I SA/Gl 1094/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2023 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 27 czerwca 2022 r. nr SKO.4110.16.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 27 czerwca 2022 r. nr SKO.4110.16.2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 32, art. 33 i art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej: organ pierwszej instancji, wierzyciel) z 8 kwietnia 2022 r. o oddaleniu zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 7 lutego 2022 r. nr FN.3162.2.119.2021 przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ egzekucyjny) pod sygnaturą sprawy [...]. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 7 marca 2022 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych przez Spółkę zarzutów z 25 lutego 2022 r. dotyczących tytułu wykonawczego z 7 lutego 2022 r. o nr FN.3162.2.119.2021 odnośnie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. W uzasadnieniu zarzutu podniesiono, że egzekucja jest niezasadna. Spółka pozostaje w sporze z wierzycielem co do istnienia obowiązku wniesienia wskazanej opłaty, spór ten nie został rozstrzygnięty merytorycznie, natomiast wierzyciel arbitralnie dokonał wszczęcia wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Spółki nie miał on obowiązku ponoszenia opłaty rocznej za 2019 r., bowiem wierzyciel nie wypowiedział opłaty rocznej, zgodnie z art. 77-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami z pouczeniem o sposobie zakwestionowania tej opłaty. Organ pierwszej instancji postanowieniem z 8 kwietnia 2022 r. oddalił zarzut Spółki wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., dotyczący podjęcia egzekucji w zakresie nieistniejącego obowiązku. W uzasadnieniu wierzyciel wyjaśnił, iż na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Spółki, odnośnie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, zgodnie z zaświadczeniami z 25 maja 2020 r.: nr [...], w wysokości 504,92 zł i nr [...] w wysokości 1.237,63 zł, które zostały wydane na podstawie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 z późn. zm.). Do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w gminie M. obręb N. przy ul. [...], składającej się z działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,0864 ha, dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą KW [...], doszło w dniu 26 marca 2019 r., co potwierdza zaświadczenie organu pierwszej instancji wydane w dniu 25 maja 2020 r. i oznaczone numerem [...]. Z kolei do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w gminie M. obręb M. przy ul. [...], składającej się z działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,2322 ha, dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą KW [...] doszło w dniu 1 stycznia 2019 r., co potwierdza zaświadczenie organu pierwszej instancji wydane w dniu 25 maja 2020 r. i oznaczone numerem [...]. Z uwagi na fakt, że w dniu przekształcenia, co do obu nieruchomości nie była ustalona stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, po tym dniu organ ustalił stawkę stosując odpowiednio przepisy art. 77-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w wysokości 1 % wartości nieruchomości gruntowej określonej na dzień 1 stycznia 2019 r. Stawka ani wartość nieruchomości nie była kwestionowana, organ nie musiał wypowiadać opłaty rocznej, bowiem wcześniej ta opłata nie była ustalana. Wysokość i okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów co do obu nieruchomości potwierdzono dwiema ostatecznymi decyzjami organu pierwszej instancji, tj.: 1. decyzją z 25 września 2020 r. nr [...] - dotyczy nieruchomości położonej w gminie M. obręb M. przy ul. [...], 2. decyzją z 25 września 2020 r. nr [...] - dotyczy nieruchomości położonej w gminie M. obręb N. przy ul. [...]. Mając na uwadze powyższe ustalenia wierzyciel stwierdził, że podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku jest bezpodstawny. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie: 1. art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do jego zastosowania, 2. art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Spółki wywodził, że zarzut nieistnienia obowiązku uzasadniony jest tym, że wierzyciel ustalił opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w M., przy czym w treści pism wskazano, iż opłatę roczną za 2019 r. należy wpłacić w terminie do 30 maja 2020 r. Spółka odebrała pisma w dniu 15 maja 2020 r. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, opłatę należną za rok 2019 wnosi się w terminie do dnia 29 lutego 2020 r. Natomiast w myśl ust. 1a powołanego przepisu, opłatę należną za rok 2020 wnosi się w terminie do 30 czerwca 2020 r. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 omawianej ustawy, jeżeli w dniu przekształcenia nie była ustalona stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ po tym dniu ustala tę stawkę, stosując odpowiednio przepisy art. 77-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie przyjmuje się stawkę w wysokości 1% wartości nieruchomości gruntowej, określonej na dzień 1 stycznia 2019 r. Mając na uwadze odesłanie do trybu określonego w art. 77-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami należałoby przyjąć, iż ustalenie stawki procentowej powinno nastąpić w drodze wypowiedzenia, w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, zawierać pouczenie o sposobie jego zakwestionowania. Wraz z wypowiedzeniem organ winien przesłać ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. Organ nie przedstawił szczegółowo sposobu obliczenia ustalanej opłaty. Zatem pismo wierzyciela nie spełnia kryteriów określonych w art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ponadto organ ustalił wysokość opłaty rocznej po upływie ustawowego terminu płatności za 2019 r., wskazując przy tym nowy termin uiszczenia należności, który jednak nie wynika z przepisów ustawowych. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa, albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Następnie organ odwoławczy omówił przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 z późn. zm.). Dokonując oceny wskazanych wyżej przepisów w odniesieniu do przedmiotu postępowania organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel wystawił w dniu 7 lutego 2022 r. na Spółkę tytuł wykonawczy nr FN.3162.2.119.2021. W powyższym tytule wykonawczym jako akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia wskazano art. 1, 4 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 z późn. zm.), jako rodzaj należności pieniężnej wskazano opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, jako podstawę prawną wskazano z mocy prawa, a jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku wskazano art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 z późn. zm.), zaświadczenie nr [...] i nr [...] z 25 maja 2020 r. W omawianym przypadku co do obu nieruchomości wysokość i okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów zostały potwierdzone decyzjami organu pierwszej instancji z 25 września 2020 r., tj. nr [...] - odnośnie nieruchomości gruntowej położonej w gminie M. obręb M. przy ul. [...], oraz nr [...] - odnośnie nieruchomości gruntowej położonej w gminie M. obręb N. przy ul. [...]. Powyższe decyzje zostały doręczone Spółce w dniu 1 października 2020 r. Spółka nie złożyła od nich odwołania i decyzje te stały się ostateczne. W ocenie organu odwoławczego, wbrew zarzutom Spółki, ciąży na niej obowiązek wnoszenia opłat z tytułu przekształcenia za rok 2019 od obu nieruchomości, a zatem opłata ta obowiązuje i może podlegać egzekucji. Organ pierwszej instancji pismami z 8 maja 2020 r. ustalił stawki i opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowych, w tym za rok 2019, określając termin jej wniesienia do 30 maja 2020 r. Postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokość i okresu wnoszenia opłaty zostało zakończone ww. decyzjami ostatecznymi, a zatem istnieje obowiązek jej wniesienia za 2019 r. w wysokości wskazanej w zaświadczeniach z 25 maja 2020 r. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do jego zastosowania, 2. art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz rozpatrzenie sprawy, zgodnie z wnioskiem skarżącej, a gdyby to nie było możliwe uchylenie postanowienia organu odwoławczego i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postepowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że pismami datowanymi z 8 maja 2020 r. organ pierwszej instancji ustalił opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w M.. W treści pism wskazano, iż opłatę roczną za 2019 rok należy wpłacić w terminie do dnia 30 maja 2020 r. Skarżąca odebrała pisma w dniu 15 maja 2020 r. Zgodnie z ort. 20 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów opłatę należną za rok 2019 wnosi się w terminie do 29 lutego 2020 r. Natomiast w ust. 1a powołanego przepisu wskazano, że opłatę należną za rok 2020 wnosi się w terminie do 30 czerwca 2020 r. Zdaniem pełnomocnika w sprawie powinno mieć zastosowanie odesłanie do trybu określonego w art. 77-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami i należałoby przyjąć, iż ustalenie stawki procentowej powinno nastąpić w drodze wypowiedzenia, w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, zawierać pouczenie o sposobie jego zakwestionowania. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że pismo organu pierwszej instancji nie spełniało kryteriów określonych w art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Co więcej, organ ustalił wysokość opłaty rocznej po upływie ustawowego terminu płatności za 2019 rok, wskazując przy tym nowy termin uiszczenia należności, który jednakże nie wynika z przepisów ustawowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Podstawą zarzutu może być tylko: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (zob. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 173/22 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wyjaśniając zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., należy również zwrócić uwagę, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12). Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel odnośnie obu nieruchomości wysokość i okres wnoszenia przedmiotowej opłaty potwierdził decyzjami z 25 września 2020 r., tj. nr [...] - odnośnie nieruchomości położonej w gminie M. obręb M. przy ul. [...], oraz nr [...] - odnośnie nieruchomości położonej w gminie M. obręb N. przy ul. [...]. Powyższe decyzje zostały doręczone skarżącej w dniu 1 października 2020 r. Skarżąca nie złożyła od nich odwołania, zatem decyzje te stały się ostateczne. Reasumując na skarżącej ciąży obowiązek wnoszenia opłat z tytułu przekształcenia za rok 2019 od obu przedmiotowych nieruchomości, a zatem opłata ta obowiązuje i może podlegać egzekucji. Wierzyciel pismami z 8 maja 2020 r. ustalił stawki i opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowych, w tym za rok 2019, określając termin jej wniesienia do 30 maja 2020 r. Postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości i okresu wnoszenia opłaty zostało zakończone decyzjami ostatecznymi, a zatem istnieje obowiązek jej wniesienia za 2019 r. w wysokości wskazanej w zaświadczeniach z 25 maja 2020 r. Zarzut nieistnienia obowiązku okazał się więc niezasadny. Prawidłowo zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) oddalił skargę.