II SA/Ka 2982/01

WyrokWSA w Gliwicach2004-01-27

Skład orzekający: Szczepan Prax, Stanisław Nitecki, Beata Kalaga-Gajewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia zatrudnienia lub pełnienia służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w okresie 1944-1956, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności i okoliczności podjęcia zatrudnienia?
Ratio decidendi
Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest obligatoryjne, jeśli osoba pełniła służbę lub funkcję albo była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956. Skutek ten wynika z samego faktu funkcjonowania w tych strukturach, bez względu na charakter wykonywanych czynności. Okoliczności podjęcia zatrudnienia, sposób zakończenia służby czy inna działalność kombatancka nie mają wpływu na tę obligatoryjność, chyba że osoba udowodni, iż została skierowana lub zwerbowana przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy.
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił E.M. uprawnień kombatanckich z uwagi na zatrudnienie w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w O. w latach 1944-1956. E.M. w skardze do sądu administracyjnego podniósł, że nie wzięto pod uwagę jego służby w partyzantce radzieckiej i polskiej (Armia Ludowa) oraz w Wojsku Polskim. Twierdził również, że do pracy w UB został skierowany przymusowo, nie pełnił funkcji kierowniczych, był szykanowany i aresztowany, a następnie zwolniony z pracy. Powołał się na zaświadczenie Policji wskazujące na brak dowodów jego udziału w walkach z opozycją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA /del./ Szczepan Prax /spr./ Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a", w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /j.t. Dz.U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zm./ pozbawił E.M. uprawnień kombatanckich. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że w okresie od [...]r. do [...] r. strona była zatrudniona w [...], jako [...] w O. Stanowisko to wskazany organ administracji publicznej podtrzymał w zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.M. uznał pozbawienie go uprawnień kombatanckich za krzywdzące. Zarzucił, że przy rozstrzyganiu sprawy w postępowaniu administracyjnym nie wzięto pod uwagę jego służby w partyzantce radzieckiej, a następnie polskiej /Armia Ludowa/. Pominięto też jego służbę w Wojsku Polskim w okresie od [...] do [...]r. Natomiast odnośnie służby w [...] skarżący podniósł, że nie wstąpił do niej świadomie, lecz został do niej przeniesiony wraz z innymi [...]. Podkreślił, iż nie pełnił żadnej funkcji kierowniczej. Na skutek jego starań o zwolnienie ze służby był szykanowany, a nawet aresztowany. Po wyjściu z aresztu został zwolniony z pracy. Skarżący powołał się też na zaświadczenie KW Policji w O. z dnia [...]r., w którym przedstawiono przebieg jego służby w [...] oraz podano, że nie ma dokumentów świadczących o udziale skarżącego w walkach z oddziałami zbrojnej opozycji oraz wykonywaniu zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Polski. Zdaniem skarżącego należy różnicować sytuację osób, które z własnej woli podjęły pracę w [...] i osób, które do tej pracy zostały skierowane i nie miały żadnego wyboru. Zwrócił też uwagę na swój ówcześnie młody wiek. Odpowiadając na skargę organ decyzyjny wniósł o jej oddalenie, nie znajdując przesłanek do jej uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza skarga została wniesiona przed 1.I.2004 r., stąd właściwość tutejszego Sądu do jej rozpoznania. Skarga ta jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z zastosowanych przez organ administracyjny przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 lit. "a", w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach/.../ w sposób jednoznaczny wynika, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944 – 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach [...]. Skutek ten wiąże się zatem z samym faktem funkcjonowania w strukturach [...], bez względu na charakter wykonywanych tam czynności. Tymczasem fakt pełnienia służby przez skarżącego w [...] w O. w okresie od [...] do [...]r. został w postępowaniu weryfikacyjnym ustalony w sposób prawidłowy. Ustalenie to nie było zresztą przez skarżącego kwestionowane. Potwierdza je też przedłożone przez niego zaświadczenie z [...]r. Ponieważ pozbawienie uprawnień kombatanckich z powyższej przyczyny jest obligatoryjne, na wynik sprawy nie mogły wpłynąć podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące warunków, w jakich znalazł się w strukturach [...] oraz przebiegu służby i sposobu jej zakończenia. Podobnie nie można było uwzględnić innej działalności skarżącego, która mogłaby samoistnie być uznana za działalność kombatancką. Osoby zatrudnione w [...] tylko wtedy mogą zachować uprawnienia kombatanckie, jeżeli przedłożą dowody, że zostały tam skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3, w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy kombatanckiej/. Możliwość ta nie dotyczy skarżącego, który na tego rodzaju okoliczności nigdy się nie powoływał. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające/.../ orzeczono, jak w sentencji. SJ/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło