II SA/Kr 2139/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ireny W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 14 października 1999 r. (...) w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie - skargę oddala. Decyzją z dnia 19.07.1999 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ odmówił przyznania Irenie W., urodzonej 13.01.1934 r. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. W uzasadnieniu organ podał, że takie uprawnienia były przyznane zmarłemu mężowi strony, Stanisławowi W. na podstawie decyzji ZW ZBoWiD w K. w 1984 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej za okres od 1.05.1945 r. do 30.11.1945 r. Jak wynika z zaświadczenia WUSW we W. z 5.01.1984 r. Stanisław W. pełnił w podanym wyżej okresie służbę w Milicji Obywatelskiej. W tej sytuacji, zdaniem organu, zastosowanie znajduje art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), stosownie do którego pozbawia się uprawnień kombatanckich, których jedynym tytułem do otrzymania tych uprawnień była jego działalność w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługują z tytułu uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Zdaniem organu Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną i jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Uprawnienia wdów po kombatantach mają przy tym charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Irena W. wniosła o przyznanie jej uprawnień wdowy po kombatancie z tytułu przynależności do NSZ. W związku z tym strona dołączyła zeznania dwóch świadków. W dniu 14.10.1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję (...), w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...). W uzasadnieniu organ powtórzył motywy swojej wcześniejszej decyzji i dodał, że termin składania wniosków o uprawnienia kombatanckie z nowych tytułów upłynął z dniem 1.12.1998 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Irena W. podniosła, że jej żądania, aby w trakcie postępowania weryfikacyjnego dotyczącego jej zmarłego męża uwzględnić jego przynależność do Narodowych Sił Zbrojnych i przedłożone dowody w postaci zeznań świadków, nie zostały wzięte pod uwagę przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Autorka przytoczyła orzeczenia Sądu Najwyższego, z których wynika, że zagadnienia, czy kombatantowi mogą przysługiwać uprawnienia także z innego, nowego tytułu, powinny być rozpatrzone przez organ w trakcie postępowania weryfikacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach (...), uprawnienia wdów po kombatantach są pochodne wobec uprawnień, jakie przysługiwałyby ich współmałżonkom, gdyby żyli. Dla ustalenia, czy odmowa skarżącej przyznania uprawnień wdowy po kombatancie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. była zgodna z prawem, należy zatem zbadać prawidłowość ustaleń organu co do podstaw prawnych dla pozbawienia uprawnień kombatanckich Stanisława W. Niesporne jest, że Stanisław W. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w okresie od 1.05.1945 r. do 30.11.1945 r. Jak wynika z zaświadczenia WUSW we W. z 5.01.1984 r. Stanisław W. pełnił w podanym wyżej okresie służbę w Milicji Obywatelskiej. Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., stosownie do którego taka działalność nie stanowi tytułu do uprawnień kombatanckich w świetle art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach (...), jest prawidłowe. Skarżąca powołała się w toku postępowania weryfikacyjnego na inny tytuł uprawnień kombatanckich jej męża, a mianowicie na jego przynależność do Narodowych Sił zbrojnych w 1944 r. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje pogląd wyrażany w orzecznictwie, że w trakcie postępowania weryfikacyjnego z udziałem kombatanta Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zbadać czy osobie tej przysługują uprawnienia kombatanckie z innego tytułu, niż ten, jaki był podstawą nadania uprawnień przez organ ZBoWiD. Jednakże zdaniem Sądu wdowa po kombatancie nie może się powoływać w postępowaniu weryfikacyjnym na nowe tytuły dla uprawnień kombatanckich, jakie mogłyby przysługiwać jej zmarłemu mężowi, jeśli na te tytuły nie powoływano się w postępowaniu przed ZBoWiD ani w postępowaniu weryfikacyjnym prowadzonym za życia kombatanta. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.