I SA/Wa 135/22
WyrokWSA w Warszawie2022-06-08
Skład orzekający: Łukasz Trochym, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, powinno zostać umorzone z mocy prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza prawa. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają umorzeniu z mocy prawa. W niniejszej sprawie, od doręczenia orzeczenia minęło ponad 60 lat, a wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął po wejściu w życie nowelizacji, co uzasadnia umorzenie postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1961 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. nowelizująca Kodeks postępowania administracyjnego, która stanowi, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie nowelizacji, umarza się z mocy prawa. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent stażysta Magdalena Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Decyzją z 21 października 2021 r., nr KOC/5853/Go/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ") stwierdziło, że postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku M. M. (dalej jako "Skarżąca"), reprezentowanej przez radcę prawnego K. M., o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 19 grudnia 1961 r., nr GT.III-II-6/T/136/61 o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491).
W zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Orzeczeniem administracyjnym z 19 grudnia 1961 r., nr GT.III-II-6/T/136/61, Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy (dalej jako "PRN") odmówiło M. i A. małżonkom M. oraz W. i J. małżonkom G. przyznania prawa własności czasowej do opisanej powyżej nieruchomości warszawskiej.
Pismem z 14 września 2021 r. (data prezentaty wpływu do organu – 20 września 2021 r.), Skarżąca – współspadkobierczyni dawnych współwłaścicieli nieruchomości warszawskiej M. i A. małżonków M. – wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie, że orzeczenie administracyjne PRN z 19 grudnia 1961 r., nr GT.III-II-6/T/136/61 o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.
Decyzją z 21 października 2021 r., nr KOC/5853/Go/21, Kolegium stwierdziło, że postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego PRN z 19 grudnia 1961 r., nr GT.III-II-6/T/136/61 zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491).
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którą postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Organ wyjaśnił, że wniosek Skarżącej z 14 września 2021 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia PRN z 19 grudnia 1961 r. wpłynął do organu 15 września 2021 r. (data stempla pocztowego na kopercie nadania) i ten dzień organ uznał za dzień wszczęcia postępowania. Organ ustalił następnie, że ww. orzeczenie PRN zostało wysłane na adres podany we wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Organ ustalił ponadto, w dniu 27 grudnia 1961 r. ogłoszenie o wydaniu ww. orzeczenie PRN zostało wywieszone w Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa [...] przy ul. [...] oraz budynku zajmowanym przez Prezydium Rady Narodowej przy [...]. Za datę doręczenia ww. orzeczenia PRN z 19 grudnia 1961 r. organ uznał zatem dzień 27 grudnia 1961 r. (dzień ogłoszenia orzeczenia). Zdaniem organu, skoro więc wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Tym samym postępowanie jest bezprzedmiotowe, co zdaniem organu, uzasadnia wydanie decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania w całości.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium z 21 października 2021 r. wniosła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:
1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez zastosowanie do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy przepisu w oczywisty sposób godzącego w prawa i obowiązki stron i ochronę praw nabytych i interesów w toku;
2) art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego polegającego na naruszeniu zasady równości obywateli, poprzez traktowanie określonej grupy obywateli w sposób odmienny i zróżnicowany;
3) art. 21 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady równej dla wszystkich ochrony prawa własności i praw nabytych;
4) art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez naruszenie prawa strony do sądu, polegające na uniemożliwieniu stronie uzyskania ewentualnego prejudykatu i słusznego odszkodowania z tytułu wadliwej decyzji administracyjnej;
5) art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania, bez rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa;
6) z art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało umorzeniem postępowania mimo nierozpatrzenia wniosku strony, tj. nierozpatrzenia wniosku o stwierdzenie wydania orzeczenia z naruszeniem prawa;
7) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sprawie i nie ustalenie, czy zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa;
8) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wniosku strony o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa.
Wniosła natomiast o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano argumenty na poparcie postawionych w skardze zarzutów w szczególności dotyczące tego, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.
Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., (sygn. P 46/13), w którym zostało stwierdzone, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje - zdaniem Trybunału - iż z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych jak i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zwrócono też uwagę, że działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności, nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo (...), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Jedynie (pkt 8.4) w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego (...). Należą tu sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej (...) oparcie w przepisach Konstytucji. Przytaczając dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie. Trybunał wyraził też pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Ostatecznie Trybunał pozostawił ustawodawcy do rozstrzygnięcia czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 k.p.a., czy też innego terminu.
W celu dostosowanie systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.1491), dalej jako "ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.") oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.).
W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.).
Z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika z kolei, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).
Uwzględniając realia niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że w sprawie istnieje podstawa do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego orzeczenia administracyjnego PRN z 19 grudnia 1961 r., nr GT.III-II-6/T/136/61 o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Zważyć bowiem należy, że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (16 września 2021 r.), organy administracji utraciły możliwość stwierdzenie nieważności decyzji, od wydania lub ogłoszenia której upłynęło dziesięć lat (art. 156 § 2 k.p.a.). Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.).
W realiach niniejszej sprawy, od doręczenia kontrolowanego orzeczenia PRN z 19 grudnia 1961 r. upłynęło ponad 60 lat, co skutkuje tym uznaniem, że nie jest możliwe stwierdzenie jego nieważności z uwagi na upływ czasu, o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a. W tym miejscu Sąd wskazuje, że za dzień doręczenia kontrolowanego orzeczenia organ słusznie przyjął datę 27 grudnia 1961 r. Przyjąć należy bowiem, że w sytuacji braku możliwości doręczenie orzeczenia do rąk własnych wnioskodawcom (J. i W. małżonkom G.) z powodu tego, że wyprowadzili się i nie podali nowego adresu do doręczeń, czynności z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), zostały wykonane, a więc, zgodnie z jego art. 26 ust. 2, "wykonanie tych czynności uważa się za doręczenie". Tym bardziej, że jak stanowił art. 30 ww. rozporządzenia, "1. Osoba interesowana, która w toku wiadomego jej postępowania zmienia miejsce zamieszkania, powinna o tem władzę zawiadomić. 2. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pod poprzednim adresem w sposób, przewidziany w art. 26, ma skutek prawny."
Z kolei, ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. przewiduje, że stosuje się ją bezpośrednio do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.). W sytuacji więc, gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 19 grudnia 1961 r. zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącej z 14 września 2021 r. (data nadania podania na poczcie – 15 września 2019 r., data wpływu podania do organu – 20 września 2021 r.) i jest "niezakończone" w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., prowadzi to do wniosku, że podlega ono umorzeniu z mocy prawa (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.), co organ prawidłowo orzekł w zaskarżonej decyzji z 21 października 2021 r. Powyższy pogląd organu Sąd w pełni podziela.
Należy zauważyć w tym miejscu, że zarzuty kierowane pod adresem organu dotyczące rzekomego pozbawienia Skarżącej możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy są o tyle niezrozumiałe, gdyż wniosek Skarżącej o zainicjowanie niniejszego postępowania faktycznie wpłynął do siedziby organu dopiero 20 września 2021 r., a więc po dniu, którym ustawa z 11 sierpnia 2021 r. weszła już w życie, co miało miejsce 16 września 2021 r. W takiej sytuacji organ nie miał innej prawnej możliwości jak tylko takie postępowanie umorzyć, a nawet odmówić jego wszczęcia z uwagi na treść art. 158 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienie organu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, wszak i tak finalnie na końcu prowadzenie takiego postępowania nie byłoby możliwe.
Na marginesie zauważyć należy również, że skoro Skarżąca tłumaczy tak późny moment złożenia wniosku z 14 września 2021 r. tym, że długo oczekiwała na rozstrzygnięcie spraw spadkowych to podnieść wypada, że jak wynika z załączonych do ww. wniosku orzeczeń sądów powszechnych wydanych w tych sprawach, najpóźniejsze postanowienie spadkowe z [...] stycznia 2020 r. zostało wydane pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 3 marca 2020 r., czyli ponad półtora roku przed wejściem w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, argumenty mające świadczy o tym, że Skarżąca została pozbawiona bez własnej winy możliwości uzyskania prejudykatu oraz słusznego odszkodowania tracą na znaczeniu. Tym bardziej, że jak wskazano powyżej, Kolegium mogło faktycznie procedować wniosek Skarżącej dopiero od 20 września 2021 r. – od momentu jego wpływu do siedziby organu.
Nie sposób przy tym zgodzić się z poglądem Skarżącej, zgodnie z którym ustawodawca wyłączył w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jedynie możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, ale nie wyłączył możliwości stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wyjaśnić bowiem należy, że celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Co istotne, powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu nadzorczym, ponieważ jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji, o czym expressis verbis traktuje przepis art. art. 158 § 2 k.p.a. Potwierdza to systematyka kodeksu postępowania administracyjnego, gdzie formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ujęto w jednym przepisie (art. 158 k.p.a.). A zatem brak wystąpienie negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia, jak stara się to wywodzić Skarżąca, odrębnego (kolejnego) postępowania nieważnościowego w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wszak wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego.
Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.). Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.).
Zdaniem Sądu, jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. uniemożliwia wnioskodawcy (w tym przypadku Skarżącej) po upływie 30 lat żądanie wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji uzyskanie decyzji stwierdzającej naruszenie prawa, w sytuacji gdy z powodu okoliczności wymienionych w art. 156 § 2 k.p.a. wydanie stwierdzenie nieważności decyzji (orzeczenia) nie jest możliwe.
Zauważyć bowiem należy, że zmiana wprowadzona ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. odnosi się do kwestii prowadzenia (wszczęcia) postępowania nieważnościowego jako takiego, a nie li tylko – jak chciałaby tego Skarżąca – jedynie do możliwości wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności kontrolowanego orzeczenia administracyjnego.
Dlatego też, zdaniem Sądu, taki sposób wykładni omawianego przepisu jaki zaprezentował organ, musi prowadzić do wniosku, że po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (orzeczenia) nie jest możliwe zarówno wszczęcie postępowania nieważnościowego (wszczęte powinno być umorzone), jak również uzyskanie decyzji stwierdzającej, że wydanie kontrolowanej decyzji (orzeczenia) nastąpiło z naruszeniem prawa.
Ponadto Sąd wskazuje, że bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, poza sytuacjami współstosowania Konstytucji, oznacza wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie bezpośrednio na podstawie normy konstytucyjnej. Potrzeba wydania aktu stosowania prawa na podstawie normy konstytucyjnej wynikać może albo z braku regulacji ustawowej czy innej podkonstytucyjnej albo z zaistnienia sprzeczności aktu podkonstytucyjnego z normą konstytucyjną. Kompetencje w zakresie oceny zaistnienia takiej sprzeczności w polskim systemie prawnym ma Trybunał Konstytucyjny. Przyjmuje się, że sądy co do zasady mogą rozstrzygać taką sprzeczność w sytuacji oczywistej niekonstytucyjności przepisu, wtórnej niekonstytucyjności przepisu bądź w stosunku do aktów podustawowych (szerzej zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znacznie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Lexis Nexis Warszawa 2010, Wydanie 2, s. 28-37).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, zgodnie z którym brak jest wystarczających podstaw do podważania konstytucyjności przepisu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Sąd mógłby jedynie, gdyby uznał, że istnieją wątpliwości w tym przedmiocie, zwrócić się do Trybunału w trybie art. 193 Konstytucji RP. Jednakże, zdaniem Sądu, taka potrzeba nie zachodzi.
Z powyższych względów Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., art. 61 k.p.a. oraz art. 158 § 1 i § 2 k.p.a., a tym bardziej norm konstytucyjnych, są niezasadne.
Sąd nie stwierdził ponadto, aby w rozpatrywanej sprawie miało miejsce istotne naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., czy też art. 107 § 3 k.p.a. to jest takie, które miałoby wpływ na odmienny wynik sprawy. Ocena niniejszej sprawy, była swobodna, a nie dowolna, i nie doszło w tym przypadku do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a. Organ właściwie przy tym umotywował swoje racje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co w realiach niniejszej sprawy miało miejsce.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło