II SA/Gl 1651/23
WyrokWSA w Gliwicach2026-03-16
Skład orzekający: Grzegorz Dobrowolski, Beata Kalaga-Gajewska, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego, wydana w trybie wznowienia postępowania, może zostać uchylona, jeśli ujawniony dowód (wpis w rejestrze wskazujący na możliwość wydania pozwolenia na budowę) nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzając, że organ ten nieprawidłowo ocenił przesłanki wznowienia postępowania. Wpis w rejestrze wskazujący na możliwość wydania pozwolenia na budowę w 1976 r. nie spełniał wszystkich wymogów z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (m.in. nie wskazywał jednoznacznie na Inwestora jako beneficjenta pozwolenia), co uniemożliwiało uchylenie decyzji ostatecznej z 2015 r. w trybie wznowienia postępowania. W konsekwencji, stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa było błędne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), która stwierdziła wydanie z naruszeniem prawa decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 2015 r. nakazującej rozbiórkę garażu. PINB w postępowaniu wznowieniowym odmówił uchylenia decyzji z 2015 r., uznając brak podstaw. ŚWINB uchylił decyzję PINB i stwierdził naruszenie prawa, powołując się na nowy dowód w postaci zapisu w rejestrze z 1976 r. wskazującego na możliwość wydania pozwolenia na budowę garażu. Sąd administracyjny uchylił decyzję ŚWINB, uznając, że ujawniony dowód nie spełniał przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 10 sierpnia 2023 r. oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "A" w R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr WINB-WOA.7721.465.2022.AS/KS w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: "PINB") decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., nr [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (podany publikator: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; aktualny: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (podany publikator: Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., w skrócie: "p.b."), po przeprowadzeniu postępowania w trybie wznowieniowym, na skutek sprzeciwu z dnia 30 września 2022 r., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej PINB z dnia 30 lipca 2015 r., nr [...], znak [...] (dalej w skrócie: "decyzja z 2015 r."), którą S. K. (dalej: "Inwestor") nakazano rozbiórkę blaszanego garażu, posadowionego samowolnie bez uzyskania pozwolenia na budowę przy ulicy [...] w R., na części działki oznaczonej nr geod. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że w sprawie nie można jednoznacznie potwierdzić, że poszukiwane pozwolenie na budowę zostało wydane dla Inwestora, w związku z tym nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dodatkowo, właściciel działki nr [...] - Gmina i Miasto R., nie wyraził zgody na legalizację tego garażu, którego budowa była sprzeczna z zapisami obowiązujących od 1979 r. miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Prokurator Rejonowy w R. pismem z dnia 28 września 2022 r. złożył sprzeciw od ostatecznej decyzji z 2015 r., w którym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., domagał się wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem Inwestor pozyskał z Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta R. pismo datowane na dzień 22 czerwca 2022 roku, w którym organ ten wskazał, że (...) "w rejestrze korespondencji przychodzącej z 1976 roku, tytuł teczki "pozwolenia - zgłoszenia na roboty budowlane bez przedłożenia projektu - 14a" widnieje zapis o wpływie wniosku oraz wydanej w dniu 20,02.1976 r. decyzji nr sprawy [...] o pozwoleniu na budowę garażu blaszanego przy ulicy [...] dla MZBM w R.. Jednakże w archiwum brak jest jakiejkolwiek dokumentacji w tym zakresie, dlatego wydanie kopii pozwolenia na budowę nie jest możliwe". Zdaniem Prokuratora, okoliczność ta stanowi o tym, że garaż został wzniesiony legalnie, a w konsekwencji decyzja z 2015 r. jest wadliwa. W związku z powyższym, PINB postanowieniem z dnia 7 października 2022 r., nr [...], wznowił postępowanie administracyjne oraz odrębnym postanowieniem z dnia 7 października 2022 r., nr [...], odmówił wstrzymania wykonania decyzji z 2015 r. Również pismem z dnia 10 października 2022 r. PINB zwrócił się do Urzędu Miasta R. Biura Geodety Miasta z wnioskiem o przekazanie informacji o dacie naniesienia garażu na mapę zasadniczą zasobu geodezyjno-kartograficznego miasta R.. Jednocześnie zwrócił się do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej [...] z siedzibą w R. z prośbą o odniesienie się do informacji zawartych w pismach Naczelnika Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta R., po pierwsze - z dnia 17.06.2015 r., w którym wskazano, że w rejestrach brak zapisu o udzieleniu pozwolenia budowlanego dla Inwestora, oraz po drugie - z dnia 22.06.2022 r., w którym podano, że w rejestrze korespondencji przychodzącej z 1976 roku widnieje zapis o wpływie wniosku oraz wydanej w dniu 20.02.1976 r. decyzji nr sprawy [...] W odpowiedzi, Naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta R. wyjaśnił, iż w związku z brakiem akt w przedmiotowej sprawie, nie można jednoznacznie określić, czy decyzja wydana dla MZBM dotyczyła budowy garażu Inwestora (por. treść pisma z dnia 14 lipca 2022 r.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia PINB dokonał analizy akt, w tym treści przywołanych pism oraz pisma z dnia 26 października 2022 r. Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej [...] z siedzibą w R., z którego wynika, że nie posiada żadnych dokumentów, dotyczących wydania Inwestorowi zgody na posadowienie blaszanego garażu. Nadto, na przedmiotowej działce przy ul. [...] w R. znajdowało się wiele garaży. Nie wiadomo zatem, którego z nich dotyczyło pozwolenie na budowę. Jednocześnie w tym samym piśmie znalazła się informacja, że tenże garaż z uwagi na jego stan techniczny stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców, dlatego powinien być niezwłocznie rozebrany, a Inwestor bez tytułu prawnego korzysta z nieruchomości i jest obciążany z tego powodu kosztami. W toku postępowania wyjaśniającego, Zastępca Naczelnika Biura Geodety Miasta R. pismem z dnia 27 października 2022 r. poinformował PINB, że (cytat): "garaż o nr identyfikatora [...] położony w R. przy ul. [...], na działce o nr [...] w obrębie O. na karcie mapy 2, wniesiono na mapę zasadniczą w październiku 2000 roku, na podstawie wyników pomiaru geodezyjnego wykonanego we wrześniu 2000 r. przez Biuro Geodezyjne [...] z T., w ramach pracy geodezyjnej o nr [...] - aktualizacji mapy zasadniczej w rejonie ulicy [...].", a "przedmiotowy budynek ujawniono w ewidencji gruntów i budynków w roku 2006. W bazie EGiB dla budynku błędnie wykazano rok zakończenia budowy 1970, niezgodnie z datą pomiaru geodezyjnego w roku 2000" (cytat). Nadto, PINB, działając w trybie art. 10 k.p.a., zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, następnie wydał decyzję z dnia 30 listopada 2022 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Inwestor. Zarzucił, że PINB nie przeanalizował dokładnie dokumentacji i oparł się w głównej mierze na dokumentacji pozyskanej w toku postępowania zakończonego decyzją z 2015 r. Podtrzymał stanowisko, że garaż wzniósł legalnie i otrzymał zezwolenie na budowę w miesiącu lutym 1976 r. oraz korzystał z nieruchomości w oparciu o umowy dzierżawy, bowiem odnalazł 3 aneksy z [...] r., [...] r., [...] r. oraz [...] r. Wywiódł, że w miesiącu sierpniu 2011 r., licząc na rozwiązanie problemu, wystąpił z wnioskiem o legalizację samowoli budowlanej, co jego zdaniem, błędnie zostało uznane, za przyznanie się do niej. Chociaż nie ma kopii pozwolenia na budowę, to uważa, że skoro w archiwum Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta R. istnieje zapis o wpływie wniosku i wydaniu pozwolenia na budowę, to dotyczy ono wybudowanego przez niego garażu i z tego powodu wniósł o uchylenie decyzji z 2015 r.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7721.465.2022.AS/KS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 81, art. 83 ust. 2 i art. 84 p.b., po rozpoznaniu odwołania, uchylił w całości decyzję PINB z dnia 30 listopada 2022 r. (punkt 1 sentencji), oraz na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. stwierdził, że decyzja z 2015 r. została wydana z naruszeniem prawa (punkt 2). Analizując kolejne etapy stanu faktycznego ŚWINB doszedł do wniosku, że decyzja PINB z dnia 30 listopada 2022 r. została wydana przedwcześnie, a sprawa powinna zostać ponownie przeanalizowana, niemniej jednak z uwagi na brzmienie art. 146 k.p.a., oraz upływ 5 lat od doręczenia Inwestorowi ostatecznej decyzji z 2015 r., tj. począwszy od dnia 5 sierpnia 2015 r., PINB, nie mógłby jej uchylić. Jak bowiem wynika z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, a z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. oraz w art. 145a-145b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Bezspornie termin ten upłynął w dniu 5 sierpnia 2020 r. Dlatego ŚWINB rozpatrując odwołanie Inwestora zdecydował się na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. a nie w trybie art. 138 § 2 k.p.a. W dalszej części rozważań, ŚWINB powołał treść art. 145 § 1 k.p.a. i omówił przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a., a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Przepisy k.p.a. przewidują też możliwość zainicjowania postępowań nadzwyczajnych przez prokuratora, w trybie art. 184 k.p.a. jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Dopiero w drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia (por. art. 151 § 1 oraz art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a.). W aktach sprawy znajduje się protokół z przesłuchania Inwestora z dnia 16 listopada 2011 r., w którym zeznał pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, iż wybudował garaż nielegalnie w 1976 r. bez pozwolenia na budowę (k. 4a akt administracyjnych). W konsekwencji, jego wzniesienie powinno się odbyć w oparciu o art. 28 ust. 1 p.b. z 1974 r. Zgodnie z jego brzmieniem roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Ponadto, zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, ocena kwestii czy dane roboty budowlane wymagały przed 1994 r. uzyskania pozwolenia na budowę, zależy od spełnienia przesłanek określonych w rozporządzeniu z dnia 20 lutego 1975r. Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 817/12). Zgodnie bowiem z § 44 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. W ustalonym stanie faktycznym sprawy nie ma wątpliwości, że garaż stanowi budynek w rozumieniu tego przepisu. W konsekwencji ŚWINB uznał, że na gruncie przepisów p.b. z 1974 r., dla jego realizacji konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Na etapie wydania przez PINB decyzji z 2015 r. materiał dowodowy nie wskazywał na okoliczność, iż garaż mógł być zrealizowany w sposób legalny. W archiwum odnaleziono zapis świadczący o tym, że takie pozwolenie na budowę mogło zostać wydane w 1976 r., a PINB o tej okoliczności nie wiedział. Stanowi to nowy dowód nieznany PINB i istniejący w dniu wydania decyzji z 2015 r. Gdyby, PINB o tej okoliczności wiedział, dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego mógłby uznać, że garaż został wzniesiony legalnie (z uwagi na zakaz domniemania samowoli budowlanej), a taka okoliczność mogłaby doprowadzić do wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Odnaleziony archiwalny zapis o wydaniu pozwolenia na budowę w 1976 r. należy zatem uznać za dowód istotny, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jednocześnie pouczył, że decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa, w trybie art. 151 § 2 k.p.a., nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji z 2015 r., która nadal kształtuje stosunek prawny i jako taka powinna zostać wykonana.
W skardze z dnia 14 września 2025 r. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości w R. (dalej: "Wspólnota") domagała się uchylenia powyższej decyzji ŚWINB oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez uznanie, że nie zaistniały przesłanki do orzeczenia wobec Inwestora nakazu rozbiórki garażu blaszanego, oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 151 § 2 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie względem zaistniałego stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi odwołała się do protokołu przesłuchania Inwestora z dnia 16 listopada 2011 r., w którym sam przyznał, że garaż zrealizował nielegalnie bez pozwolenia na budowę. Podczas kolejnego przesłuchania w dniu 11 maja 2015 r. Inwestor podał, że garaż postawił w 1976 r. a wniosek o jego legalizację złożył w 2011 r., informując wówczas, że płaci czynsz do MPGM w R., co jego zdaniem, świadczyło o zgodzie Urzędu Miasta na jego posadowienie. Z kolei, w piśmie z dnia 25 maja 2012 r. Wiceprezes Zarządu MPGM Sp. Z o.o. w R. stwierdził, że podczas wizji w terenie przedstawiciele Spółki ustalili, że w przeszłości na działce nr geodez. [...] przy ul. [...] posadowiono 4 garaże (1 murowany i 3 o konstrukcji blaszanej). Wszystkie zostały posadowione nielegalnie. Ich właściciele dokonali rozbiórki tylko garaż Inwestora nadal tam stoi. Wznowienie postępowania nastąpiło w skutek pozyskanego przez Inwestora pisma z dnia 22 czerwca 2022 r. jednakże brak jest decyzji wskazującej, że wydane na rzecz MZBM w R. pozwolenie na budowę garaży, dotyczyło budowy garażu Inwestora. Decyzja w zakresie prawa budowlanego wydawana jest na rzecz konkretnego inwestora i dla konkretnego szczegółowo określonego zamierzenia budowlanego. Z tego powodu nie spełniona została przesłanka istnienia w dniu wydania decyzji z 2015 r. nowej okoliczności nie znanej organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Dodatkowo Wspólnota podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nie spójne, gdyż z jednej strony wskazuje na przedwczesne wydanie przez PINB decyzji z dnia 30 listopada 2022 r., a z drugiej strony akcentuje, że sprawa powinna być ponownie przeanalizowana, jednak końcowo uznaje, że decyzja z 2015 r. nakazująca rozbiórkę garażu została wydana z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Na mocy art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2026 r. poz. 143, w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw wydania rozstrzygnięcia.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja ŚWINB z dnia 10 sierpnia 2023 r.
W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że posadowienie garażu blaszanego nastąpiło przez Inwestora w roku 1976 na gruncie nie będącym jego własnością (części działki [...]) w zarządzie Miejskiego przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą przy ulicy [...] w R. (por. k. 14 akt administracyjnych).
Na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) do legalizacji tego obiektu budowlanego mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, czyli ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego (Dz. U. z 1074 r. nr 38 , poz. 229, w skrócie: "p.b. z 1974r.").
Nie ulega wątpliwości, że obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym w przeciwnym razie podlegają przymusowej rozbiórce (por. art. 3 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r.).
W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja zaistniała z uwagi na zapisy aktu prawa miejscowego, jakim jest uchwała:
- Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia [...] r. (symbol 168UZ - teren usług zdrowia);
- Rady Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. (symbol 39 MW - tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej);
- Rady Miasta R. Nr [...] z dnia [...] r. (Dz.Urz.Woj.Śl. nr [...] poz. [...]), zwłaszcza objęcie w § 52 ust. 3 pkt 1 strefą B pośredniej ochrony konserwatorskiej symbolu MW1, tj. tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (por. treść decyzji z dnia 13 stycznia 2015 r. wraz z jej sprostowaniem postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r. - k. 18 i 26 akt).
Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 p.b. z 1974 r. roboty budowlane można rozpocząć dopiero po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę.
Podkreślić nadto należy, że wybudowanie garażu nie było zgodne z ustaleniami obowiązującego wówczas planu miejscowego i obecnie również nie jest zgodne. Istnienie samowolnie wybudowanego obiektu na tym terenie jest nie tylko deliktem administracyjnym, ale także rażąco narusza porządek planistyczny, na co wskazywał Miejski Konserwator Zabytków w R. (por. pismo z dnia 29 czerwca 2012 r.).
W stanie prawnym obowiązującym po nowelizacji p.b., która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. odpowiedzialność za delikt polegający na budowie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia ma już charakter nie tylko formalny. Istnieje możliwość legalizacji takiej budowy. Jednak warunkiem podstawowym jest zgodność obiektu budowlanego z prawem miejscowym. Takiej zgodności w niniejszej sprawie nie ma i nigdy nie było do dnia dzisiejszego, na co wskazuje analiza akt administracyjnych. Organy nadzoru budowlanego nie mogły ignorować oczywistej sprzeczności z ustaleniami planu miejscowego. Raz jeszcze podkreślić należy, że warunkiem koniecznym, chociaż niewystarczającym do legalizacji, jest zgodność budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Bez takiej zgodności nie ma mowy o doprowadzeniu obiektu do stanu zgodności z prawem, co jest celem postępowania legalizacyjnego. Podstawy dowodowe tych ustaleń zostały omówione w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia.
Odnosząc się do istoty sprawy należy dostrzec, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków, tj.:
1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;
2) okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;
3) okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;
4) okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Jeśli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.
Postępowanie wznowieniowe jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, wynikającej z art. art. 16 § 1 k.p.a.
Istotą tego postępowania jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła.
W tym kontekście rolą ŚWINB przy ponownym rozpatrzeniu odwołania Inwestora będzie w szczególności ocena, czy ujawniony dowód w postaci wyłącznie wpisu nie wskazującego Inwestora jako wnioskodawcy, jak również jako podmiotu ubiegającego się o pozwolenie budowlane bądź też który je już uzyskał, był istotny dla sprawy oraz wnikliwie uzasadni zajęte w sprawie stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Jeśli nie miał takiego charakteru, brak będzie podstaw do wydania decyzji w trybie art. 151 § 2 k.p.a., przy czym oczywiście decydujące wówczas będzie zastosowanie przepisów p.b. z 1974 r.
W tym stanie rzeczy zasadne są zarzuty skargi, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 2 k.p.a., oraz zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło