II SA 3487/01

I. Strona postępowania przed Urzędem Patentowym, działającym w trybie postępowania spornego, może zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania. II. Uczestnikowi postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowego. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia 27 czerwca 2001 r. (...) uwzględniono wniosek Andrzeja K., zwanego dalej "wnioskodawcą", w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego Ru 55939 na wzór użytkowy "Łubek izolujący złącze szynowe, zwłaszcza kolejowe", udzielonego na rzecz Stanisława Z. Od powyższej decyzji Stanisław Z. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/. Wyrokiem NSA z dnia 28 marca 2001 r. II SA 3487/01 oddalono skargę. Pismem procesowym z dnia 5 kwietnia 2002 r., wniesionym do NSA, Andrzej K. /wnioskodawca/ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania od Stanisława Z. w łącznej kwocie 4000 zł, obejmującej następujące etapy postępowania: - przed Kolegium Orzekającym ds. Spornych zakończonego decyzją z dnia 1 października 1998 r., następnie uchylonej /kwota 1.650 zł/ - przed Komisją Odwoławczą /kwota 650 zł/, - przed Kolegium Orzekającym ds. Spornych zakończonego decyzją z dnia 27 czerwca 2001 r./ w której unieważniono prawo ochronne na wyżej wymieniony wzór użytkowy /kwota 800 zł/, - przed NSA, który wyrokiem z dnia z dnia 28 marca 2001 r. oddalił skargę Stanisława Z. /kwota 900 zł/. Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej /Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508/, Sąd ten rozpoznaje skargi na decyzje i postanowienia Urzędu Patentowego /por. art. 248, art. 254, art. 257, art. 318 ust. 2 i art. 319 Prawa własności przemysłowej/. W świetle art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej NSA nie występuje w roli organu wyższej instancji w stosunku do organu, który wydał zaskarżony akt. Natomiast w zakresie spraw dotyczących ochrony własności przemysłowej taką pozycję posiadała była Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym, która w poprzednim stanie prawnym rozpoznawała odwołania i zażalenia na decyzje Urzędu Patentowego, wydawane zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i spornym. Postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym, w wyniku którego zaskarżoną decyzją unieważniono prawo ochronne na wyżej wymieniony wzór użytkowy, toczyło się pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych /Dz.U. nr 36 poz. 160 ze zm./. Przepisy cytowanego rozporządzenia zawierały regulacje dotyczące kosztów postępowania. I tak, stosownie do par. 10 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, strona/ której żądanie zostało uwzględnione, miała prawo do zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w razie złożenia o to wniosku nie później niż przed zamknięciem rozprawy, z wyjątkiem kosztów spowodowanych przez jej niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie albo przez opóźnienie zgłoszenia dowodów. O przyznaniu stronie zwrotu od strony przeciwnej kosztów postępowania postanawiał Urząd Patentowy. W sprawach dotyczących kosztów postępowania, nie uregulowanych w omawianym rozporządzeniu, miały zastosowanie odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego /par. 10 ust. 6 tego rozporządzenia/. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadłe w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym może stanowić przedmiot skargi do NSA. Dotyczy to także decyzji /postanowień/ wydanych w sprawach, o których mowa w art. 255 Prawa własności przemysłowej, przekazanych do NSA w trybie art. 318 ust. 2 Prawa własności przemysłowej. Podobnie przedstawia się sprawa kontroli przez NSA rozstrzygnięć o kosztach wydanych w postępowaniu spornym pod rządem obecnego stanu prawnego. Właściwość Sądu do rozpoznawania takich skarg wynika m.in. z art. 394 par. 1 pkt 9 Kpc. w związku z art. 256 ust. 2 i art. 257 Prawa własności przemysłowej. Dodać przy tym należy, iż w świetle art. 394 par. 1 pkt 9 Kpc na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, przysługuje zażalenie. Powyższe regulacje prowadzą do wniosku, iż zajęcie się przez NSA kwestią kosztów postępowania spornego przed Urzędem Patentowym wymaga uprzedniego łącznego spełnienia dwóch warunków wstępnych, a mianowicie: - istnienia w tym przedmiocie rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego /pozytywnego lub negatywnego/, - złożenia skargi do NSA na powyższe rozstrzygnięcie. W omawianej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. W szczególności wnioskodawca nawet nie twierdzi, aby składał odrębny środek odwoławczy w przedmiocie kosztów postępowania, stanowiący przedmiot skargi do NSA. Postępowanie przed NSA toczyło się ze skargi Stanisława Z., nie zaś wnioskodawcy. Nie znajdują uzasadnienia prawnego oczekiwania wnioskodawcy, iż wobec braku rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego co do kosztów postępowania spornego i skargi wnioskodawcy w tym przedmiocie, NSA jest właściwy do ich przyznania. Przechodząc do kwestii zwrotu kosztów postępowania toczącego się przed NSA w sprawie skargi Stanisława Z. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia 27 czerwca 2001 r. nr Sp. 200/00 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy wymaga podkreślenia, że w postępowaniu przed NSA obowiązują odmienne zasady w zakresie zwrotu kosztów postępowania niż ma to miejsce w postępowaniach toczących się w tym względzie na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W szczególności w postępowaniu przed NSA nie obowiązuje zasada wyrażona w art. 98 par. 1 Kpc, stosownie do której strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony /koszty procesu/. Kwestię zwrotu kosztów postępowania przed NSA reguluje art. 55 ust. 1 ustawy o NSA. W świetle tego przepisu w orzeczeniu uwzględniającym skargę Sąd orzeknie zwrot kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, albo dopuścił się bezczynności. Ponadto, co wymaga podkreślenia/ w świetle wykształconego orzecznictwa osobie, którego interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego/ ale uczestniczącej w postępowaniu na prawach strony w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o NSA /do takiej osoby należy niewątpliwie zaliczyć przeciwnika procesowego podmiotu skarżącego do NSA orzeczenie zapadłe w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym/, nie przysługuje zwrot kosztów postępowania bez względu na wynik postępowania sądowego. W tym stanie oddalono żądanie wnioskodawcy w zakresie przyznania mu przez NSA od skarżącego zwrotu kosztów obejmujących postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym i byłą Komisją Odwoławczą oraz postępowanie przed NSA.