II SA/Lu 1116/02
WyrokWSA w Lublinie2004-01-27
Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Fita-Mazurek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może wydać decyzję pogarszającą sytuację prawną strony odwołującej się, ustalając wcześniejszą datę utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego, niż wynikało to z decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. W niniejszej sprawie Wojewoda, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego i orzekając o utracie tego prawa od wcześniejszej daty, naruszył zakaz reformationis in peius (art. 139 k.p.a.), ponieważ nie wykazał zaistnienia wyjątkowych przesłanek uzasadniających pogorszenie sytuacji prawnej strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody o utracie przez S. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 1 września 2001 r. Organ pierwszej instancji pierwotnie orzekł o utracie tego prawa od dnia 1 maja 2002 r. Wojewoda, rozpatrując odwołanie, uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu utraty prawa do zasiłku i orzekł o utracie tego prawa od wcześniejszej daty, tj. 1 września 2001 r. S. P. złożył skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz zasady równości wobec prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie NSA Maria Wieczorek /spr./, Małgorzata Fita-Mazurek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję
Decyzją z dnia [...] działając z upoważnienia Wojewody p.o. Kierownika Delegatury na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy , ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudniania absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz.1793) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c i art. 37 n ust. 1 ustawy z dnia 4 grudnia 1994r. o związku z wniesionym odwołaniem z dnia [...] czerwca 2002r. od decyzji wydanej z upoważnienia starosty z dnia [...] znak [...] Nr [...] w sprawie utraty przez S. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego – uchylił zaskarżona decyzję w części dotyczącej terminu utraty przez skarżącego prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz orzekł o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] września 2001r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że S. P. zarejestrował się dnia [...] września 2001r. w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba uprawniona do zasiłku przedemerytalnego. Organ I instancji decyzją z dnia [...] znak [...], Nr [...] przyznał prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] września 2001 r.
Natomiast decyzją z dnia [...] Nr organ I instancji orzekł o utracie przez S. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] maja 2002r.
Organ II instancji rozpatrując odwołanie skarżącego uchylił decyzję wydaną z upoważnienia Starosty w części dotyczącej utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz orzekł o utracie przez niego prawa do zasiłku od dnia [...] września 2001r.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczymi wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154 poz. 1793) , która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002r.
Do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 289, 29, 34 oraz 37 l – 37 o ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn.zm.),
Stosownie do art. 37n ust. 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem pkt 2 , czyli przesala spełniać warunki do zachowania statusu bezrobotnego. prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki do zachowania statusu bezrobotnego.
Zatem osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy nie jest osobą bezrobotną.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 tej ustawy, prawo do zasiłku przedemerytalnego ustaje z dniem utraty statusu bezrobotnego, czyli w tym przypadku od dnia nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Zgodnie z brzmieniem art. 37 n ust. 2 pkt 1 – 3 powołanej wyżej ustawy przepisy te nie przewidują zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego na okres pobierania renty z tytułu czasowej niezdolności do pracy.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył S. P. wnosząc o jej uchylenie.
Zarzucił decyzji naruszenie przepisu art. 37 n ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, art. 139 kpa, naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
Wojewoda i w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności należy stwierdzić, iż narusza ona jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. "zakazu reformationis in peins“ zawartą w art. 139 k.p.a.
W sprawie niniejszej poza sporem jest, że decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia starosty orzeczono o utracie przez S. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 1 maja 2002r.
Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania skarżącego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu utraty przez S. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego i orzekł o utracie tegoż prawa od dnia [...] września 2001r. Stwierdzić należy zatem, że organ odwoławczy wydał decyzję na niekorzyść strony odwołującej się poprzez ustalenie wcześniejszej daty utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Stosownie do brzmienia art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Przewidziana w końcowej części cytowanego przepisu możliwość odstąpienia od zawartego w tym przepisie zakazu reformationis in peuis ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony.
Rozstrzygając sprawę na niekorzyść odwołującego się organ winien szczegółowo wykazać, że zaskarżona decyzja narusza prawo lub interes społeczny. Tylko bowiem te przesłanki tworzą wyjątek od zasady określonej w art. 139 kpa.
Ponadto w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy obowiązany jest wskazać, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 139 kpa.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji Wojewody nie zawiera wskazanych wyżej ustaleń.
Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło