II SA/Ol 83/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi Komitetu Referendalnego mieszkańców Gminy B. na postanowienie Komisarza Wyborczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku mieszkańców gminy B. o przeprowadzenie referendum gminnego postanawia odrzucić skargę. Postanowieniem nr 1/2026 z dnia 5 stycznia 2026 r. Komisarz Wyborczy w Olsztynie II odrzucił wniosek mieszkańców gminy B. o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Burmistrza B. oraz Rady Miejskiej w B. przed upływem kadencji, złożony Komisarzowi Wyborczemu w Olsztynie II w dniu 15 grudnia 2025 r. przez Z. K. - pełnomocnika Inicjatora Referendum z powodu stwierdzenia niedającego się usunąć uchybienia wniosku, polegającego na zebraniu niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających inicjatywę przeprowadzenia przedmiotowego referendum. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono Komitetowi Referendalnemu mieszkańców Gminy B. w dniu 16 stycznia 2026 r. wraz z pouczeniem, że na postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Na postanowienie Komisarza Wyborczego z dnia 5 stycznia 2026 r. pełnomocnik Komitetu Referendalnego mieszkańców Gminy B. wniósł w dniu 29 stycznia 2026 r. (data nadania u operatora pocztowego), skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarga wpłynęła do Komisarza Wyborczego w Olsztynie II w dniu 3 lutego 2026 r. Przy piśmie z 4 lutego 2026 r. Komisarz Wyborczy przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Rzeczona skarga wpłynęła do Sądu w dniu 5 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z powodu jej wniesienia z uchybieniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 472, dalej: ustawa), na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum, o którym mowa w art. 22, a także w przypadku niedotrzymania przez komisarza terminu określonego w art. 24, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wskazać należy, że przepis art. 26 ust. 1 ustawy, który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - p.p.s.a.), nie określa bliżej trybu składania skarg, a wskazuje jedynie, że wnosi się ją do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wobec braku precyzyjnej regulacji w tym zakresie właściwe jest odwołanie się do ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365). Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy. W myśl zaś postanowień art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku. Z przepisu tego należy wyprowadzić zasadę, że wnoszenie środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach Kodeksu odbywa się bezpośrednio do sądu lub innego podmiotu kompetentnego do wypowiedzenia się w przedmiocie zasadności skargi lub odwołania. Owa bezpośredniość jest rozumiana wąsko i rygorystycznie, gdyż dla zachowania terminu konieczne jest, aby wskazana czynność wyborcza była dokonana w siedzibie sądu, organu wyborczego lub organu samorządu terytorialnego. Tak więc istotny jest dzień fizycznego wpłynięcia skargi, odwołania lub innego dokumentu do siedziby danego podmiotu, w przedmiotowym przypadku – wpłynięcia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Ustawa o referendum lokalnym, odwołując się do Kodeksu wyborczego w art. 1 ust. 2 wskazuje na konieczność odpowiedniego jego stosowania w zakresie spraw nieuregulowanych. W przedmiotowej sprawie tryb wnoszenia środków zaskarżenia określony w art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego należy stosować wprost z uwagi na brak odnośnych regulacji w ustawie o referendum lokalnym. Wskazany art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego dotyczy także sposobu liczenia terminu do dokonania określonych czynności, w tym wniesienia skargi do sądu i wprowadza wyjątkową w przepisach procesowych zasadę, uzależniając dotrzymanie terminu od fizycznego wpłynięcia skargi do sądu. Wymóg ten jest bardzo rygorystyczny, gdyż wyłącza zastosowanie przepisów zrównujących złożenie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego z wniesieniem pisma do sądu (zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 września 2020 r. (sygn. akt II OZ 653/20) "z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego wynika zatem, że o zachowaniu 14-dniowego terminu do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum decyduje najpóźniej data dotarcia skargi do sądu. Przepis ten jest lex specialis w stosunku do art. 83 § 3 p.p.s.a.". Jak wynika z powyższego, ten szczególny przepis zawarty w Kodeksie wyborczym będzie miał więc zastosowanie na gruncie ustawy o referendum lokalnym. Oznacza to, że skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została po upływie terminu do jej wniesienia, gdyż czternastodniowy termin z art. 26 ust. 1 ustawy upłynął inicjatorom referendum bezskutecznie z dniem 30 stycznia 2026 r. Wskazać należy, że skarga wpłynęła do tut. Sądu faktycznie w dniu 5 lutego 2026 r., a więc po upływie wyżej wskazanego, ustawowego terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu. Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.