II SA/Po 754/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2026 r. w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO" lub "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania M. J. (dalej: "Skarżąca") od postanowienia z dnia 13 marca 2025 r. nr [...] Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie i ustaleniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 12 kwietnia 2025 r. stwierdziło niedopuszczalność wniesienia odwołania. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z dnia 13 marca 2025 r. Prezydent Miasta [...] poinformował o niezałatwieniu sprawy Skarżącej w terminie i ustalił nowy termin załatwienia sprawy na dzień 12 kwietnia 2025 r. W powyżej wskazanym postanowieniu zostało zawarte pouczenie o możliwości wniesienia ponaglenia. Odwołanie od ww. postanowienia złożyła Skarżąca podnosząc, że jest ono dla niej krzywdzące. W uzasadnieniu przywołanego na wstępie postanowienia SKO wskazało, że wniesione przez Skarżącą odwołanie jest niedopuszczalne, ponieważ nie zostało wniesione od decyzji administracyjnej, lecz od postanowienia, które jest niezaskarżalne. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Skarżąca wskazując, że ww. rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt II SPP/Po 93/25 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie z zakresie zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowił dla Skarżącej radcę prawnego. W piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2026 r. pełnomocnik z urzędu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 134 K.p.a. w zw. z art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 9 KPA poprzez błędne uznanie, że pismo Skarżącej z dnia 20 marca 2025 r. jest niedopuszczalne i błędną kwalifikację pisma Skarżącej jako odwołania, - art. 7 K.p.a. w zw. z 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 89 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przez SKO ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności poprzez zaniechanie szczegółowego ustalenia, jaki jest faktyczny zakres objęty pismem Skarżącej z dnia 20 marca 2025 r. i jakie rozstrzygnięcie Skarżąca chciała objąć pismem z dnia 20 marca 2025 r. oraz poprzez brak wyznaczenia rozprawy przez SKO, mimo, że przyczyniłoby się to do przyspieszenia rozpatrzenia sprawy poprzez wyjaśnienie rzeczywistej intencji Skarżącej w zakresie pisma z dnia 20 marca 2025 r., - art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącej o okolicznościach prawnych mogących mieć wpływ na jej sytuację, w szczególności poprzez brak zbadania przez SKO rzeczywistego zamiaru Skarżącej w zakresie złożonego odwołania, co doprowadziło również do zaniechania stosowania zasady zaufania do władzy publicznej. Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia alternatywnie, w przypadku braku podstaw do stwierdzenia nieważności o uchylenie postanowienia SKO. Ponadto pełnomocnik wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Skarżącej. W uzasadnieniu zarzutów wskazano, iż skoro przedmiotem pisma Skarżącej było postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, jedynym dopuszczalnym prawem środkiem było ponaglenie (art. 37 § 1 K.p.a.). SKO winno było w ramach obowiązku informacyjnego wyjaśnić stronie, jakie środki jej przysługiwały w zakresie postanowienia MOPS z 13 marca 2025 r. lub zakwalifikować właściwie pismo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono przepisów, które miały zastosowanie w tej sprawie. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl tego przepisu organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Przesłanki przedmiotowe natomiast obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia aktu w administracyjnym toku instancji. Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznanej sprawie wystąpiła niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych. Organ I instancji nie wydał bowiem decyzji administracyjnej ani postanowienia, na które służy stronie zażalenie, a jedynie na podstawie art. 36 § 1 i 2 k.p.a. zawiadomił Skarżącą o nowym terminie załatwienia sprawy. Zawiadomienie to przybrało formę postanowienia, które jednak nie podlega zaskarżeniu. W tym miejscu odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika z urzędu wskazać należy, iż nie można było zakwalifikować pisma Skarżącej jako ponaglenia, ponieważ w treści tego pisma Skarżąca jednoznacznie wskazuje, że wnosi o "uchylenie zaskarżonej decyzji". Natomiast w żadnym miejscu pisma strona nie podnosi jakichkolwiek argumentów odnoszących się do długości trwającego postępowania. Ponadto, co ma istotne znaczenie w sprawie, w kolejnej korespondencji adresowanej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (data wpływu do organu 9 kwietnia 2025 r.) Skarżąca jednoznacznie oświadczyła "nie wnoszę tu o "ponaglenie", a na przedostatniej stronie wskazała "chodzi mi o postanowienie(...) z dnia 13.03.2025 r., o numerze [...])". Tym samym w świetle akt administracyjnych nadesłanych przez organ nie było podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w tym rozprawy, celem ustalenia rzeczywistej woli Skarżącej skoro wynikała ona wprost z nadesłanej korespondencji. Zasadnie zatem Kolegium zakwalifikowało pismo Skarżącej jako odwołanie od postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 marca 2025 r., a następnie stwierdziło jego niedopuszczalność, ponieważ nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Z tych też względów zarzuty strony nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej dotyczącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd informuje, że sprawę tę rozpozna w osobnym orzeczeniu referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.