II SAB/Ka 9/02

1. W świetle treści art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm./, uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych powinna być podjęta w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania wyroku NSA wraz z aktami sprawy. 2. Z omawianej ustawy nie wynika zwłaszcza, aby w przypadku uchylenia przez NSA wydanych w trybie art. 31 w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych uchwał w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich miało dojść do kreowania zupełnie nowej sprawy administracyjnej. W skardze z dnia 6 października 2001 r. opartej na treści art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 31 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm./ zwanej dalej ustawą o radcach prawnych Agnieszka G. zarzuciła Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych bezczynność co do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wpisania jej na listę aplikantów radcowskich, na podstawie konkursu przeprowadzonego w 1999 r. W uzasadnieniu skargi podała, że Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych /ROIRP/ uchwałą z dnia 9 czerwca 1999 r. odmówiła wpisania jej na listę aplikantów radcowskich w 1999 r. Uchwała ta została następnie utrzymana w mocy uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 1.10.1999 r. W następstwie złożonej przez nią skargi do NSA obie te uchwały zostały uchylone wyrokiem tego Sądu z dnia 2 kwietnia 2001 r. II SA 2692/99. W wyroku tym NSA przyjął, że Okręgowa Izba Radców Prawnych nie miała prawa ani ustalania zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską, ani ustalania limitu wpisu na listę aplikantów radcowskich w danym roku - jako sprzecznego z ustawą o radcach prawnych. Wpis na listę aplikantów radcowskich winien zaś uzyskać kandydat, który spełnia określone w ustawie o radcach prawnych warunki i uzyska pozytywny wynik w konkursie. Zdaniem skarżącej, w takiej sytuacji OIRP powinna zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy wydać w ciągu trzech miesięcy od otrzymania ww. wyroku Sądu uchwałę w przedmiocie jej wpisu na listę aplikantów radcowskich. Uchwała taka stanowiłaby załatwienie w I instancji jej wniosku z dnia 19.03.1999 r. Ponieważ ROIRP dotychczas takiej uchwały nie podjęła, to stosownie do treści art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych skarga na bezczynność tej Rady jest zdaniem skarżącej zasadna. W konkluzji skargi Agnieszka G. wniosła o zobowiązanie przez Sąd Okręgowej Izby Radców Prawnych, aby po zbadaniu przesłanek określonych w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3, 4 i 5 ustawy o radcach prawnych wydała uchwałę w przedmiocie jej wpisu na listę aplikantów radcowskich. W piśmie procesowym dnia 12 listopada 2001 r. skarżąca Agnieszka G. podniosła, że jej skarga z dnia 06.10.2001 r. została nieprawidłowo zatytułowana jako "skarga na bezczynność". Jest to bowiem skarga wniesiona na podstawie art. 31 ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, które to przepisy przewidują możliwość wniesienia skargi do NSA na niepodjęcie przez OIRP uchwały w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich - bez wcześniejszego wyczerpania toku instancji. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Izba Radców i Prawnych wniosła o jej odrzucenie względnie o uznanie niewłaściwości NSA w Warszawie i oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że skarga nie została poprzedzona wniesieniem wcześniej w trybie art. 37 Kpa zażalenia. Zażalenie takie skarżąca wniosła bowiem dopiero dnia 21 listopada 2001 r. i nie zostało ono jeszcze rozpatrzone. Co do meritum odpowiadająca na skargę zwróciła uwagę, że NSA uchylając wydane wcześniej w tej sprawie uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych i Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, którymi to uchwałami odmówiono Agnieszce G. wpisu na listę aplikantów radcowskich w roku 1999, w wyroku z dnia 2 kwietnia 2001 r. nie zawarł "żadnych wytycznych, co do dalszego postępowania organów samorządu radcowskiego" w tej sprawie, W konsekwencji uchylenie tych uchwał "nie przesądza automatycznie o konieczności podjęcia uchwały o wpisie Agnieszki G." na listę aplikantów radcowskich. Przyjęcie na aplikację poprzedzone musi być bowiem konkursem przeprowadzonym z zachowaniem zasad równości i obiektywizmu. Zdaniem ROIRP realizacja tego wyroku polegać powinna na ponownym dopuszczeniu skarżącej do konkursu zorganizowanego z uwzględnieniem zawartych w tym wyroku uwag. Każde inne postępowanie oznaczałoby przyjęcie skarżącej na aplikację wbrew wynikom konkursu, co kłóciłoby się z zasadą równego traktowania i obiektywizmu i pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Przed rozstrzygnięciem takiego konkursu, któremu skarżąca powinna się poddać, nie było zatem podstaw do podjęcia uchwały w przedmiocie wpisu względnie o odmowie wpisu Agnieszki G. na listę aplikantów. Nieprawidłowe jest przy tym twierdzenie skarżącej, jakoby uzyskała ona w konkursie "pozytywny wynik". W piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2002 r. Agnieszka G. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko podnosząc dodatkowo, że bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych skutkuje "zamknięciem drogi sądowej w zakresie dochodzenia jej praw". W tym względzie powołała się skarżąca na pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 7 grudnia 2001 r. skierowane w jej sprawie do Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych. W piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2002 r. ROIRP podniosła, że w piśmie procesowym do skarżącej z dnia 21 stycznia 2002 r. Rada przedstawiła argumentację i uzasadniającą konieczność poddania się skarżącej nowemu postępowaniu konkursowemu. Do konkursu w dniu 18 lutego 2002 r. skarżąca jednak nie przystąpiła. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Postępowanie w rozpatrywanej sprawie tj. w przedmiocie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich zostało wszczęte jej wnioskiem z dnia 24 marca 1999 r. /data wpływu do OIRP/ i nie zostało dotychczas zakończone. Tym samym zasadnie twierdzi skarżąca, że sprawa pozostaje w toku. To zaś obliguje uprawnione do orzekania w tej sprawie organy do podjęcia wynikającego z obowiązujących przepisów rozstrzygnięcia stanowiącego jej załatwienie. Rozstrzygnięciem takim jest stosownie do treści art. 31 w zw. z art. 33 ust. 4 mającej w niniejszej sprawie zastosowanie ustawy o radcach prawnych, uchwała odpowiedniej rady radców prawnych. Skoro w następstwie zapadłego już w tej sprawie ww. wyroku NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r. sprawa wróciła do rozpoznania w I instancji, do podjęcia uchwały w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich była zobowiązana Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych. Zasadnie wywodzi tu skarżąca, iż w świetle treści art. 31 ust. 1 omawianej ustawy, uchwała tej Rady powinna być w tym przedmiocie podjęta w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowego wyroku wraz z aktami sprawy. Odmienne w tym względzie stanowisko Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych nie znajduje żadnego i uzasadnienia prawnego, a w szczególności nie wynika z ustawy o radcach prawnych. Żadnej podstawy prawnej takiego stanowiska Rada ta zresztą nie przytoczyła. Z omawianej ustawy nie wynika zwłaszcza, aby w przypadku uchylenia przez NSA wydanych w trybie art. 31 w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych uchwał w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich miało dojść do kreowania zupełnie nowej sprawy administracyjnej, a tylko wówczas można by zrozumieć stanowisko odpowiadającej na skargę, że sporna sprawa może być rozpoznana tylko poprzez poddanie się skarżącej od nowa kolejnemu postępowaniu konkursowemu. Przy zaakceptowaniu takiego stanowiska, nie znajdującego zresztą, jak już podniesiono, żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa, nie miałoby żadnego znaczenia a w konsekwencji sensu postępowanie, jakie w tej sprawie toczyło się już przed NSA w Warszawie. Do zajęcia takiego stanowiska nie upoważnia też akcentowane w odpowiedzi na skargę stwierdzenie, że ww. wyroku z dnia 2 kwietnia 2001 r. Sąd nie zawarł wyraźnych wytycznych co do dalszego postępowania w tej sprawie organów samorządu radcowskiego. Jest bowiem oczywiste, że sprawa powinna być rozpoznana ponownie według ogólnie obowiązujących reguł postępowania administracyjnego, a więc z uwzględnieniem wykładni prawa materialnego zawartego w ww. wyroku NSA. Jest też oczywiste, iż z wyroku tego nie wynika, aby organy samorządu radcowskiego miały podjąć uchwałę o wpisaniu skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Treść uchwały będzie bowiem wynikać z poczynionych przez te organy nowych ustaleń faktycznych, które poddadzą ocenie prawnej uwzględniającej zawarte w przedmiotowym wyroku stanowisko NSA. Przy podjęciu takiej uchwały pomocne okazać się może również stanowisko wynikające z uchwały NSA z dnia 21 listopada 2000 r. OPS 6/99 /ONSA 2002 Nr 3 poz. 89/. Skoro bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych co do podjęcia przedmiotowej uchwały jest oczywista, to skargę na bezczynność należało uwzględnić na podstawie art. 26 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA. W odniesieniu do wniosku Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o odrzucenie skargi Sąd stanął na stanowisku, że treść art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych stanowi lex specialis w stosunku do treści art. 37 Kpa. Skutkowało to przyjęciem dopuszczalności skargi. W nawiązaniu do wywodów skarżącej zawartych w jej piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2001 r. Sąd stanął na stanowisku, iż treść art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych nie statuuje innej niż skarga na bezczynność /w rozumieniu art. 17 ustawy o NSA/ skargi do NSA.