I SA/Wa 2085/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z 29 czerwca 2021 r., nr DAP-WOSR-7280-76/2021/GD, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") - po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej: "skarżący") - utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej: "organ I instancji") z 15 lutego 2021 r., nr 534/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania. Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 14 grudnia 1992 r. M. K. zwrócił się do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W. z wnioskiem o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez G. S. Postanowieniem z 18 czerwca 2004 r., nr 479/GK/2004, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy przekazał Wojewodzie Mazowieckiemu przedmiotowy wniosek do rozpatrzenia, zgodnie z właściwością. W dniu 13 czerwca 2017 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynął wniosek M. K. o zawieszenie postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie. Pismem z 20 czerwca 2017 r., Wojewoda Mazowiecki zwrócił się do pozostałych stron postępowania z zapytaniem czy nie wyrażają sprzeciwu wobec ww. wniosku. Wobec braku sprzeciwu pozostałych stron postępowania organ I instancji postanowieniem z 5 lipca 2017 r., nr 874/2017, zawiesił na ww. wniosek przedmiotowe postępowanie administracyjne. Następnie, powołaną decyzją z 15 lutego 2021 r., Wojewoda Mazowiecki umorzył postępowanie w sprawie wniosku M. K. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w gm. i pow. [...] koło [...] nazywane "[...]" i w gminie P., pow. [...], woj. [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł M. K. Ww. decyzją z 29 czerwca 2021 r., Minister - po rozpatrzeniu odwołania M. K. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 15 lutego 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że na skutek wniosku skarżącego organ I instancji zawiesił przedmiotowe postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione mienie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zawieszenie postępowania nastąpiło na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 98 § 2 k.p.a. jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zdaniem Ministra w przedmiotowej sprawie istotną kwestią jest to czy organ I instancji w postanowieniu o zawieszeniu postępowania poinformował stronę o konsekwencjach prawnych wynikających z art. 98 § 2 k.p.a. Analiza uzasadnienia postanowienia z 5 lipca 2017 r. wskazuje, że Wojewoda Mazowiecki wywiązał się z tego obowiązku. Ponadto, M. K. odebrał postanowienie organu I instancji i nie wniósł zażalenia, tym samym zaakceptował treść postanowienia o zawieszeniu postępowania. Dalej Minister stwierdził, że skarżący nie skorzystał również z przysługującego mu prawa, tj. ciągu 3 lat nie wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z powyższym, ustawowy termin zakreślony na złożenie przez skarżącego wniosku o podjęcie przedmiotowego postępowania - uwzględniając także zawieszenie biegu terminów w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wynikające z art. 15 zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, 567, 568, 695) w związku art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonnych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 i zgodnie z art. 68 ust. 2 ww. ustawy - upłynął. W konsekwencji, jak podniósł Minister, organ I instancji zobowiązany był do umorzenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że bieg terminu materialnoprawnego, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczął się w dniu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, tj. w dniu 5 lipca 2017 r. i normalnie powinien upłynąć po 3 latach, tj. w dniu 6 lipca 2020 r. ponieważ dzień 5 lipca 2020 r. był dniem wolnym od pracy, a stosownie do art. 57 § 4 k.p.a. jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Podkreślił, że w związku z epidemią na skutek powołanych wyżej przepisów ww. termin uległ wstrzymaniu od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. włącznie, tj. na okres 71 dni. Wstrzymanie biegu terminu należy bowiem liczyć od dnia 14 marca 2020 r., gdyż to od tego dnia wprowadzono na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, który następnie na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - przekształcił się w stan epidemii. Skoro przez ten okres termin nie biegł, to do daty 5 lipca 2020 r. należało doliczyć 71 dni, aby zadośćuczynić przepisowi wyrażonemu w art. 98 § 2 k.p.a., który mówi o 3 - letnim terminie na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Zatem, 71 dzień upływał z dniem 14 września 2020 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 czerwca 2021 r. wniósł M. K. – zaskarżając je w całości. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie zawieszenia postępowania wykonywał szereg czynności mających na celu sprostanie postawionym żądaniom. Skarżący podkreślił, że według jego wiedzy z uzyskaniem dokumentów miał się uporać w 36 miesięcy, tzn. w okresie zawieszenia postępowania. W terminie tym nie udało się jednak pozyskać żądanych dokumentów. W tej sytuacji złożenie wniosku o wznowienie postępowania przed Wojewodą Mazowieckim było niecelowe z uwagi na 100 procentową pewność odrzucenia wniosku o rekompensatę. Dopiero w październiku 2020 r. skarżący uzyskał decyzję Wojewody Mazowieckiego z 25 września 2020 r. potwierdzającą fakt posiadania obywatelstwa polskiego przez dziadka skarżącego - zarówno w dniu wybuchu II wojny światowej jak również w dacie zgonu. Dalej podkreślił, że Wojewoda Mazowiecki nie powiadomił go o zawieszeniu biegu terminu zawieszenia postępowania, jak również o wznowieniu ich biegu. Zaniechaniem obowiązku informacyjnego, doprowadził skarżącego do błędu a tym samym do powstania szkody, ponieważ przed wydaniem decyzji z dnia 15 lutego 2021 r., nr. 534/2021, skarżący dysponował już dokumentacją umożliwiającą kontynuowanie postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie składu orzekającego, skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 czerwca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 15 lutego 2021 r. umarzającą postępowanie administracyjne - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. – w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione mienie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że uszło uwadze Ministra, że 16 grudnia 2020 r., na mocy art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255), został dodany art. 15zzzzzn2 do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - dalej "specustawa koronawirusowa". Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 specustawy koronawirusowej w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Według ust. 2 tego przepisu, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ustawa nowelizująca specustawę koronawirusową nie zawiera przepisów przejściowych, zatem art. 15zzzzzn2 ma zastosowanie do wszystkich spraw administracyjnych toczących się w dniu jej wejścia w życie i dotyczy także terminów prawa materialnego uchybionych przez stronę przed jej wejściem w życie. Warunkiem zastosowania tej regulacji jest to, aby uchybienie przez stronę terminu wynikającego z przepisów prawa administracyjnego (a takim terminem jest termin wynikający z art. 98 § 2 k.p.a.) nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt I GSK 498/21). Termin wynikający z art. 98 § 2 k.p.a. ma charakter materialnoprawny i jest terminem prekluzyjnym (zawitym), o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 specustawy koronawirusowej. Poza sporem jest to, że od 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 433 ze zm.)), a od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Wobec powyższego, zdaniem składu orzekającego, organ I instancji przed wydaniem decyzji z 15 lutego 2021 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego powinien był zastosować regulacje wynikające z ww. art. 15zzzzzn2 specustawy koronawirusowej oraz zawiadomić stronę o uchybieniu terminu, jednocześnie wyznaczając stronie 30 dniowy termin na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Tymczasem, Wojewoda Mazowiecki powyższego obowiązku zaniechał, a tym samym przedwcześnie zastosował art. 105 § 1 oraz art. 98 § 2 k.p.a. i umorzył postępowanie administracyjne. Naruszył więc powyższe przepisy w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe regulacje prawne i następnie wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.