I SA/Łd 2040/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. P. Janicki, Sędziowie NSA del. T. Porczyńska (spr.), A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant I. Spychalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. po rozpatrzeniu wniosku M. K. z dnia 5.VIII.2002 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa wskazała na przepisy ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./ regulujące zasady doręczania pism przez organy podatkowe. Izba wskazała na zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty, z których wynika, że decyzję organu podatkowego I instancji przesłano podatniczce przy piśmie z dnia 29.V.2002 r. na wskazany adres. Wobec niemożności doręczenia decyzji stronie ani pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi czy dozorcy /art.145, 148, 149 Ordynacji podatkowej/, przesyłkę awizowano w dniu 31.V.2002 r i pozostawiono w Urzędzie Pocztowym. Zwrot przesyłki do nadawcy zadysponowano w dniu 7.VI.2002 r. W ocenie Izby Skarbowej przesyłkę z dnia 29.V.2002 r. uznać należy za doręczoną w dniu 6.VI.2002 r. stosownie do art.150 § 1 i 2 powołanej ustawy, który stanowi, że jeśli pismo złożono w Urzędzie Pocztowym na okres 7 dni i zawiadomiono o tym stronę to po upływie tego terminu pismo uważa się za doręczone. Mimo skutecznego zdaniem Izby Skarbowej doręczenia decyzji w dniu 6.VI.2002 r., w dniu 19.VI.2002 r. podjęto ponowną próbę doręczenia decyzji podatniczce, tym razem przez pracownika Urzędu Kontroli Skarbowej w miejscu zamieszkania podatniczki. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 19.VI.2002 r. wynika, że mąż podatniczki – L. K., odmówił odebrania pisma. Wobec powyższego pracownik Urzędu Kontroli Skarbowej pozostawił na drzwiach posesji zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Miasta w T. Fakt pozostawienia przesyłki w Urzędzie Miasta poświadczony został przez ten Urząd. Przesyłka nie została odebrana w terminie 7 dni. Mąż podatniczki odebrał decyzję osobiście w Urzędzie Kontroli Skarbowej w dniu 2.VIII.2002 r. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podatniczka poinformowała, że o decyzji dowiedziała się od poborcy skarbowego. Podniosła także, że nie wie czy wcześniej podejmowano próby doręczenia decyzji. Nie wykluczyła takiej możliwości, gdyż jak wyjaśniła od czasu kradzieży skrzynki listowej z szyldem i nr posesji notorycznie ginie kierowana na jej adres korespondencja. Dodatkowo wskazała na swój zły stan zdrowia i przedłożyła dokumentację lekarską dotyczącą okresu od 6.II. do 11.II.2002 r. W powyższym stanie faktycznym Izba Skarbowa nie znalazła podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do art.162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, uchybiony termin należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny spełniając jednocześnie czynność, dla której był ustalony termin. Przedstawiony we wniosku stan faktyczny nie uprawdopodabnia zdaniem Izby Skarbowej, że strona nie ponosi winy za nie złożenie w terminie odwołania. Brak w ocenie Izby Skarbowej podstaw do stwierdzenia, że choroba skarżącej uniemożliwiała jej odbiór korespondencji. Także fakt skradzenia skrzynki na listy nie uzasadnia przyjęcia braku winy strony, bowiem jest to sytuacja, którą osoba należycie dbająca o swoje interesy mogła usunąć. Izba wyjaśniła także, że stosownie do art.188 ustawy Ordynacja podatkowa nie uwzględniła wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań męża skarżącej jako świadka, gdyż przedmiotem dowodu są okoliczności nie mające w tym stanie faktycznym znaczenia dla sprawy, a nadto przeprowadzenie dowodu pozostanie bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art.121 § 1,122, 123, 124, 180, 187, 188, 191 i 210 §4 Ordynacji podatkowej przez uchylenie się od podjęcia działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrania całego materiału dowodowego, odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, oparcie rozstrzygnięcia o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy. Skarżąca podkreśliła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania wynikało wyłącznie z tej przyczyny, że nie wiedziała o decyzji. Dowiedziała się o niej od poborcy skarbowego w dniu 30.VII.2002 r., a w dniu 2.VIII.2002 r. zapoznała się z jej treścią i wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniosła także, że nie wiedziała o fakcie pozostawienia decyzji w Urzędzie Pocztowym ponieważ nie miała żadnej informacji na ten temat. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.I.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przywrócenie terminu wnioskowane przez stronę jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Przesłanki przywrócenia terminu dla podjęcia czynności przez stronę lub uczestników postępowania określone zostały w art.162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz.926 ze zm./. Przesłanki te to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. W niniejszej sprawie oceny wymaga wystąpienie pierwszej przesłanki. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy / postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r. III CRN 448/71; OSPiKA 1972/7-8 poz. 144/. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 1996 r. str. 296). Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w powołanej ustawie organ podatkowy doręcza pisma stronie za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby /art.144 i 145 § 1/. Z akt wynika, że organ podjął działania w celu doręczenia stronie decyzji i przez pocztę i przez swojego pracownika. Stosownie do art. 148 § 1 decyzję organu I instancji doręczano na adres zamieszkania skarżącej. Organ nie miał możliwości doręczenia decyzji dorosłemu domownikowi ani innym osobom wskazanym w art.149, które podjęły by się oddania tego pisma skarżącej. Organ I instancji wykorzystał więc możliwości przewidziane w art. 150 ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. i do dnia 1.IX.2003 r., zgodnie z którym: " § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 7 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. § 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy." Nie ma podstaw do przyjęcia za zasadne - w świetle cyt. przepisu - uznania przez Izbę Skarbową, iż decyzję organu I instancji z dnia [...] uważa się za skutecznie doręczoną przez pocztę w dniu 6.VI.2002 r. Okres 7- dniowy, przez który poczta zobowiązana jest przechowywać pismo w swojej placówce liczyć należy od dnia zawiadomienia odbiorcy o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, a nie od daty wydania decyzji. Zgodnie z art.161 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Skoro zatem zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej /awizo/ nosi datę 31.V.2002 r., to termin siedmiodniowy liczony zgodnie ze wskazanymi zasadami od dnia 1.VI.2002 r. kończył się z upływem dnia 7.VI.2002 r. W dniu 7.VI.2002 r., w którym zadysponowano zwrot pisma do nadawcy, strona miała jeszcze prawo dokonać odbioru przesyłki. Z akt wynika, że strona nie podjęła działań w celu odbioru przesyłki do momentu zakończenia godzin urzędowania placówki pocztowej. Doręczenie można było uznać za dokonane z upływem ostatniego dnia siedmiodniowego terminu, a więc w tej sprawie w dniu 8.VI.2002 r. i od tego dnia należy liczyć dwutygodniowy termin do wniesienia odwołania, a nie od dnia 6.VI.2002 r. Błąd w wyliczeniu terminu, w którym doręczenie uważa się za dokonane w trybie art.150 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi naruszenie przepisu postępowania podatkowego, które jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik tej sprawy. Nie było zatem podstaw, w myśl art.145 § 1 pkt.1c) powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do uchylenia z tego powodu zaskarżonego postanowienia. W sytuacji kiedy organ podatkowy podjął także próbę doręczenia pisma przez swojego pracownika i udokumentował doręczenie dokonane w ten sposób, to dokonane czynności nie mogą pozostać bez wpływu na ocenę przez Sąd skuteczności doręczenia pisma także w świetle cyt. art.150 § 1 pkt.2 ustawy Ordynacja podatkowa. Analizując zebrane w aktach dokumenty, a w szczególności: notatkę służbową z dnia 19.VI.2002 r. sporządzoną przez pracownika organu podatkowego doręczającego decyzję, treść informacji o pozostawieniu pisma do odbioru w Urzędzie Miasta i adnotacje Urzędu Miasta na potwierdzeniu odbioru o przyjęciu pisma w dniu 19.VI.2002 r. oraz o jego nie podjęciu do dnia 3.VII.202 r. należy stwierdzić, że uznanie przez Izbę Skarbową za doręczoną decyzji organu podatkowego I instancji, nie narusza prawa w świetle zgromadzonych dowodów i przepisu § 2 art.150 Ordynacji podatkowej. Ze wskazanych wyżej dokumentów wynika, że pracownik organu podatkowego I instancji usiłował doręczyć pismo skarżącej i wobec niemożliwości doręczenia jej tego pisma, a także niemożliwości doręczenia pisma jej mężowi, który odmówił jego przyjęcia, nakleił na bramie posesji przy ul. A w T. informację o pozostawieniu przesyłki do odebrania w Urzędzie Miasta w T. Przesyłka pozostawała w Urzędzie Miasta od 19.VI.2002 r. do 3.VII.2002 r. Można ją zatem uznać za doręczoną ponownie w dniu 27.VI.2002 r. Przewidziane w art.150 Ordynacji podatkowej domniemanie doręczenia pisma może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli adresat nie mógł dowiedzieć się o treści pisma doręczonego w ten sposób z przyczyn od niego niezależnych. Na uwagę w tej sprawie zasługuje fakt notorycznych trudności w doręczeniu korespondencji stronie skarżącej przez organy podatkowe, o czym świadczą znajdujące się w aktach administracyjnych notatki służbowe z dni : 20.III.2002 r. /k.113/, 22.III.2002 r. /k.118/ i 18.IV.2002 r. /k.129/. Jak wynika z oświadczenia strony zawartego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, trudności z doręczeniem korespondencji strona łączy z kradzieżą skrzynki listowej z jej posesji. Skarżąca stwierdziła także we wniosku, że z uwagi na stan zdrowia nie wychodzi prawie z domu. Niezrozumiałe zatem wydają się powtarzające się trudności w doręczaniu korespondencji, nawet w przypadku przejściowego braku skrzynki listowej. Należy stwierdzić, że zabezpieczenie możliwości doręczania korespondencji jest rzeczą odbiorcy. Jeżeli stan zdrowia skarżącej utrudnia jej możliwość prawidłowego odbioru korespondencji, której wpływ w tym czasie nie był niespodziewany z uwagi na znany skarżącej fakt toczącego się postępowania, to powinna ona podjąć stosowne działania umożliwiające doręczenie jej tej korespondencji, choćby przez ustanowienie pełnomocnika do jej odbioru czy wskazanie adresu do jej bezpiecznego doręczania. Nie można dopuścić do prawnego usankcjonowania sytuacji, w której nie ma możliwości skutecznego doręczenia stronie pism w żaden ze sposobów wskazanych w art.148-150 Ordynacji podatkowej, mimo nie uprawdopodobnienia przez stronę faktu zaistnienia przeszkód uniemożliwiających odbiór przesyłki. Powyższe uzasadnia zatem przyjęcie, że przy zachowaniu należytej staranności skarżąca mogła dowiedzieć się o treści decyzji organu I instancji doręczonej w trybie art.150 powołanej ustawy i z zachowaniem warunków określonych w tym przepisie, skoro nie uprawdopodobniła zaistnienia jakichkolwiek fizycznych przeszkód uniemożliwiających odbiór przesyłki w czasie jej doręczenia. Z postępowania administracyjnego nie wynika, by organy wywodziły jakiekolwiek skutki prawne z faktu powiadomienia męża skarżącej o przesyłce. Z postępowania tego wynika jednoznacznie, że mąż skarżącej nie podjął się doręczenia żonie przesyłki, w wyniku czego doręczano przesyłkę sposobami przewidzianymi w art.150 Ordynacji podatkowej. Przesłuchiwanie zatem męża skarżącej na sprecyzowaną w skardze okoliczność "czy podjął się on przekazania żonie przesyłki", organ podatkowy mógł uznać za zbędne w świetle art.188 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia iż skarżąca uprawdopodobniła zgodnie z art.162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd skargę oddalił stosownie do art.151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.