I SA/Gd 1374/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "S.-S." Spółka z o.o. w G. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 19 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie pomocy w zapłacie zobowiązań podatkowych - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 23 kwietnia 2001 r. (...); Po rozpatrzeniu zażalenia "S.-S." Spółki z o.o. w G., Izba Skarbowa w G. postanowieniem z dnia 19 lipca 2001 r. (...) utrzymała w mocy postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 23 kwietnia 2001 r., mocą którego zawieszono postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. W podstawie prawnej powołano m.in. art. 48 par. 1 pkt 2, art. 67 par. 1 i art. 201 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ /dalej "Ordynacja podatkowa"/. W uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego podano, że w lipcu 2000 r. wpłynęły do organu podatkowego I instancji wnioski Spółki w przedmiocie rozłożenia na 4 raty zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1999 oraz umorzenia odsetek od przedmiotowej zaległości określonych decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej. Z uwagi na wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji, organ podatkowy I instancji na mocy art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zawiesił postępowanie do czasu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Podjęcie postępowania nastąpiło postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2001 r., kiedy to Inspektor Kontroli Skarbowej wydał decyzję zmieniającą poprzednio wydaną decyzję, określającą zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. Po ponownym odwołaniu od decyzji wymiarowej organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2001 r. zawiesił postępowanie wszczęte z wniosku Spółki o rozłożenie na raty zaległości podatkowej i umorzenie odsetek za zwłokę. Uzasadnieniem tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że zawieszenie postępowania następuje do czasu rozstrzygnięcia przez Izbę Skarbową w G. odwołania do zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając o zażaleniu organ drugiej instancji nie miał wątpliwości, iż zarzuty przeciwko decyzji wymiarowej stanowią zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w stosunku do odrębnego postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Za bezsporne bowiem uznał ten organ, iż rozmiar zaległości podatkowej pozostaje w ścisłym związku z podjęciem rozstrzygnięcia w trybie art. 48 par. 1 pkt 2 i art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, skoro jedną z przesłanek rozpatrzenia wniosku były możliwości finansowe Spółki w świetle faktycznej wielkości nieuiszczonych w terminie zobowiązań podatkowych. Wniesienie odwołania od decyzji wymiarowej uniemożliwiło rozpatrzenie wniosku o rozłożenie na raty oraz umorzenie odsetek za zwłokę z uwagi na nieostateczny charakter decyzji wymiarowej podlegającej weryfikacji przez organ odwoławczy. Z brzmienia art. 201 i art. 204 Ordynacji podatkowej wynika, że prawodawca przewidział zawieszenie obligatoryjne oraz zawieszenie fakultatywne postępowania. To ostatnie może mieć miejsce wyłącznie w sprawach o udzielenie ulg w zapłacie zaległości podatkowych, gdy z inicjatywą w tym zakresie występuje strona /art. 204 par. 1/. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że poza obowiązkowym, z urzędu, zawieszeniem postępowania w przypadku wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 201 par. 1, organ podatkowy może tę instytucję procesową zastosować na wniosek strony, ale wyłącznie w sprawach pomocy w zapłacie zobowiązań podatkowych. W skardze z dnia 26 lipca 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego "S.-S." Spółka z o. o. w G. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa procesowego wnosiła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że wbrew stanowisku organu rozpoznającego zażalenie organ podatkowy nie może z urzędu zawiesić postępowania w sprawie ulg, bowiem przepis art. 204 par. 1 Ordynacji podatkowej przewiduje zawieszenie na wniosek strony. Nie zgodzono się również z poglądem, że rozpatrzenie odwołania od decyzji wymiarowej stanowi zagadnienie wstępne w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej, czym naruszono przepis art. 201 par. 1, w tym w szczególności art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, że zaskarżone postanowienie zawiera błędne rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie prawne, co stanowi naruszenie art. 217 par. 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę z dnia 4 września 2001 r. wnoszono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Utrzymane w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne rozstrzygało o dwóch wnioskach skarżącej Spółki, a mianowicie o rozłożeniu na 4 raty płatności zaległości podatkowej oraz o umorzeniu odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień wydania decyzji przez Inspektora Kontroli Skarbowej, a w podstawie prawnej powoływało przepis art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podstawę faktyczną zawieszenia stanowiło złożenie odwołania od decyzji wymiarowej. Uznać należy, że złożone wnioski mieściły się w szeroko określonych ulgach w zapłacie zobowiązań podatkowych, czego materialna podstawa tkwiła w: - przepisie art. 48 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że organ podatkowy, ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej; przepisie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z przytoczonych przepisów wywieść należy przynajmniej dwa wnioski, a mianowicie ten, że ulgi podatnikowi udziela się tylko na jego wniosek oraz pomoc dotyczy konkretnej kwoty nie zapłaconego w terminie podatku, czyli zaległości podatkowej /ewentualnie odsetek za zwłokę/. Zatem rozstrzyganie o uldze odbywa się w takich warunkach, że nieistnieje zagadnienie wstępne, bowiem takim zagadnieniem może być kwestia wpływająca na podstawy opodatkowania, co do której wypowiada się inny organ lub sąd /stwierdzenie nabycia spadku/. Przepis art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest powtórzeniem zapisu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, który w sprawach podatkowych miał nikłe zastosowanie, a w szczególności po wprowadzeniu powszechnego samoopodatkowania podatników. Nie ulega wątpliwości, iż na tle tego przepisu ukształtował się pogląd, iż "inny organ" nie mógł oznaczać organu podatkowego, a absolutnie do takiego organu nie można było zaliczyć izby skarbowej działającej jako organ odwoławczy. W związku z tym przyjęcie w sprawie niniejszej, iż rozpatrzenie odwołania od decyzji wymiarowej przez organ odwoławczy stanowiło zagadnienie wstępne dla udzielenia ulgi skarżącej Spółce, uzasadniające zawieszenie tego ostatniego postępowania na mocy art. 201 par. 1 pkt 2 stanowiło naruszenie prawa proceduralnego wywierające wpływ na wynik sprawy, jakim było rozpatrzenie wniosków skarżącej Spółki. Za stanowiskiem tym przemawia również ta okoliczność, że przepis art. 204 par. 1 Ordynacji podatkowej stanowi wyraźnie o zawieszeniu postępowania w sprawie udzielania ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych, a wobec tego jest to przepis szczególny, który wyłącza możliwość stosowania w tych sprawach przepisu art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Stąd zawieszenie postępowania w tych kwestiach możliwe jest na wniosek strony, nie zaś z urzędu /por. art. 204 par. 2 Ordynacji podatkowej/. W konkluzji zatem należy stwierdzić, że podstawą zawieszenia postępowania w sprawie udzielania ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych może być tylko art. 204 par. 1 Ordynacji podatkowej, nie zaś art. 201 par. 1 pkt 2 tejże Ordynacji podatkowej. Uznając przeto, iż wydane w sprawie postanowienia naruszały przytoczone wyżej przepisy Ordynacji podatkowej, to dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, a o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.