OSK 643/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz /spr./, Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski, Janina Antosiewicz, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. Z. i J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004r. sygn. akt 7/IV SA 2187/02 + 3047-3051/02 + 1133-1139/03 w sprawie ze skargi M. i J. M., R. S., P. H., R. i Z. O., M. i J. P., B. K.-S., B. S. oraz Gminy L. na decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [x] kwietnia 2002 r. Nr [...] oraz z dnia [y] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od M. i J. M., R. S., P. H., R. i Z. O., M. i J. P., B. K.-S., B. S. oraz Gminy L. na rzecz H. Z i J. Z. kwotę 300 zł (trzysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [x] kwietnia 2002 r. oraz z dnia [y] kwietnia 2002 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku podano, co następuje: Decyzją z dnia [x] kwietnia 2002 r. po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Miasta i Gminy L. oraz M. i J. M., została utrzymana w mocy decyzja Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lutego 2002 r. umarzająca postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1995 r. ze względu na to, iż kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja została uchylona decyzją Starosty U. z dnia [...] marca 2001 r. podjętą na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane a więc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę stało się bezprzedmiotowe, co skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 ( 1 kpa. Decyzją z dnia [y] kwietnia 2002 r. natomiast po rozpoznaniu odwołania Zarządu Miasta i Gminy L. oraz J. M. została utrzymana w mocy decyzja Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2002 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Starosty U. z dnia [...] marca 2001 r. ze względu na to, iż w trakcie realizacji inwestycji ustalono, że inwestor w sposób istotny, bez uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia, odstąpił od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, zaś w postępowaniu nieważnościowym organy obu instancji nie dopatrzyły się żadnych okoliczności wymienionych w art. 156 ( 1 kpa. Skargi na decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli M. i J. M., R. S., R. i Z. O., M. i J. P., B. K.-S. oraz B. S., przy czym treść uzasadnienia skargi "wskazuje jednak na to, iż faktyczną intencją skarżących było spowodowanie egzekwowania tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 04.05.1999 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w U., w którym zobowiązano inwestorkę do doprowadzenia realizowanego budynku usługowo-mieszkalnego do stanu zgodnego z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, poprzez rozebranie wykonanych schodów oraz posadzki w bramie przejazdowej budynku, a tym samym wykonanie przejazdu z poziomu chodnika od strony ul. [...] do zapleczy sklepowych na tyłach pozostałych budynków. Skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów dotyczących skarżonych decyzji." Skargę wniósł także Zarząd Miasta i Gminy L. podnosząc, iż decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] czerwca 1995 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa z tego względu, iż inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, do czego nie ustosunkowały się organy w postępowaniu nieważnościowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargi za uzasadnione, podkreślając, iż na organach spoczywa obowiązek wyjaśnienia, "czy kontrolowana decyzja o pozwoleniu na budowę jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 ( 1 kpa i obowiązek ten wyprzedza ocenę czy decyzja winna być uchylona w trybie art. 36a ust. 2 prawa budowlanego. W takiej sytuacji nawet gdyby zachodziła przesłanka z art. 36a ust. 2 prawa budowlanego, w pierwszej kolejności należałoby kontynuować lub wszcząć z urzędu postępowanie nieważnościowe", z tej przyczyny, iż w aktach sprawy znajdują się materiały /informacje/ wskazujące na podnoszoną kwestię braku po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. Z. i J. Z. reprezentowani przez adwokata A. P. zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 156 i art. 157 kpa oraz art. 105 kpa. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślili, iż decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę została wydana w dniu [...] czerwca 1995 r., zaś w dniu [...] marca 2001 r. Starosta U. uchylił tę decyzję na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego wobec stwierdzenia, że inwestor odstąpił od warunków pozwolenia na budowę. Dopiero w dniu 21 grudnia 2001 r. Zarząd Miasta i Gminy w L. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 1995 r., natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty U. z dnia [...] marca 2001 r. został sformułowany w dniu 15 stycznia 2002 r. W tym stanie rzeczy organ administracji nie miał podstaw do prowadzenia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji, która już w dacie złożenia wniosku wszczynającego postępowanie nie istniała wobec jej uchylenia. Narusza wskazane przepisy postępowania przyjęcie, iż nie zachodzi w związku z tym bezprzedmiotowość postępowania /art. 105 ( 1 kpa/. Strona wnosząca kasację kwestionuje również stanowisko Sądu, iż "nawet w sytuacji, gdyby zachodziła przesłanka z art. 36a ust. 2 prawa budowlanego, w pierwszej kolejności należałoby kontynuować lub wszcząć z urzędu postępowanie nieważnościowe". Dodatkowo, w związku z argumentacją zaskarżonego wyroku w kwestii wątpliwości co do prawa strony do przedmiotowej nieruchomości, wskazano, iż własność działki objętej przedmiotową inwestycją H. Z. i jej mąż J. Z. uzyskali wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 9 września 1999 r. sygn. akt I C 28/99. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kasacja została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Jako podstawę skargi kasacyjnej podano naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Strona zarzuca naruszenie art. 156 ( 1 w związku z art. 157 ( 2 kpa, naruszenie art. 105 kpa, a także w uzasadnieniu kwestionuje stanowisko, iż pomimo zastosowania art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego pierwszeństwo miało przeprowadzenie postępowania w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na budowę. Otóż nie jest w sprawie sporne, iż zarówno w dacie wszczęcia postępowania nieważnościowego jak i orzekania zaskarżoną do Sądu decyzją o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa, decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia 7 czerwca 1995 r. nie pozostawała w obrocie prawnym. Zachodziła więc faktycznie bezprzedmiotowość postępowania, która w myśl art. 157 ( 3 kpa skutkuje orzeczeniem o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Dopiero prawomocne wyeliminowanie decyzji Starosty U. z dnia [...] marca 2001 r. uchylającej na podstawie art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę otwierałoby drogę do wszczęcia i prowadzenia postępowania nieważnościowego w sprawie decyzji z dnia [...] czerwca 1995 r. Poglądu Sądu, jakoby fakt istnienia ostatecznej i prawomocnej decyzji Starosty U. nie stanowił przeszkody w orzekaniu o nieważności wyeliminowanej tą decyzją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1995 r. nie sposób podzielić. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Ubocznie tylko wypada zauważyć, iż Sąd uwzględnił skargi bez szczegółowego wyjaśnienia, czy wszystkie podmioty wnoszące skargę rzeczywiście mają w sprawie interes prawny, jak też czy zaskarżone rozstrzygnięcia naruszają uzasadniony interes prawny skarżących. Z przedstawionej w uzasadnieniu wyroku treści skargi zwłaszcza wynika, iż jeżeli chodzi o argumenty M. i J. M., R. S., R. i Z. O., M. i J. P., B. K.-S. oraz B. S. to faktycznie nie byli oni zainteresowani obaleniem przedmiotowych decyzji, lecz ich celem było wyegzekwowanie innego orzeczenia, które nie pozostawało w związku z rozpatrywaną sprawą. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji z mocy art. 185 ( 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.