przejęły /objęły/. Natomiast w razie przekształcenia, reorganizacji lub likwidacji podmiotów, które majątek przejęły do zwrotu zobowiązani są ich następcy prawni. W sytuacji zaś gdy niemożliwe jest ustalenie podmiotu zobowiązanego do zwrotu majątku, obowiązek zwrotu obciąża Skarb Państwa. W art. 3 omawianej ustawy przyjęto natomiast określony sposób waloryzacji zobowiązań pieniężnych. Wskazano bowiem, że waluta polska, która znajdowała się na rachunkach bankowych, podlega zwrotowi po jej waloryzacji dokonywanej przez podwyższenie całej sumy w relacji do wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników w gospodarce uspołecznionej ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, jaki nastąpił odpowiednio między dniem 12 grudnia 1981 r. lub dniem faktycznego pozbawienia majątku a dniem wydania orzeczenia. Przedstawione regulacje prawne wprowadzone ustawą o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /a także sam tytuł ustawy/ nakazują przyjąć, że ten akt prawny dotyczy tylko zwrotu takiego majątku związkowego, który został przejęty w związku z wprowadzeniem stanu wojennego, nie zaś na skutek innych zdarzeń prawnych - szczególnie tych, które wystąpiły obecnie. Powoływana ustawa jest zatem aktem szczególnym przekazującym na drogę postępowania administracyjnego ściśle określony katalog spraw, które z istoty swej są sprawami cywilnymi /roszczenia majątkowe/. Przepisów takiej ustawy nie wolno zatem interpretować rozszerzająco. B.Ś. nie jest ani instytucją, która przejęła majątek Komisji Zakładowej NSZZ "S." przy Spółdzielni Pracy Rękodzieła Artystycznego H.S. "L." w T. w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, ani też nie jest następcą prawnym takiej instytucji. W tej sytuacji przepisy art. 1 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm./ nie mogły stanowić podstawy do wydania orzeczenia w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że zaskarżone orzeczenie rażąco narusza przepisy art. 1 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 1 powoływanej ustawy o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego i orzekł jak w punkcie 1 sentencji na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie nie zamyka drogi do ewentualnego dochodzenia roszczeń majątkowych w drodze postępowania przed sądem powszechnym. O kosztach (...) orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.