II SA/Po 3246/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Staż. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. przy udziale sprawy ze skarg 1) E. K. 2) A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości; skargi oddala. /-/E. Podrazik /-/B. Kamieńska /-/ M. Dybowski Postanowieniem z dnia [...] r.— nr [...]Prezydent Miasta na podstawie art. 106 § 1 i 5 kpa w zw. z art. 95 pkt 4, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. 46/00/543 — dalej ugn) zaopiniował pozytywnie projekt podziału celem dokonania z urzędu podziału nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa, zapisanej w księdze wieczystej Kw [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] o pow. [...]ha, polegającego na wydzieleniu z nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, części gruntu bezpośrednio przylegającej do posesji nr [...] oraz części niezbędnej dla zabezpieczenia wjazdu do sąsiedniej posesji nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotem podziału jest nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa, położona w K. przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow[...]ha, o zwrot której wystąpili byli jej właściciele — E. K. i A.K. (art. 136 ust. 3 ugn). Podział polega na wydzieleniu z działki nr [...] (wzdłuż istniejącej granicy między posesjami [...] i [...]) jej części, oznaczonej w projekcie podziału nr [...]o pow. [...]ha, jako teren niezbędny dla zabezpieczenia wjazdu do posesji nr [...] i jej obsługi oraz pas istniejącego chodnika wzdłuż ul. [...]; pozostała część nieruchomości, oznaczona w projekcie podziału jako działka nr [...]o pow. [...]ha, przeznaczona jest do zwrotu na rzecz byłych właścicieli. Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, podział nieruchomości może nastąpić m.in. w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów owej ustawy (art. 95 "ust." 4 ugn). Takim roszczeniem jest złożony wniosek o zwrot nieruchomości. Zażalenie na to postanowienie wnieśli E.K. i A. K., zarzucając naruszenie art. 93 ugn — w szczególności ust. 2 — przez nieuwzględnie przeznaczenia terenu i zagospodarowania wydzielonych działek oraz art. 136 ust. 1–3 i art. 139 — przez przyjęcie dla części dzielonej nieruchomości innego celu niż wynikał z decyzji o wywłaszczeniu oraz nie uwzględnienie obowiązku zwrotu nieruchomości w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Żalący się wnieśli o uchylenie postanowienia w całości i umorzenie postępowania o podział działki nr [...] jako zbędnego. Zainteresowani podnieśli, że postanowienie nie uwzględnia stanu prawnego i faktycznego sprawy, a zatwierdzenie takiego podziału będzie miało wpływ na treść dalszych rozstrzygnięć. Ów podział jest kolejnym i odmiennym od wcześniej proponowanego i zakwestionowanego przez Zainteresowanych i przez sąsiadów. W ocenie Żalących się, winna być Im zwrócona cała działka nr [...], bez wydzielania części przeznaczonej do innego zagospodarowania. W obecnie proponowanym podziale działka przeznaczona do zwrotu została jeszcze bardziej zmniejszona, a jej granicę przeprowadzono bez uwzględniania granic działki podlegającej zwrotowi i bez liczenia się z usytuowaniem przyłącza kanalizacyjnego ze studzienką, potwierdzonym przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w K., którego opinii zasięgano. Skarżący nie rozumieją, dlaczego Urząd próbuje dokonać podziału nieruchomości i przeznaczyć na cel niezgodny z przeznaczeniem (z pisma Prezydenta Miasta K.wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, cała działka nr [...] przeznaczona była na poszerzenie ul. [...]). Obecnie deklarowane przeznaczenie wydzielonej części na zabezpieczenie wjazdu do sąsiedniej posesji oraz pas istniejącego chodnika wzdłuż ul. [...] , nie ma uzasadnienia prawnego ni faktycznego. Zwrot nieruchomości nie może być łączony z zabezpieczeniem interesów sąsiada, bowiem dotyczy prawa własności przysługującego tylko poprzednim właścicielom, a prawa tego nie miały i nie mają inne osoby. Nieruchomość przy ul. [...] ma dostęp do drogi publicznej (ul. [...]), a wejście od ul. [...] . Gdyby było konieczne udostępnienie dojazdu na tę nieruchomość, może to nastąpić w formie służebności drogowych lub dzierżawy. Część podlegającej zwrotowi działki nie jest zajęta pod chodnik, a jedynie pod fundament ogrodzenia, które było w dniu wywłaszczenia i jest do dziś. W sprawie nie zachodzi sytuacja z art. 95 pkt 4 uzp, bowiem działka nr [...] może być zwrócona w całości; nie zachodzi sprzeczność z ustaleniami planu miejscowego, gdyż nieruchomość w planie jest przeznaczona na projektowane poszerzenie ul. [...], które nie będzie realizowane. Postanowieniem z dnia [...]r. — Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 123, 144 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z motywów rozstrzygnięcia wynikło, że podtrzymano stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium wskazało nadto, że stosownie do art. 97 ust. 5 ugn, podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa można dokonać z urzędu po zasięgnięciu opinii starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej (w niniejszej sprawie Prezydenta Miasta ), zarządu powiatu lub zarządu wojewódzkiego. Zaskarżone postanowienie ma charakter opinii i nie przesądza w żaden sposób o zwrocie nieruchomości byłym właścicielom. E.K. i A. K. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucili postanowieniu naruszenie art. 93 ugn — w szczególności ust. 2 przez nieuwzględnienie przeznaczenia terenu i zagospodarowania wydzielonych działek oraz art. 136 ust. 1–3 i art. 139 ugn przez przyjęcie dla części dzielonej nieruchomości innego celu, niż wynikał z decyzji o wywłaszczeniu oraz nie uwzględnienie obowiązku zwrotu nieruchomości w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Skarżący w istocie przytoczyli argumenty, uprzednio zaprezentowane w zażaleniu; nadto podnieśli, że Samorządowe Kolegium uznało, że taki podział jest możliwy, nie rozważając, czy podział ów w okolicznościach sprawy jest potrzebny. Zainteresowani wskazali, że wskutek podziału przyłącze kanalizacyjne wraz ze studzienką nieruchomości Skarżących znalazło się na działce przeznaczonej do oddania innemu właścicielowi. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazywanych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi okazały się bezzasadne. Bezspornym w sprawie jest, że w toku postępowania skargowego — we wrześniu 2003 r. — E.K. i A.K. znieśli aktem notarialnym współwłasność przedmiotowej nieruchomości przez przekazanie udziału E.K. na rzecz A. K . — bez spłat (k. 21). Zgodnie z art. 97 ust. 5 ugn, podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa można dokonać z urzędu — po zasięgnięciu opinii odpowiedniego starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Wbrew stanowisku Skarżących, złożenie przez Nich wniosku o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], nie pozbawiło właściwych organów uprawnień do dokonania podziału owej nieruchomości, ani tym bardziej opiniowania o projekcie owego podziału. Norma prawna zawarta w art. 139 ugn, nie przemawiała za uwzględnieniem skargi. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalonym jest pogląd, że pojęcie "stan, w jakim znajduje się nieruchomość w dniu jej zwrotu" należy odnieść do stanu faktycznego, nie zaś prawnego; skutkiem takiej regulacji jest niemożność skutecznego domagania się przez wnoszących o zwrot nieruchomości, by np. odłączyć od nieruchomości części składowych, zwiększających wartość nieruchomości (wyrok SN z 23 września 1993 — III ARN 43/93, akceptowany przez G. Bieńka w: "Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami" ZCO 2000 t. 2 s. 198 uw. 1, 2, 5). Postanowienie opiniujące pozytywnie projekt podziału nieruchomości nie wprowadza żadnych zmian do stanu faktycznego nieruchomości. Zasadą jest, że podział nieruchomości winien być zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi (art. 93 ust. 1 ugn). Ustawodawca przewidział jednak możność podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego w szczególności w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub z ustaw odrębnych (art. 95 pkt 4 ugn; E. Mzyk w: "Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami" ZCO 2000 t. 2 s. 38, 41 uw. 1, 4). Roszczenie o zwrot nieruchomości jest roszczeniem przewidzianym w art. 136 ust. 3 ugn (G. Bieniek — op.cit. s. 199 uw. 6) i uzasadnia zastosowanie art. 95 pkt 4 ugn. Argumenty merytoryczne, podnoszone przez Skarżących, będą badane w toku odrębnego postępowania o zwrot nieruchomości- dopiero w owym postępowaniu właściwe organy administracji publicznej ważyć będą, czy zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości w całości bądź w części (w tym czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn); czy i w jakim zakresie uprawniony będzie mógł domagać się odszkodowania; czy zachodzić będą przesłanki rozliczeń z tytułu zwiększenia wartości nieruchomości. W tym stanie rzeczy motywy, którymi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 stycznia 2004 r. — sygn. I SA 294/02, omówionym przez D.F. w "Rzeczpospolitej" z dnia 14 stycznia 2004 r. — C 2, nie mogą być przydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W owym postępowaniu organy administracji publicznej będą także ważyć racje, związane z miejscem posadowienia przyłącza kanalizacyjnego wraz ze studzienką, na które zwracali uwagę Skarżący. Powyższe względy pozwalały na przyjęcie, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu; kognicji Sądu Administracyjnego wymykają się względy celowości, którymi kierował się organ, wszczynając postępowanie z urzędu. Z tej też przyczyny skargi należało oddalić (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — Dz.U. 153/02/1270 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — Dz.U. 153/02/1271 ze zm.). /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ M. Dybowski L/J