I SA/Wr 484/03

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwo Robót Specjalistycznych i Wysokościowych "A.-T." Sp. z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia 13 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r., zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę wskutek wniosku o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 6.000 zł; 2. oddalić dalej idący wniosek. Strona skarżąca w skardze na oznaczoną decyzję złożyła wniosek o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, iż wskutek dokonanego zabezpieczenia wstępnej kwoty zaległości podatkowej na składnikach majątku i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec strony, nie ma ona dostatecznych środków na uiszczenie należnego wpisu od skargi. Dodała, iż na trudnym rynku usług budowlanych utraciła, wskutek dokonanego zabezpieczenia, zdolność kredytową i stara się za wszelką cenę przetrwać trudny okres w swojej działalności. Zgodnie z par. 12 umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnicy mogą być zobowiązani do dopłat w wysokości 5-krotnej wartości posiadanych udziałów, które wynoszą 1.500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał, że wniosek jest tylko częściowo uzasadniony. Uwzględniając, bowiem wysokość wpisu i sytuację finansową strony skarżącej oraz rozmiar zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych ciążących na niej. Sąd doszedł do przekonania, że zapłata wpisu sądowego w kwocie 6.000 zł znajduje pokrycie w aktywach skarżącej spółki. Natomiast dalej idący wniosek w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona skarżąca nie wykazała, że zachodzą w stosunku do niej przesłanki do całkowitego zwolnienia od kosztów. Stosownie do art. 113 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, osobie prawnej może być przyznane zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na te koszty. Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową /finansową, ekonomiczną/ za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty, np. wyciągi z ksiąg, bilansów, sprawozdań rachunkowych, kont bankowych /por. postanowienie SN z dnia 8 listopada 1976 r., I CZ 96/76 - OSPiKA 1977 z. 10 poz. 165/. Strona skarżąca przedstawiła wiele dokumentów finansowych spółki, jednakże oprócz deklaracji podatkowej CIT-2 z lutego 2003 r. żaden z nich nie ma waloru aktualności i ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej strony było znacznie utrudnione. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nawet w sytuacji przeciążenia majątku ponad wartość nie może się ona powołać na brak środków finansowych, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat przez wspólników /por. orzeczenie SN z dnia 13 września 1937 r., C.II.618/37 - Zb.Urz. 1938 poz. 293/ i strona winna była wykazać niemożność uzyskania tych dopłat od wspólników. Szereg twierdzeń na temat sytuacji finansowej skarżącej spółki pozostało nieudokumentowanych. Należy podkreślić, iż koszty sądowe stanowią dochody budżetu Państwa, zwolnienie, więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonują inne ciążące na nich zobowiązania, a żądają by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, nie znajduje żadnego usprawiedliwienia /niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców/. Obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe, bowiem normalnym następstwem wykonywania takiej działalności jest prowadzenie spraw sądowych, a tego typu koszty winny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, strona zaś, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami /art. 113 par. 2 Kpc - zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r., I ACz 393/92 - Wokanda 1993 nr 2 str. 32/. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona skarżąca istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów sądowych spowodowałby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do upadłości danego podmiotu gospodarczego. Dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia środków na koszty w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Naruszeniem zasady równości byłaby sytuacja, gdyby skarżąca spółka preferencyjnie traktował inne wydatki uznając, że koszty procesów sądowych powinno kredytować jej Państwo. Bez wątpienia przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja przedsiębiorstwa spółki ograniczyła jego płynność finansową i mogła utrudnić zgromadzenie środków na wpis, jednakże bezspornym jest, iż strona jest wypłacalna. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 113 par. 2 Kpc w zw. z art. 112 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzekł jak na wstępie.