II SA/Kr 1838/00
WyrokWSA w Krakowie2004-01-23
Skład orzekający: Sędzia NSA Stanisław Biernat, Sędzia NSA Grażyna Danielec, Sędzia NSA Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich stronę, która uzyskała je m.in. z tytułu członkostwa w ORMO, nie badając jednocześnie potencjalnych innych podstaw do przyznania tych uprawnień wynikających z działalności w czasie okupacji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, że przynależność do ORMO nie stanowi tytułu do uprawnień kombatanckich, jeśli strona podnosiła inne, potencjalnie uzasadniające uprawnienia podstawy, wynikające z działalności w czasie okupacji. W takiej sytuacji organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy istnieją inne tytuły prawne do posiadania uprawnień kombatanckich, zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach.Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił stronę uprawnień kombatanckich, wskazując jako podstawę jej członkostwo w ORMO. Strona w toku postępowania podnosiła, że w okresie okupacji współpracowała z partyzantami AK, przenosząc dla nich meldunki i dokumenty. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy swoją decyzję, nie badając podnoszonych przez stronę okoliczności. Strona wniosła skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia obu decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Biernat ( spr.) Sędziowie NSA: Grażyna Danielec Anna Szkodzińska Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2004r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję tego samego organu z dnia [...] 2000r. II. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. Z. zwrot kosztów postępowania w kwocie 10 ( dziesięć ) złotych.
Decyzją z dnia 12.04.2000 r. nr :[....] , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), pozbawił Z.N. , ur. :[....] uprawnień kombatanckich przyznanych mu na podstawie decyzji ZW ZBoWiD w T. w 1988 r. za okres od 1.02.1946 r. do 31.12.1948 r. W uzasadnieniu organ podał, że Z.N. otrzymał uprawnienia kombatanckie jako członek ORMO. Oznacza to, że uprawnienia te zostały przyznane stronie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach... powoduje ich pozbawienie. Organ dodał, że nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach... .
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.N. opisał swoje kontakty z czasów okupacji, od 1943 r., z M.G. , partyzantem z grupy "[....] ", z inicjatywy którego nawiązał współpracę z partyzantami. Współpraca ta trwała do wkroczenia wojsk radzieckich i polegała na przenoszeniu meldunków i dokumentów między placówkami partyzanckimi na terenie powiatu :[....]. Strona podaje, że złożyła wtedy "przyrzeczenie dla dobra Polski". Osoby, które mogłyby potwierdzić te okoliczności już nie żyją. Z.N. przedstawił następnie swoją działalność w ORMO, podkreślając, że nie była to działalność aktywna. Ponadto, opisał problemy, jakie mieli członkowie jego rodziny po wojnie z powodów politycznych.
W dniu 20.06.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję nr :[....] , w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 art. 127 § 3 i art. 129 k.p.a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... . W uzasadnieniu organ powtórzył motywy zawarte w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji i stwierdził, że nie jest zobowiązany do dokonywania innych ustaleń, co do przesłanek legitymowania się przez strony innymi tytułami uprawnień kombatanckich.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.N. wniósł o uchylenie obu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
w W. Skarżący stwierdził, że nikogo nie skrzywdził w czasie swojej przynależności do ORMO, natomiast ostrzegał członków AK przed grożącym im aresztowaniem. Opisał także trudności, jakie mieli członkowie jego rodziny z powodów politycznych. Z.N. stwierdził ponadto, powołując się na wcześniejsze pismo, że w okresie okupacji współpracował z M.G. , żołnierzem AK i był jego informatorem. Skarżący wniósł o przesłuchanie świadków, swoich krewnych, którzy doznawali, jak podaje, represji w okresie powojennym z powodów politycznych.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie. Organ powtórzył argumenty z uzasadnień swoich decyzji i dodał, że przynależność do ORMO nie daje tytułu do uprawnień kombatanckich na podstawie art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach... .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Natomiast stosownie do § l rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, póz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.
Niesporne jest w niniejszej sprawie na podstawie akt postępowania przed ZW ZBoWiD w T. , że Z.N. uzyskał uprawnienia kombatanckie jako członek ORMO, biorący udział w walkach z reakcyjnym podziemiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że przynależność do ORMO nie stanowi tytułu do przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich, jeśli nie jest spełniony któryś z warunków wynikających z art. l ust. 2, art. 2 lub art. 4 ustawy o kombatantach... . Pogląd
taki jest ugruntowany w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, por. np. wyrok NSA z 20.12.1999 r., V SA 2088/98, niepublikowany albo wyrok NSA z 28.07.1995 r, V SA 1662/93, niepublikowany.
Z.N. podał wszakże we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. , a także w skardze do NSA, że współpracował z jednym z partyzantów AK, a zwłaszcza przenosił meldunki i inne dokumenty na terenie powiatu [....]. Wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. możliwe jest wykazywanie przez stronę w ramach postępowania weryfikacyjnego tego, że uprawnienia kombatanckie przysługują jej nie tylko z tytułu udziału w utrwalania władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Wynika to z nowszego orzecznictwa sądowego (np. z wyroku SN z 22.02.2001, III RN 77/00, OSNAP 2001/15/475).
W niniejszej sprawie organ powinien zatem umożliwić wykazanie przez stronę, że mógłby jej przysługiwać inny tytuł uprawnień kombatanckich, a mianowicie oparty na podstawie art. l ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... . W tym celu Z.N. powinien udowodnić, że jego działalność w czasie okupacji, której nie podawał w postępowaniu przez ZBoWiD, mogłaby by uznana za służbę w podziemnych organizacjach lub oddziałach partyzanckich.
Brak odniesienia się przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do twierdzeń skarżącego o ewentualnym innym tytule uprawnień kombatanckich i brak przeprowadzenia w tej sprawie postępowania wyjaśniającego stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U., Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło