I SA/Po 1010/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Jerzy Małecki as. WSA Karol Pawlicki(spr) Protokolant staż. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. i M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki Organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanych A. i M. J. P. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] wystawionych przez Urząd Wojewódzki oraz nr [...] z dnia [...] wystawionego przez Urząd Marszałkowski. Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmowały należności z tytułu zaległych opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za lata 1993-1999. Tytuły wykonawcze o nr [...] oraz [...] obejmowały odpowiednio należności za lata 1993-1997 oraz za 1998 r. i zostały pierwotnie skierowane do organu egzekucyjnego (w związku z ówczesnym podziałem administracyjnym kraju), jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowych spraw. Na mocy § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib urzędów skarbowych i izb skarbowych (Dz.U. Nr 153, poz. 996 ze zm.), organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego stał się właściwym do realizacji wymienionych tytułów wykonawczych z dniem 1 stycznia 1999 r. Organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego stwierdziwszy dopuszczalność egzekucji administracyjnej skierował tytuły wykonawcze do przymusowego poboru wymienionych w nich należności. Na przestrzeni lat 1999-2000 tytuły były przydzielane trzykrotnie do służby, jednak pomimo podejmowanych działań, nie zostały doręczone zobowiązanym, a tym samym należność nie została wyegzekwowana. Ze sprawozdania organu egzekucyjnego z dnia [...] wynika, że tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu dopiero [...] w siedzibie organu egzekucyjnego. W związku z prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniem w sprawie z wniosku zobowiązanego w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dopatrzył się, iż wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze o nr [...]i nr [...] zostały sporządzone z naruszeniem obowiązujących przepisów art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.). W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanym A. i M. J. P. na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących należność z tytułu opłaty za grunty wyłączone z produkcji rolnej w kwocie [...] W uzasadnieniu organ egzekucyjny podniósł, iż wierzyciel – Urząd Wojewódzki wskazał w części "C" tytułów wykonawczych w poz. 31 niewłaściwą podstawę prawną dochodzenia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, tj. ustawę z dnia [...] o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79 ze zm.). Organ egzekucyjny stwierdził, że ustawa ta utraciła moc na rzecz ustawy z dnia[...] o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 16, poz. 78 ze zm.), obowiązującej od dnia [...] tj. po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia w myśl art. 37 powołanej ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny podniósł, iż skoro w dacie wystawienia tytułów wykonawczych obowiązywała ww. ustawa z dnia [...],to wierzyciel winien powołać te ustawę w tytule wykonawczym, nie zaś nieobowiązujący już akt prawny. Na powyższe postanowienie wierzyciel, tj. Zarząd Województwa wniósł zażalenie do Izby Skarbowej pismem z dnia [...] W uzasadnieniu zażalenia wierzyciel podniósł, iż organ egzekucyjny "nie dołożył należytej staranności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, bowiem w uzasadnieniu do wydanego postanowienia nie wykazał związku pomiędzy powołanymi przepisami". Zdaniem żalącego brak jest uzasadnienia do powołanego w sentencji przez organ egzekucyjny art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadnienie odnosi się w całości do art. 27 § 1 pkt. 3 ustawy egzekucyjnej. Uzasadniając swoje stanowisko w kwestii powołanej w tytule wykonawczym podstawy prawnej, wierzyciel stwierdził, iż obowiązek będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego wynikał z decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] wydanej na mocy ustawy o ochronie gruntów rolnych z dnia 26 marca 1982 r. Zatem, skoro obowiązek wynikał z decyzji wydanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 1982 r., to podstawa prawna wskazana w tytule wykonawczym jest prawidłowa. Wierzyciel zarzucił ponadto, iż organ egzekucyjny nie wyjaśnił jakie czynności podejmował w okresie trwającego około trzech lat postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przepis art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, tj. w dacie [...] stanowił, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stwierdzenie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, to także zbadanie, czy dołączony do wniosku wierzyciela tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy określone przepisem art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Brak chociażby jednego z elementów przewidzianych powołanym przepisem powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym. Wszczęcie zatem przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego w sytuacji naruszenia przez wierzyciela treści przepisu art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było niedopuszczalne. Powołany przepis stanowił, iż tytuł wykonawczy powinien zawierać podanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a także określenie wysokości egzekwowanej należności pieniężnej. W skierowanych do organu egzekucyjnego tytułach wykonawczych wierzyciel określił treść obowiązku, określił za jaki okres czasu jest dochodzona należność oraz wysokość tej należności. Odnośnie wskazania podstawy prawnej, wierzyciel powołał w części C, pod nr [...] tytułu wykonawczego nr [...] i [...] przepis prawa nie obowiązujący w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Powołany przepis art. 27 § 1 pkt. 3 ustawy egzekucyjnej, jak również zarządzenie Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 1997 r. w sprawie trybu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (M.P. Nr 23, poz. 219) nakładały na wierzycieli obowiązek prawidłowego wystawienia tytułów wykonawczych. Stosownie do § 5 powołanego zarządzenia, wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, którego wzór stanowił załącznik Nr 3 do zarządzenia. Niedopełnienie przez wierzyciela obowiązku w zakresie podania aktualnej podstawy prawnej dochodzonej należności, dyskwalifikowało już na wstępie przedmiotowy tytuł wykonawczy. Dlatego też z uwagi na wskazaną powyżej wadliwość nie mógł on być podstawą do wszczęcia egzekucji. Organ podniósł też, że jeśli w przedmiotowej sprawie wierzyciel błędnie powołał podstawy prawne dochodzonego obowiązku, to organ egzekucyjny powinien wnikliwie ocenić wskazaną w tytule wykonawczym podstawę, a stwierdziwszy naruszenie prawa w tym względnie zwrócić tytuł wierzycielowi. Organ odwoławczy stwierdził również, że organ egzekucyjny niewłaściwie powołał przepis art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiący, iż w przypadkach określonych w § 1 organ egzekucyjny wydaje na żądanie strony lub z urzędu, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W rozstrzyganej sprawie nie zaistniały bowiem przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli A. i M. J. P. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga okazała się nieuzasadniona. Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem nie zachodziły przesłanki wymienione w art. 59 § 1 tej ustawy w brzmieniu z datą wydania postanowienia. Istniały natomiast podstawy do uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego i umorzenia postępowania I instancji. Istotna wadą wystawionych tytułów wykonawczych było niedopełnienie przez wierzyciela obowiązku wskazania aktualnej podstawy prawnej dochodzonej należności. Z tego też powodu tytuły wykonawcze nie mogły być podstawą do wszczęcia egzekucji. Tytuł wykonawczy powinien zawierać m.in. wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć, iż chodzi o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki lub w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej koniecznym jest powołanie w tytule wykonawczym tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję lub też samą decyzję wydaną na podstawie tego aktu (por. wyrok z dnia 7 listopada 2000 r. sygn. I SA/Ka 1187/99, "Lex" nr 45538). W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, po. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki LF