I SA 238/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia (del.) NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.) Sędziowie (del.) NSA Izabella Kulig-Maciszewska (del.) NSA Anna Lech Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].10.2002 r. , nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].12.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].10.2001 r. nr [...] orzekającą o zastosowaniu kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy majątkowego M. M., polegającej na udzieleniu nagany z wpisem do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych. Kara ta została wymierzona za niezgodne, zdaniem Prezesa, sporządzenie przez rzeczoznawcę dokumentów: "Oceny inwestycji od strony formalno-prawnej i wielkości poniesionych nakładów na obiekcie O. w J. koło R." z dnia [...].02.1999 r. oraz operatu szacunkowego z dnia [...].06.1999 r. dotyczącego określenia wartości nieruchomości położonej w K. Uzasadniając nałożoną karę Prezes zarzucił M. M. przekroczenie uprawnień określonych art. 174 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46, poz. 543 ze zm.), który uprawnia rzeczoznawcę majątkowego do szacowania wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale z gruntem związanych, a wykonanie "oceny inwestycji..." i opatrzenie jej pieczątką rzeczoznawcy majątkowego jest przekroczeniem tych kompetencji, co wprowadza w błąd odbiorcę opracowania co do zakresu przedmiotowego uprawnień rzeczoznawcy, stanowiące równocześnie naruszenie § 6 standardu IX kodeksu etyki zawodowej. Co do szacowania wartości nieruchomości w K. Prezes uznał, iż rzeczoznawca nie wypełnił obowiązków wynikających z art. 175 ust. 1 ustawy, określając wartość nie całej nieruchomości, ale odrębnie poszczególnych jej części składowych, tj. odrębnie budynku i działek, czym naruszył art. 153 ust. 1 ustawy i § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. nr 98, poz. 612). Wyceniając tę nieruchomość rzeczoznawca przyjął do porównań działki gruntu, które nie mają ani podobieństwa fizycznego (różnią się powierzchnią), ani prawnego (inna funkcja w planie zagospodarowania przestrzennego), a wycena ta nie zawiera I SA 238/02 udokumentowanych, popartych badaniem rynku danych z obrębu miasta Sandomierza, z którego dobrano dwa budynki do porównań, co narusza § 4 ust. 2 i § 36 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Prezes stwierdził też, iż nie zastosowano w procesie wyceny standardu zawodowego V 3 dotyczącego nieruchomości zabytkowych, a w szczególności pkt-u 4.1 w związku z punktami 1.3.a), pomimo, iż willa z ogrodem w K. podlega ochronie jako integralny element chronionego architektoniczno-krajobrazowego układu zabudowy miasta, wpisanego do rejestru zabytków, a rzeczoznawca nie wystąpił do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o uzyskanie opinii o przeznaczeniu i sposobie użytkowania nieruchomości objętej ochroną konserwatorską, pkt-u 4.6 standardu, stanowiącego, iż wartość nieruchomości zabytkowej określa się mając na uwadze stan pełnej technicznej i funkcjonalnej użyteczności oraz wymaganego standardu zabytkowego uzgodnionego z konserwatorem zabytków i pomniejszając o wielkość nakładów inwestycyjnych niezbędnych na doprowadzenie nieruchomości do tego standardu, i w konsekwencji tych błędów operat nie może być wykorzystany do celu dla jakiego był sporządzony. Nadto Prezes podniósł, iż na podstawie art. 62 kpa organ może prowadzić jedno postępowanie w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tej samej podstawy prawnej- odpierając zarzut rzeczoznawcy o zastosowaniu łącznej kary. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł M. M., domagając się uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach i zarzucając im naruszenie przepisów kpa oraz art. 175 ust. 1 i art. 194 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeśli idzie o naruszenie przepisów prawa materialnego skarżący w sposób szczegółowy rozprawia się z zarzutami Prezesa dotyczącymi wykonanych przez niego dokumentacji wykazując ich, jego zdaniem, bezzasadność, zaś jeśli idzie o naruszenie przepisów kpa podnosi zarzut zastosowania kary łącznej, podczas gdy art. 62 kpa zezwala na prowadzenie jednego postępowania wówczas gdy występuje identyczność stanu faktycznego, podstawy prawnej i właściwości organu, a w jego przypadku postępowania wyjaśniające dotyczyły spraw różniących się od siebie stanem faktycznym, a podstawą zarzutów były różne przepisy prawa, zatem powinny zakończyć się odrębnymi decyzjami. Podkreślił też, iż osoby na skutek skarg, których zostały wszczęte dwa odrębne postępowania wyjaśniające zostały powiadomione o I SA 238/02 zastosowaniu kary łącznej, a nie dotyczącej ich sprawy. Nadto podniósł, iż opracowanie "Ocena inwestycji..." nie podlega przepisom o standardach zawodowych, gdyż nie jest czynnością z zakresu szacowania nieruchomości. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut o zastosowaniu kary łącznej za błędy w dwóch różnych dokumentacjach, który skarżący stawiał już w postępowaniu administracyjnym, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odparł powołując się na art. 62 kpa. Przepis ten zezwala wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji państwowej. Reguluje on zatem sytuację, gdy występuje wielość stron w postępowaniu administracyjnym, a sprawa jest tożsama - ten sam stan faktyczny, ta sama podstawa prawna, właściwy- rzeczowo i miejscowo - ten sam organ administracji. Od wielości stron postępowania należy rozróżnić wielość spraw administracyjnych, które mogłyby być połączone do prowadzenia w jednym postępowaniu, ale tylko również wówczas gdyby wystąpiły łącznie wskazane wyżej przesłanki: identyczność stanu faktycznego, podstawy prawnej i właściwości organu. W niniejszej sprawie taka tożsamość sprawy administracyjnej nie wystąpiła. Zgodnie z art. 194 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) o zastosowaniu kar dyscyplinarnych Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast orzeka na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej. Postępowanie wyjaśniające w sprawie skarżącego zostało wszczęte na skutek skarg różnych podmiotów i z uwagi na sporządzenie I SA 238/02 dwóch różnych dokumentacji, nie związanych ze sobą w żaden sposób. Były one sporządzone na zlecenie różnych jednostek i dotyczyły zupełnie odrębnych zagadnień, jedna "Ocena inwestycji od strony formalno-prawnej i wielkości poniesionych nakładów na obiekcie O. w J. koło R." wykonana na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w R. i druga operat szacunkowy dotyczący określenia wartości nieruchomości w K. na zlecenie Sądu Rejonowego w P. "Ocenie inwestycji..." postawiono zarzut naruszenia art. 174 ust 3ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 6 standardu IX kodeksu etyki zawodowej, zaś operatowi dotyczącemu nieruchomości w K. naruszenie art. 175 ust 1, art. 153 ust 1 tej ustawy oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczególnych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98, poz. 612). Przepis art. 153 ustawy oraz przepisy rozporządzenia regulują zasady, metody i tryb sporządzania operatów szacunkowych i zarzuty przedstawione dotyczyły merytorycznej zawartości operatu. Natomiast jeśli idzie o art. 174 ust. 3 i art. 175 ust. 1 ustawy określają one uprawnienia i obowiązki rzeczoznawców majątkowych. Zgodnie z art. 174 ust. 3 ustawy rzeczoznawca majątkowy ma prawo szacowania nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale związanych z gruntem, co oznacza, że tylko taki zakres uprawnień jest mu przyznawany i jako rzeczoznawca majątkowy nie może wykonywać ocen poza ten zakres wykraczający. Za wykonanie "Oceny inwestycji..." zarzucono skarżącemu przekroczenie uprawnień przewidzianych dla rzeczoznawcy majątkowego. Natomiast art. 175 ust. 1 ustawy zobowiązuje rzeczoznawcę majątkowego do wykonywania czynności szacowania nieruchomości zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości. I SA 238/02 Naruszenie tych zasad szacowania nieruchomości postawiono operatowi szacunkowemu dotyczącemu K. Spraw tych nie można uznać za tożsame w rozumieniu art. 62 kpa, bowiem różnią się stanem faktycznym, dotyczą różnych przedmiotowo zagadnień (inwestycja, nieruchomość), jak również nie mają tej samej podstawy prawnej (naruszenie różnych przepisów i w innym zakresie). Jak wynika z akt sprawy Komisja Odpowiedzialności Zawodowej prowadziła dwa odrębne postępowania wyjaśniające, (choć miało to miejsce jednego dnia 13.03.2002 r.), jednak sporządzone zostały dwa protokoły i postawiono dwa wnioski o zastosowanie kar o różnym ciężarze gatunkowym. Wymierzenie kary łącznej byłoby możliwe, gdyby przepisy ustawy wyraźnie na to zezwalały. Ustawa o gospodarce nieruchomościami jednak możliwości takiej nie przewiduje. Odpowiedzialność zawodowa czy dyscyplinarna przewidziana jest w różnych zawodach. Statuują ją np. przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016), ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2003 r., Nr 9, poz. 108), ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 30. poz. 158 ze zm.), ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.), jednak nie ma w nich zapisów o możliwości stosowania kary łącznej. Natomiast np. ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058) stanowi w art. 84 ust. 1, że w razie jednoczesnego ukarania za kilka przewinień dyscyplinarnych wymierzane są kary za poszczególne przewinienia, a następnie kary łączne, zaś ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w art. 134g przewiduje, iż za popełnienie kilku przewinień dyscyplinarnych można wymierzyć jedną karę dyscyplinarną odpowiednio surową. Taka różnorodność zapisów co do odpowiedzialności dyscyplinarnej potwierdza pogląd, iż zastosowanie kary łącznej lub jednej surowej za kilka przewinień musi być wyraźnie przewidziana. Jak z powyższego wynika w niniejszej sprawie wymierzenie kary łącznej nie miało podstawy ani w art. 62 kpa, ani w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. A i C oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).