SA/Sz 2878/01
WyrokWSA w Szczecinie2004-01-28
Skład orzekający: Iwona Tomaszewska, Barbara Gebel, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, która jednocześnie spełniała przesłanki do uzyskania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozach hitlerowskich i walki zbrojnej, może zachować te uprawnienia, jeśli nie udowodni, że została skierowana do służby w UB przez organizacje niepodległościowe?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zatrudnienie w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, chyba że osoba ta udowodni, iż została skierowana do tej służby przez organizacje niepodległościowe. Brak takich dowodów uniemożliwia zachowanie uprawnień.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy decyzję pozbawiającą skarżącego uprawnień kombatanckich. C. P. pierwotnie uzyskał te uprawnienia z tytułu pobytu w obozach hitlerowskich i walki zbrojnej. Organ ustalił jednak, że skarżący był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, co stanowiło podstawę do pozbawienia go uprawnień. Skarżący kwestionował tę decyzję, twierdząc, że pracował w UB po zakończeniu służby wojskowej i nie brał udziału w represjonowaniu organizacji niepodległościowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant: sekr. sąd. Maria Rosochacka, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Cz. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 4 lit. "a" w związku z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" i art. 21 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku C. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], pozbawiającą C. P. uprawnień kombatanckich, opierając się na następujących ustaleniach:
C. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZW ZBoWiD z dnia [...] z tytułu "uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach" w okresie od [...] do [...] oraz "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" od [...] do [...].
W toku postępowania weryfikacyjnego Kierownik Urzędu ustalił, na podstawie zaświadczania Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...], że C. P. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej w okresie od [...] do [...].
Powyższe okoliczności, w ocenie organu podejmującego decyzję, uzasadniają, pozbawienie C. P. przyznanych mu wcześniej uprawnień, na podstawie powołanych w decyzji przepisów.
C. P. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że w okresie od [...] do [...] przebywał w obozie hitlerowskim [...], a następnie w obozie w [...], gdzie wykonywał niewolniczą pracę pod nadzorem gestapo. W okresie od [...] do [...] odbywał czynną służbę wojskową jako żołnierz szeregowy w jednostce Wojska Polskiego w [...]. Podczas tej służby walczył z dywersyjnymi bandami niemieckimi. Pod koniec służby wojskowej za namową dowódcy został zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa na stanowisku [...] i zajmował się [...]. Z UB został zwolniony [...]. Skarżący podkreślił, że uprawnienia kombatanckie otrzymał za pobyt w obozie w [...] i za zwalczanie band niemieckich , a pracując w UB nie brał udziału w zwalczaniu polskich organizacji niepodległościowych. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest krzywdząca i dlatego winna zostać uchylona
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wskazać należy stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/, że sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa. Wbrew zarzutom skargi rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi znajduje oparcie zarówno w ustalonym stanie faktycznym jak i przepisach prawo obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do przepisu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Stanowiąc powyższą normatywną definicję kombatanta ustawa powyższa określiła zarazem różne rodzaje służb wojskowych lub uczestnictwa w działaniach uznawane za działalność kombatancką /art.1 ust.2/ oraz za działalność równorzędną z działalnością kombatancką /art. 2/, zaliczając do okresów tej działalności również czas przebywania w określonych warunkach i miejscach /art.3/.
Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w i innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa /art. 4 ust.1 pkt 1 a i b/.
Według regulacji art. 21 ust.1 omawianej ustawy, uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust.2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art.4 , posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust.2 tej ustawy.
Uzależniając realizację uprawnień kombatanckich od uprzedniego uzyskania decyzji potwierdzającej działalność lub fakty, z którymi uprawnienia te są związane, powyższa ustawa jednocześnie stanowi, że zachowują uprawnienia kombatanckie osoby, które uzyskały je na podstawie dotychczasowych przepisów /art. 25 ust.1/, czyniąc jednak od tej zasady wyjątki określone w art. 25 ust.2 tej ustawy.
W myśl art. 25 ust.2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach /.../, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust.2 w pkt 4 z zastrzeżeniem art. 21 ust.3.
Wśród osób wymienionych w cyt. przepisie ustawodawca wymienia m.in. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że osoby te przedłożą dowody, iż do wymienionych służb skierowane zostały przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia pomocy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZBoWiD z dnia [...] z tytułu "uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach" w okresie od [...] do [...] oraz "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od [...] do [...].
Z dowodów zebranych w sprawie bezspornie wynika, że skarżący w okresie od [...] do [...] przebywał w obozie w [...] i [...] /pismo Wojewódzkiego Państwowego Archiwum z [...] k. [...] akt adm. i zaświadczenie z dnia [...] k-[...] akt adm./ oraz pełnił służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od [...] do [...] w tym w jednostce, która brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem od [...] do [...] /pismo WKU z [...] – k.[...] akt adm./.
Ponadto skarżący w okresie od [...] do [...] był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej w charakterze: [...] /pismo Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] k-[...] akt adm./.
W tych okolicznościach Kierownik urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu przepis art. 25 ust.2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, zasadnie uznał, że skarżący z powodu zatrudnienia w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego nie może zachować nadanych mu wcześniej uprawnień kombatanckich, z żadnego tytułu.
W toku postępowania weryfikacyjnego skarżący został pouczony o treści art. 21 ust.3 cyt. ustawy, lecz przepis ten jako wyjątek od zasady pozbawiania uprawnień, nie dotyczy skarżącego, ponieważ z ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym nie wynika, aby był osobą, która do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Skarżący na takie okoliczności nie powołał się i nie przedłożył żadnych dowodów.
Nie znajdując w tych okolicznościach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, orzec należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło