III FZ 47/25

Dnia 19 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. sp.j. z siedzibą w W na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 608/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Pyrzycach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 608/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA) na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) na wniosek Prokuratora wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ocena materiału dowodowego sprawy w kontekście wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., potwierdza, że istnieją okoliczności przemawiające za uznaniem, że wykonanie decyzji organu odwoławczego wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumenty w tym zakresie szeroko prezentował Prokurator, a Sąd uznał je za wyczerpujące. Spółka wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie i zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż zachodzą okoliczności uzasadniające obawę, że wykonanie Decyzji SKO rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy w toku postępowania podatkowego nie ustalono, aby Spółka trwale nie uiszczała zobowiązań podatkowych, a także aby jej sytuacja majątkowa, sposób rozliczania się z podatków w powiązaniu z przybliżoną kwotą zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r., świadczyła o tym, że nie opłaci tego zobowiązania; - art. 141 § 4 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez brak jednoznacznego wskazania jaki stan faktyczny Sąd przyjął za ustalony, w tym w szczególności nie odniesienie się do argumentów Spółki przedstawionych w piśmie z dnia 31 października 2024 r., podczas gdy uzasadnienie postanowienia powinno zawierać przedstawienie stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż decyzja kasacyjna umożliwia wydanie postanowienia o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej, podczas gdy decyzje kasacyjne nie przyznają żadnych uprawnień, ani też nie nakładają obowiązków określonego działania, zaniechania lub nakazu znoszenia zachowania innych podmiotów, co uniemożliwia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji zaskarżonej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 188 w zw. z art 197 § 2 p.p.s.a. pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowienia w całości i umorzenie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący – Prokurator w odrębnym od skargi piśmie zamieścił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a ponadto załączył szereg dokumentów dotyczących czynności wykonywanych przez organ podatkowy i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu zabezpieczającym. Następnie wniosek ten uzupełnił pismem z 7 października 2024 r. W treści skargi oraz wniosku o wstrzymanie Prokurator wskazywał, że działa w obronie interesu publicznego, powołując przepis art. 8 ust. 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji Kolegium, które orzekło o uchyleniu decyzji Wójta Gminy B. z 16 września 2022 r., oraz o niezabezpieczeniu na majątku Spółki zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za cały 2017 r. W pierwszej instancji decyzją z 16 września 2022 r. organ podatkowy postanowił o zabezpieczeniu na majątku Spółki, zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za cały 2017 r. w przybliżonej kwocie 2.200.289 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 838,261 zł. Wyjaśnić należy zatem, że organ I instancji wydał decyzję o zabezpieczeniu, a organ odwoławczy uchylił tę decyzję i dodatkowo orzekł, że nie zabezpiecza zobowiązania. Prokurator podkreślił, że stan faktyczny sprawy potwierdza, iż Spółka może nie uregulować dobrowolnie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2017, które zostanie określone w decyzji wymiarowej kończącej postępowanie podatkowe wobec Spółki. W tym zakresie zwrócił uwagę, że wobec Spółki prowadzonych było kilkadziesiąt postępowań egzekucyjnych, czyli nagminnie nie wypełnia ona obowiązków ustawowych; Spółka przekazała do KRS nierzetelne sprawozdanie finansowe za 2017 r. oraz złożyła po upływie ustawowego terminu sprawozdania finansowe za lata 2017-2019; Spółka nie przedstawiła organowi I instancji sprawozdania finansowego za 2021 r. i informacji o aktualnej sytuacji finansowej za 2022 r. pomimo wezwania. Spółka nie przedstawiła również sprawozdania finansowego za rok 2021, co świadczyć ma o naruszeniu ustawowego obowiązku oraz ukrywaniu tych danych przed organem podatkowym. Ponadto Spółka pozostaje zadłużona wobec innych podmiotów, a wartość tego zadłużenia przekracza wartość majątku trwałego Spółki. Skarżący podkreślił, że Spółka nie złożyła deklaracji na podatek od nieruchomości za 2017 r. i złożyła je dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego, co zdaniem Skarżącego sugeruje unikanie opodatkowania przez Spółkę. W opinii Skarżącego - Prokuratora znaczenie ma również znaczna kwota zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. obciążająca Spółkę i fakt zawiadomienia organów karno-skarbowych o niezłożeniu sprawozdań finansowych i z działalności do KRS. Spółka nie złożyła, także mimo zobowiązania formularza ORD-HZ. Okoliczność ta, zdaniem Prokuratora, potęguje wątpliwości co do sytuacji finansowej Spółki. Prokurator wskazał także na przesłanki, w oparciu o które organ I instancji wydał decyzję o zabezpieczeniu. Zdaniem Prokuratora, działanie Spółki w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa oraz brak działania wbrew obowiązkom wynikającym z przepisów prawa uzasadnia obawę o możliwej niewypłacalności Spółki i ryzyku, że nie ureguluje ona dobrowolnie zobowiązania podatkowego. Brak zapłaty narazi natomiast Gminę na stratę ponad 3.000.000 zł stanowiącej kwotę zobowiązania oraz odsetek, a w konsekwencji spowoduje znaczna szkodę dla budżetu Gminy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że realizacja przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. w przypadku udziału w sprawie prokuratora, jako skarżącego i wnioskującego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinna obejmować jednocześnie ocenę uzasadnienia wniosku, jego wyczerpującego charakteru i wartości dla podjęcia rozstrzygnięcia przez Sąd oraz specyficzną rolę prokuratora występującego w interesie publicznym w obronie praworządności. Prokurator nie działa we własnym interesie, a w interesie ogółu, tym samym działając w oparciu o przepisy prawa, ma obowiązek chronić ten interes. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem meriti, który odwołuje się do argumentacji celowościowo-funkcjonalnej. Interes podmiotu w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu może kolidować z innymi wartościami zasługującymi na ochronę przykładowo zdrowie i życie, bezpieczeństwo publiczne, środowisko, mienie itp., o czym będzie szerzej mowa w dalszej części opracowania. Na ten aspekt zwrócił uwagę również R. S. , który stwierdził, że o ile w poprzednio obowiązującej ustawie o NSA niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków jednoznacznie wiązało się z osobą skarżącego, o tyle w art. 61 § 3 p.p.s.a. takiego podmiotowego skonkretyzowania nie powtórzono. Autor trafnie zauważył, że nie można wykluczyć, że skarżący, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, będzie wykazywał np. niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody w mieniu społecznym. Zdaniem R. S.ta kwestia jest szczególnie wyraźna, gdy skarżącym jest prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, ewentualnie organizacja społeczna (po nowelizacji z dnia 24 września 2010 r. również Rzecznik Praw Dziecka) (patrz M. Celiński, Interes publiczny a ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2025, nr 1, s. 31-46.) Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem a quo, że wprawdzie decyzje kasacyjne organów odwoławczych, uznawane są za rozstrzygnięcia czysto procesowe i w związku z tym nie nadają się do wykonania w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., to jednak zważywszy na udział Prokuratora i konieczność uwzględnienia przesłanki interesu publicznego i ważenia dobra wspólnego rozpoznawaną sytuację należy oceniać z punktu widzenia tego interesu. Mając na względzie powyższe rozważania, rozstrzygnięcie Sądu meriti należy ocenić jako właściwe. Sąd pierwszej instancji ocenił przedstawioną przez Skarżącego – Prokuratora dokumentację wraz z jej uzupełnieniem oraz wspierającą ją argumentację w świetle przesłanek ochrony tymczasowej w powiązaniu z rolą Prokuratora jako podmiotu realizującego zasady państwa prawnego i działającego w imieniu obiektywnie pojętego porządku prawnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji