II SA/Łd 496/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] nr [...] Ek/ 3 II SA/Łd 496/02 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., działając na podstawie § 1 pkt. 1 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) stwierdził brak podstaw do uznania u A. D. choroby zawodowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż A. D. pracował zawodowo od dnia 09.12.1971r do 30.10.1998r., a od dnia 31.10.1998r. przebywa na rencie. Organ ustalił, iż skarżący pracował na stanowisku ślusarza w Zakładach A S.A. w S., gdzie w okresie od 09.12.1971r. do 25.10.1972 oraz od 06.11.1974r. do 31.08.1989r. narażony był na zmienny poziom hałasu w granicach od 85 do 99 dB(A), natomiast w okresie od 01.09.1989r. do 30.10.1998r. na poziom hałasu od 82 do 84 dB(A). Ponadto, pracując w latach 1989-1998 ok. 20% czasu pracy w halach produkcyjnych narażony był na hałas wynoszący od 74 dB(A) do 100 dB(A). Przychodnia Konsultacyjno-Diagnostyczna Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., ul. A 61/63, wydała orzeczenie lekarskie nr [...]z dnia [...], w którym rozpoznano u A. D. odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego ucha prawego oraz całkowitą głuchotę ucha lewego, stwierdzając jednocześnie, iż obraz kliniczny ubytku słuchu nie jest charakterystyczny dla uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem i dlatego brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Z uwagi na to, iż A. D. nie zgodził się z treścią w/w orzeczenia i wystąpił z wnioskiem do Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w sprawie rozpoznania choroby zawodowej, Instytut ten wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie nr [...], w którym rozpoznano odbiorczy ubytek słuchu ucha prawego, przewodzeniowo-odbiorczy ubytek słuchu ucha lewego znacznego stopnia oraz cechy dysfunkcji lewego błędnika. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zawarto wniosek, iż stopień i charakter stwierdzonego ubytku słuchu nie jest typowy dla następstw przewlekłego urazu akustycznego i sugeruje etiologię poza zawodową, a wobec tego brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. odwołanie wniósł A. D. Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) i § 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż z dochodzenia epidemiologicznego wynika, że A. D. pracował w latach 1971-1998 w narażeniu na ponadnormatywny poziom hałasu, lecz ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem. Podniesiono, iż Inspektor Sanitarny podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia jest związany orzeczeniami lekarskimi, z których wynika, iż ubytek słuchu skarżącego ma charakter pozazawodowy. Na powyższą decyzję organu drugiej instancji A. D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której powołał się na badania okresowe z roku 1982 i 1996, przeprowadzane w trakcie wykonywania przez niego pracy zawodowej, z których wynikało, iż występujące u niego upośledzenie słuchu jest wynikiem przewlekłego urazu akustycznego, natomiast badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych z 1997r. oraz badanie EEG z 2001r. nie wykazały występowania u niego zmian naczyniowych i miażdżycowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i wskazał, iż zgodnie z § 7 pkt 1 i 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych organami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, które wydają orzeczenia w sprawie choroby zawodowej w oparciu o informacje o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Z treści zebranej w sprawie dokumentacji wynika jednoznacznie, iż stopień i charakter stwierdzonego u skarżącego ubytku słuchu nie jest typowy dla następstw przewlekłego urazu akustycznego, a tym samym nie spełnia jednolitego kryterium definiującego zawodowe uszkodzenie słuchu jako obustronny odbiorczy ubytek słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga A. D. wniesiona została w dniu 17 kwietnia 2002r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie: schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tej choroby. W przypadku stwierdzenia występowania obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była świadczona, a wobec tego, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy zawodowej. Domniemanie takie może być obalone w razie udowodnienia, iż choroba spowodowana została przyczynami nie pozostającymi w związku z wykonywaną pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest wykazanie, jakie konkretnie przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, iż A. D. pracował w latach 1971-1998 w warunkach narażenia na ponadnormatywny poziom hałasu. Badania lekarskie przeprowadzone przez właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki organizacyjne służby zdrowia wykazały u skarżącego odbiorczy ubytek słuchu ucha prawego i przewodzeniowo-odbiorczy ubytek słuchu ucha lewego znacznego stopnia oraz cechy dysfunkcji lewego błędnika, jednakże wydane na ich podstawie decyzje administracyjne właściwych organów inspekcji sanitarnej stwierdziły brak podstaw do klinicznego rozpoznania choroby zawodowej. Należy zaznaczyć, iż uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu zostało zamieszczone przez ustawodawcę w pkt 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Organy administracji obu instancji nie wykazały, że schorzenie skarżącego powstało na skutek okoliczności nie mających związku z warunkami pracy zawodowej i że warunki te nie miały wpływu na powstanie uszkodzenia słuchu. Przy wydawaniu decyzji organy administracji oparły się na dwóch orzeczeniach lekarskich, a mianowicie orzeczeniu nr [...]z dnia [...] Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i orzeczeniu nr [...] z [...] Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł., które są lakoniczne i w zasadzie nie zawierają uzasadnienia. Oba orzeczenia sprowadzają się do stwierdzenia, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie wyjaśniają natomiast, dlaczego stwierdzonego schorzenia nie można zaliczyć do typowych następstw przewlekłego urazu akustycznego. Podkreślić należy, iż orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Orzeczenie to, musi być sporządzone w sposób logiczny i zrozumiały zarówno dla organu jak i dla stron postępowania, a także dla sądu, który dokonuje oceny legalności decyzji. Opinia lekarska powinna zawierać uzasadnienie, z którego jasno wynikałaby przyczyna powstania stwierdzonej u skarżącego choroby słuchu oraz wskazane byłyby powody, dla których nie można tego schorzenia powiązać z warunkami pracy zawodowej. Organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest zbadać opinię biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a, tzn. powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została należycie udowodniona. Jeżeli zatem, orzeczenie lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie zawiera właściwego uzasadnienia, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym. Organy administracji publicznej obu instancji odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, określone w art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a., ponieważ nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy te, w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całokształtu materiału dowodowego, zaś swoje decyzje oparły na orzeczeniach lekarskich nie odpowiadających wymogom opinii. Uchybienia, jakich dopuściły się organy administracyjne oby instancji są istotne i miały one wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nr [...] z [...] Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy uzupełnić orzeczenia lekarskie o opinię wyjaśniającą na czym polega upośledzenie słuchu u skarżącego, jaka jest jego wielkość oraz co było przyczyną powstania niedosłuchu u A. D. Dopiero po wydaniu orzeczeń odpowiadających wymogom opinii w świetle art. 84 § 1 k.p.a., organy administracji powinny ocenić zebrany materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przy wydaniu decyzji organy administracji powinny uwzględnić fakt, iż w razie stwierdzenia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz wykonywania pracy w warunkach narażających na jego powstanie istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była wykonywana. Obalenie tego domniemania może nastąpić tylko w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą.