II SA/Kr 816/02

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Wojciecha P. na decyzję Prorektora Uniwersytetu (...) z dnia 15 lutego 2002 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów pierwszego roku i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także - na podstawie art. 55 ust. 1 powyższej ustawy - zasądził od Prorektora Uniwersytetu (...) na rzecz skarżącego dwieście dwadzieścia pięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu (...) decyzją z dnia 4 stycznia 2002 r. nr (...), wydaną na podstawie par. 32 ust. 2 oraz par. 12 ust. 2 lit. "c" w związku z par. 13 ust. 1 zarządzenia nr 18 Rektora Uniwersytetu (...) z dnia 29 kwietnia 1991 r. w sprawie regulaminu studiów w Uniwersytecie (...), skreślił Wojciecha P., studenta I roku studiów na Wydziale Prawa i Administracji - Kierunek Prawo, z dniem 1 października 2001 r. z listy studentów. W uzasadnieniu tej decyzji napisano, że w roku akademickim 2000/2001 Wojciech P. był studentem I roku studiów, rok ten zaliczył, ale nie złożył indeksu mimo przedłużenia terminu (...). Odwołanie od tej decyzji złożył Wojciech P. działający przez pełnomocnika. Oparto je na zarzucie naruszenia par. 12 ust. 1 regulaminu studiów, ponieważ organ przyjął, że niezłożenie indeksu w terminie jest równoznaczne z niezaliczeniem roku studiów. Podano, że przepisy regulaminu ani inne akty prawne nie przewidują sankcji skreślenia z listy studentów z powodu niezłożenia indeksu w terminie. Wyjaśniono także, że Wojciech P. padł ofiarą rozboju i po powrocie do zdrowia złożył indeks z wszelkimi wpisami potwierdzającym zaliczenie roku. Rozpatrując odwołanie, Prorektor Uniwersytetu do Spraw Dydaktyki decyzją z dnia 15 lutego 2002 r. na podstawie art. 57 ust. 1 i art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ w związku z art. 138 par. 1 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 4 stycznia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przyjęto, że Rektor Uniwersytetu (...), na podstawie par. 2 ust. 2 regulaminu studiów określił organizację roku akademickiego 2000/2001 zarządzeniem nr 36 z dnia 8 września 2000 r. z mocą od dnia 2 października 2000 r. Zgodnie z par. 5 tego zarządzenia okres od 14 września 2001 r. do 29 września 2001 r. został przeznaczony na załatwienie spraw organizacyjnych związanych z zakończeniem roku akademickiego 2000/2001 i rozpoczęciem roku akademickiego 2001/2002. Zarządzenie to zostało podane do wiadomości studentów przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń. W terminie przewidzianym zarządzeniem Wojciech P. nie złożył indeksu celem zaliczenia I roku studiów i wpisania się na II rok studiów. Dnia 12 października 2001 r. złożył u Dziekana Wydziału Prawa i Administracji prośbę o udzielenie pozwolenia na przedłużenie terminu do złożenia indeksu i otrzymał zgodę na jego przedłożenie do dnia 16 października 2001 r. Z karty egzaminacyjnej Wojciecha P. wynika, że wpisy egzaminów z przedmiotów "Wstęp do prawoznawstwa" oraz "Logika dla prawników" uzyskał w dniu 18 października 2001 r. W dniu 6 listopada 2001 r. złożył w Dziekanacie Wydziału Prawa i Administracji prośbę o kolejne przedłużenie terminu złożenia indeksu. Prośbę tę odrzucono z powodu poprzedniego przedłużenia terminu oraz ze względu na to, że zwolnienia lekarskie złożone dopiero dnia 6 listopada 2001 r. nie uzasadniały przedłużenia terminu. Zdaniem Rektora, okoliczność, że Wojciech P. padł ofiarą rozboju, była uwzględniona właśnie przy przedłużeniu terminu do dnia 16 października 2002 r. Odwołując się do powyższych ustaleń, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył Wojciech P. (...) z wnioskiem o jej uchylenie wraz z utrzymaną przez nią w mocy decyzją organu I instancji. Skargę oparł na zarzucie naruszenia par. 12 ust. 1 regulaminu studiów Uniwersytetu (...), podtrzymując argumentację odwołania, iż w postanowieniach regulaminu i innych oficjalnych aktach prawnych regulujących zasady studiów brak jest podstawy do stosowania sankcji skreślenia z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie indeksu. Przepis par. 12 ust. 1 regulaminu studiów przewiduje możliwość skreślenia z listy studentów, gdy student nie zaliczy roku lub semestru. Wskazał, iż zaliczył I rok studiów, składając wszystkie wymagane egzaminy i uzyskując stosowne zaliczenia. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, że niezłożenie indeksu w terminie stanowi przesłankę do skreślenia z listy studentów. Podał także, iż opóźnienie w złożeniu indeksu było niezawinione; po powrocie do zdrowia i ustąpieniu udokumentowanych schorzeń osobiście złożył indeks w dziekanacie, co powinno być rozważane pod kątem możliwości przywrócenia terminu do złożenia indeksu. W odpowiedzi na skargę Prorektor Uniwersytetu (...) wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko, przedstawił, że (...) złożone w dniu 6 listopada 2001 r. zaświadczenia lekarskie pochodziły z 16, 23, 28 i 29 października 2001 r. i nie uzasadniały przedłużenia terminu (...). Stosownie zaś do par. 6 ust. 3 regulaminu studiów zaliczenie roku /lub semestru na I roku/ stwierdza się odpowiednim wpisem do indeksu. Zdaniem Rektora, złożenie prośby w dniu 6 listopada 2001 r. było spóźnione (...). Jest poza sporem, że po dniu 6 listopada 2001 r., lecz bez daty pewnej, skarżący złożył w Dziekanacie Wydziału indeks, który tam pozostaje. W związku ze stanowiskami stron Sąd dopuścił na rozprawie dnia 24 czerwca 2002 r. dowód z dokumentów, które zgodnie z par. 6 ust. 2 regulaminu studiów odzwierciedlały określone przez Dziekana szczegółowe warunki zaliczenia roku akademickiego 2000/2001 przed rozpoczęciem tego roku. Przedstawiono: harmonogramy wykładów dla I roku Prawa - Studia Dzienne w roku akademickim 2000/2001, podstawowe zasady postępowania w sprawach studenckich na Wydziale Prawa i Administracji ustalone na rok akademicki 2000/2001 oraz uchwałę Rady Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 marca 1995 r. w sprawie zaliczania lat studiów na Wydziale Prawa i Administracji. Z przedstawionych dokumentów wynika, że "Logika dla prawników" i "Wstęp do prawoznawstwa" były przedmiotami wykładów i ćwiczeń w semestrze zimowym. Według pkt 4 podstawowych zasad postępowania sesja egzaminacyjna w roku akademickim 2000/2001 kończyła się z dniem 21 września 2001 r. (...) Postanowieniem par. 20 powyższej uchwały wyłączono stosowanie na kierunku prawniczym między innymi par. 32 ust. 1 regulaminu studiów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 143 ust. 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ obowiązki studenta związane z tokiem studiów określa regulamin studiów. Według ust. 2 tego artykułu student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminu studiów. Natomiast art. 148 zdanie pierwsze tej ustawy stanowi, że dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów. Powyższe oznacza, że przypadki będące podstawą skreślenia studenta z listy są ustalane regulaminem studiów. Regulamin studiów w Uniwersytecie (...), uchwalony uchwałą Senatu z dnia 17 kwietnia 1991 r. i wprowadzony zarządzeniem nr 18 Rektora Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 1991 r., zawiera w Dziale VI - Skreślenie z listy studentów - tylko par. 32. Według ust. 1 tego paragrafu, poza wypadkami przewidzianymi w regulaminie oraz w innych przepisach, skreślenie z listy studentów może nastąpić również wtedy, jeżeli student nie uczestniczy bez usprawiedliwienia w zajęciach w stopniu uniemożliwiającym mu zaliczenie roku studiów. Wyłączenie przez par. 20 wyżej opisanej uchwały Rady Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 marca 1995 r. stosowania na kierunku prawniczym postanowień par. 32 ust. 1 regulaminu studiów prowadzi do konstatacji, iż podstawę skreślenia z listy studentów I roku tego kierunku stanowi wyłącznie par. 12 pkt 1 tego regulaminu. Przewiduje on, że student I roku, który nie zaliczył semestru lub roku, zostaje skreślony w listy studentów (...). Bezsporne jest, że skarżący uzyskał zaliczenie z wszystkich egzaminów i zajęć obowiązkowych na I roku studiów, a przesłanką faktyczną decyzji było nieprzedłożenie indeksu do dnia zakończenia roku akademickiego, a także w przedłużonym przez Dziekana terminie. Podstawowe znaczenie zatem ma ocena prawna charakteru par. 6 ust. 3 regulaminu, który wskazuje, że zaliczenie roku /lub semestru na I roku/ stwierdza się odpowiednim wpisem do indeksu. Zgodnie z par. 2 ust. 1 regulaminu studiów rok akademicki rozpoczyna się 1 października, trwa do 30 września następnego roku kalendarzowego i dzieli się na semestry zimowy i letni. Stosownie do upoważnienia zawartego w par. 2 ust. 2 regulaminu Rektor zarządzeniem nr 36 z dnia 8 września 2000 r. określił organizację roku akademickiego 2000/2001, ustalając w par. 5, że okres od 14 do 29 września jest przeznaczony na załatwianie spraw organizacyjnych związanych z zakończeniem tego roku. W punkcie 4. Podstawowych zasad postępowania w sprawach studenckich na Wydziale Prawa i Administracji ustanowiono, że sesja egzaminacyjna w roku akademickim 2000/2001 kończy się 21 września 2001 r. (...) Stwierdzenie zatem, że skarżący nie załatwił w terminie wyznaczonym zarządzeniem Rektora spraw organizacyjnych związanych z zakończeniem roku ani w przedłużonym terminie do 16 października 2001 r., wyznaczonym przez Dziekana Wydziału, jest prawidłowe. Jednakże ocena, czy skutkiem tego uchybienia jest niezaliczenie I roku studiów w rozumieniu par. 12 ust. 1 w związku z par. 6 ust. 3 regulaminu studiów nie może być oderwana od przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 września 2000 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów /Dz.U. nr 81 poz. 907 ze zm./, obowiązującego od dnia 1 października 2000 r. Akt ten w par. 5 ust. 1 stanowi, że przebieg studiów jest dokumentowany: w protokołach egzaminacyjnych /pkt 1/, karcie egzaminacyjnej /pkt 2/, dzienniku i kartotece studentów /pkt 3/ oraz indeksie studenta /pkt 4/. Indeks studenta zatem jest jednym z wielu dokumentów ilustrujących przebieg studiów. Przepis par. 3 ust. 2 tego rozporządzenia (...) stwierdza, że indeks jest własnością studenta. Przepis par. 5 regulaminu studiów Uniwersytetu (...) przewiduje, że student otrzymuje indeks, który jest dokumentem ilustrującym przebieg jego studiów. W świetle powyższych przepisów par. 6 ust. 3 regulaminu studiów ustalający, że zaliczenie roku /lub semestru na I roku/ stwierdza się odpowiednim wpisem do indeksu, ma charakter jedynie deklaratywny. Nieprzedłożenie przez studenta w terminie wyznaczonym przez władze uczelni do załatwiana spraw organizacyjnych indeksu dla dokonania wpisu o zaliczenie roku /lub semestru I roku studiów/ nie stanowi określonej par. 12 ust. 1 tego regulaminu przesłanki do skreślenia z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru lub roku, jeżeli prowadzona przez uczelnie dokumentacja pozwala na ustalenie rzeczywistego przebiegu studiów, a w szczególności - złożenia wymaganych egzaminów i uzyskania wymaganych zaliczeń. Nieprzedstawienie indeksu w celu stwierdzenia w nim zaliczenia danego roku /lub semestru na I roku/ może być, co najwyżej, przeszkodą w uzyskaniu wpisu na rok następny (...). W świetle powyższego należało skargę uznać za uzasadnioną w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest przepisu par. 12 ust. 1 w związku z par. 6 ust. 3 regulaminu studiów i art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Orzeczenie oparto na art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, a orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania strony zastąpionej przez pełnomocnika oparto na przepisie art. 55 ust. 1 i 3 tej ustawy.