II SA/Ka 190/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. Pl. i A. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] Nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących kwotę [...] /[...] / zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał E. P. i A. N. doprowadzić budynek mieszkalny, usytuowany przy ul. [...] w P., do stanu zgodnego z przepisami przez wykonanie rozbiórki klatki schodowej stykającej się z granicą sąsiedniej nieruchomości z doprowadzeniem odległości budynku na nie mniej niż 1,5 m od granicy działki oraz nałożył obowiązek sporządzenia dokumentacji powykonawczej dotyczącej wykonanych robót budowlanych. Uzasadniając tę decyzję organ wskazał, że z uwagi na fakt, iż klatka schodowa została wzniesiona w granicy działki, a właściciel nieruchomości sąsiedniej nie wyraża zgody na budowę w granicy należy dokonać czynności zmierzających do doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Od decyzji tej odwołanie złożyły E. P. i A. N. zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji błędne zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz. 44 ze zm. obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 206 – zwanej dalej prawem budowlanym/ oraz "bezpodstawne stosowanie norm prawnych uchylonych przez Trybunał Konstytucyjny, tj. § 12 pkt 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Odwołujące się wniosły o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz umorzenie postępowania w tej sprawie. Uzasadniając odwołanie wskazały, że rozbudowa budynku mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...] została zakończona w [...] W [...] prowadzone były wyłącznie prace wykończeniowe polegające m.in. na ułożeniu płytek i malowaniu ścian. Podniesiono także, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego nie jest aktualnie wymagana zgoda sąsiada do usytuowania obiektu budowlanego w pobliżu lub w granicy sąsiedniej działki. Tym samym organ orzekający nie posiadał uprawnień do domagania się od inwestora uzyskania zgody sąsiada na wybudowanie obiektu w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy sąsiada. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że decyzja organu I instancji zmierza do doprowadzenia dokonanej rozbudowy do stanu zgodnego z przepisami ustawy Prawo budowlane. Podniósł również, że wyrokiem z dnia 11 maja 1999 r. Trybunału Konstytucyjnego § 12 ust. 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. z 1999 r. Nr 15 poz. 140 – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych/ został uznany za sprzeczny z art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Na podstawie tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 554/98 uchylił postanowienie organu I i II instancji w przedmiocie dopuszczalności usytuowania rozbudowanej części budynku w granicy z nieruchomością sąsiednią, a wyrokiem z dnia 17 grudnia 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 973/98 uchylił decyzję organu I i II instancji w przedmiocie pozwolenia na budowę. Dotychczas prowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że nie doszło do zawarcia ugody pomiędzy inwestorem a właścicielami sąsiedniej nieruchomości co oznacza, iż należało doprowadzić obiekt budowlany do stanu zgodnego z przepisami Prawa budowlanego. Rozstrzygnięcie organu I instancji nie stoi przy tym w sprzeczności z § 12 ust. 6 wskazanego wcześniej rozporządzenia, zaś odsunięcie budynku od granicy na odległość co najmniej 1,5 m pozwoli obydwu stronom na swobodny dostęp do ścian budynków i zapewni możliwość dokonywania ich bieżącej konserwacji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. P. i A. N. zarzuciły rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że ich inwestycja została zrealizowana bez pozwolenia na budowę oraz niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżące wskazały, że ich zdaniem decyzje organu I jak i II instancji są niezgodne z prawem gdyż rozbudowa domu mieszkalnego położonego w P. prowadzona była w oparciu o prawomocne pozwolenie na budowę – decyzja ta została uchylona przez NSA rok po zakończeniu robót budowlanych z przyczyn od inwestora niezależnych. Nakazanie wykonania określonych robót budowlanych bez uprzedniego wydania postanowienia o wstrzymaniu tych robót nie daje podstawy do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Ponadto przy wydawaniu swoich decyzji organy administracji architektoniczno-budowlanej pominęły fakt istnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i nadal podnoszą, iż przedmiotowa inwestycja wymaga zgody sąsiada, co zdaniem skarżących nie znajduje uzasadnienia w treści przepisu § 12 ust. 6 przywołanego rozporządzenia. Skarżące wniosły ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że będąca przedmiotem skargi decyzja zmierza w istocie do doprowadzenia rozbudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem - przepisami ustawy Prawo budowlane, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 1999 r. Dotychczasowe postępowanie nie doprowadziło do zawarcia ugody między inwestorami a sąsiadami, co powoduje konieczność podjęcia wskazanych wyżej działań. Postanowieniem z dnia 6 maja 2002 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Zainteresowana K. S. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia zauważyć przyjdzie, że skargę wniesiono w dniu 19 listopada 2001 r. a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./. Na mocy art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 - zwanej dalej ustawą p.w.u.p./ ustawa o NSA utraciła moc. Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 ustawy p.w.u.p./ sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a./. Sąd rozstrzyga zatem w oparciu o art. 134 § 1 p.s.a. w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Przechodząc do oceny zgodności decyzji organów obu instancji z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ Sąd uznał, że zostały one wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.s.a. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy nie można też odeprzeć zarzutu wydania tych decyzji z naruszeniem prawa materialnego. Wbrew zarzutowi skargi należy przy tym stwierdzić, iż organy orzekające prawidłowo za podstawę prawną swoich decyzji przyjęły art. 51 prawa budowlanego. Powinny powołać jedynie dodatkowo w podstawie prawnej art. 51 ust. 4 tego aktu prawnego skoro roboty budowlane przy budowie spornego obiektu zostały już zakończone. W takiej zaś sytuacji dla zastosowania treści art. 51 nie jest wymagane wydanie wcześniej postanowienia opartego na treści art. 50 prawa budowlanego /wstrzymanie robót budowlanych byłoby bowiem bezprzedmiotowe/. Nie jest też prawdą, iż organy orzekające przyjęły, że sporna rozbudowa budynku skarżących została dokonana bez wymaganego pozwolenia. Przy takim przyjęciu nie zastosowałyby bowiem treści art. 51 a treść art. 48 prawa budowlanego. Zasadny jest natomiast zarzut skarżących, iż u podstaw decyzji organów obu instancji legła niewłaściwa interpretacja obowiązującej w czasie wydania tej decyzji treści § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Treść tego przepisu obowiązująca po dotyczącym go wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/2000 /OTK z 2001 r. Nr 2 poz. 33/ nie wyklucza bowiem możliwości sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, bez zgody właściciela działki sąsiedniej, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu /działki budowlanej/ zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami działki sąsiedniej. Kwestii tej organy obu instancji w ogóle nie rozważyły, kładąc akcent na brak zgody właścicieli działki sąsiedniej na takie usytuowanie budynku skarżących, która to zgoda nie ma w świetle treści tego przepisu normatywnego, a tym bardziej przesądzającego znaczenia. Uczynią to zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a swoje stanowisko w tym względzie uzasadnią zgodnie z treścią art. 107 § 3 Kpa. W szczególności rozważą czy nie mamy w sprawie do czynienia z sytuacją wyjątkową pozwalającą na akceptację takiego usytuowania spornego budynku, a to biorąc pod uwagę, że takie jego usytuowanie jest następstwem działania inwestorek opartych na ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Należy też zważyć, że również budynek na działce sąsiedniej jest usytuowany w znacznym zbliżeniu do granicy co również może wpływać niekorzystnie na korzystanie przez skarżące z ich budynku i nieruchomości. Rozważne wyważenie sprzecznych w tym względzie z oczywistych względów interesów stron wydaje się konieczne /zobacz w tym względzie m.in. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2001 r. sygn. akt OSA 4/01 – Wspólnota z 2001 r. Nr 27 poz. 50/. Przede wszystkim należy ustalić dokładnie zarówno usytuowanie budynków stron względem granicy działki jak i wobec siebie, co nie zostało w dotychczasowym postępowaniu dokonane a w szczególności nie wynika to w czytelny sposób z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych. Należy też ustalić czy faktycznie przy aktualnie istniejącym usytuowaniu budynków stron zainteresowane nie mają możliwości przeprowadzenia właściwej konserwacji swojego budynku. Należy też ustalić czy istnieje, i jakie inne niekorzystne oddziaływanie spornego usytuowania budynku skarżących na korzystanie ze swojej nieruchomości i budynku przez zainteresowane, co może mieć istotny wpływ na ocenę wyjątkowej dopuszczalności takiego usytuowania tego budynku. Dopiero po ewentualnym wykluczeniu możliwości zaakceptowania istniejącego usytuowania spornego budynku zaistniałaby potrzeba wydania decyzji nakazującej jego odsunięcie /w drodze częściowej rozbiórki i kolejnej przebudowy – obejmującej m.in. zabezpieczenie budynku po częściowej jego rozbiórce/ na odległość nie mniejszą niż 1,5 m od granicy działki /przyjmując, że po w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to odległość dopuszczona treścią § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych – zobacz też Edward Janeczko "Dopuszczalność sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej", Rejent 2001/10/17/. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c oraz art. 135 i art. 152 ustawy p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy p.w.u.p. O kosztach postępowania sądowego, w tym i kosztach zastępstwa adwokackiego orzeczono stosownie do wyniku tego postępowania na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 ustawy p.s.a.