II OZ 592/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń S. S. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2004r. oraz z dnia 13 lipca 2004r., sygn. akt 7/IV SA 3697/02 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 sierpnia 2002r., znak [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego p o s t a n a w i a 1) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2004r. i przywrócić termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 23 marca 2004r. 2) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2004r., po rozpoznaniu wniosku S. S. o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 23 marca 2004r. oddalającego skargę S. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 sierpnia 2002r. oddalił wniosek skarżącej. W postanowieniu stwierdzono, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia został wniesiony po ponad dwóch miesiącach od dnia wydania wyroku, a skarżąca nie wniosła o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W zażaleniu na powołane postanowienie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 marca 2004r. Wniosek został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2004r. Sąd uznał, że podnoszone przez stronę argumenty nieznajomości przepisów prawa i złego stanu zdrowia nie stanowią wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pismem z dnia 27 lipca 2004r. S. S. złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 13 lipca 2004r. W rozpoznawanych zażaleniach na powołane wyżej postanowienia z 15 czerwca 2004r. i 13 lipca 2004r., a także we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia skarżąca podniosła, że jest osobą w podeszłym wieku (80 lat), schorowaną i nieporadną, w związku z czym nie mogła brać udziału w posiedzeniu Sądu, na którym wydano wyrok z dnia 23 marca 2004r. i wysłuchać pouczenia na temat przysługujących jej środków zaskarzaenia, a z uwagi na niskie dochody nie była w stanie skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Brak możliwości uczestnictwa w rozprawie spowodowały, że skarżąca nie posiadała informacji na temat wydanego orzeczenia. Nadto oczekiwała na doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, była bowiem przekonana, że doręczenie takie winno nastąpić na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym obowiązującej w dniu wniesienia przez nią skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca podnosi, że nie wiedziała o zmianie przepisów postępowania sądowego, które w miejsce doręczania wyroków z uzasadnieniem z urzędu wymagają w przypadku oddalenia skargi złożenia stosownego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wskutek tej niewiedzy oczekiwała na doręczenie wyroku, a gdy to nie nastąpiło w ciągu dwóch miesięcy, dnia 26 maja 2004r. Sygn. akt II OZ 592/05 Sygn. akt II OZ 593/05 zadzwoniła do Sądu, gdzie uzyskała informację o zmianie przepisów. Jeszcze w tym samym dniu nadała do Sądu pismo z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia, które winno być jednocześnie potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 §1 ustawy). Przy dokonywaniu oceny braku winy strony w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, z uwzględnieniem uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W niniejszej sprawie okoliczności były o tyle szczególne, że wiązały się z bardzo podeszłym wiekiem strony i zmianą przepisów prawa. Skarżąca kierując się udzielanymi przez prawników informacjami wynikającymi z przepisów prawa obowiązujących w dniu wniesienia skargi na decyzję organu administracji nie złożyła w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, oczekując na jego doręczenie z urzędu, co miałoby miejsce w razie obowiązywania tych samych przepisów w dniu orzekania. Przepisy te jednak wraz z wejściem w życie ustawy uległy zmianie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 141 § 1 ustawy w sprawach, w których skargę oddalono (jak to miało miejsce w przypadku skargi wniesionej przez S. S.) uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony sporządzony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Okoliczności te sprawiają, że uchybienie przez stronę terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie może zostać uznane za zawinione przez stronę. Przemawia za tym w szczególności fakt, że skarżąca przy wnoszeniu skargi, podjęła wszelkie akty staranności zmierzające do uniknięcia jakichkolwiek uchybień proceduralnych, włącznie z uzyskaniem informacji na temat sposobu doręczenia orzeczenia (które miało nastąpić z Sygn. akt II OZ 592/05 Sygn. akt II OZ 593/05 urzędu) i wniesienia środka zaskarżenia. Tak poinformowana oczekiwała na doręczenie orzeczenia nie zdając sobie sprawy ze zmiany przepisów, które dla uzyskania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem wymagał podjęcia przez nią określonych działań, od których z kolei zależała możliwość skorzystania ze środka zaskarżenia. Prawdą jest, jak podniósł Sąd I instancji w zaskarżanych orzeczeniach, że sąd nie ma obowiązku informowania stron o zmianie przepisów. Nie można jednak pozostać obojętnym wobec faktu, że podeszły wiek skarżącej i wynikająca z niego nieporadność stanowiły niewątpliwie przeszkodę w podejmowaniu przez nią czynności procesowych, w tym bieżącym śledzeniu zmian w obowiązujących przepisach. Z tych też powodów, uwzględniając obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osób w tym wieku nie można uznać, że uchybienie terminu było przez skarżącą zawinione. Zauważyć tutaj należy, że skarżąca z należytą starannością i terminowo dokonywała wszystkich czynności procesowych w toku niniejszego postępowania, a wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nadała natychmiast po uzyskaniu informacji o zmianie przepisów. Skarżącej nie można więc przypisać ogólnego niedbalstwa w prowadzeniu sprawy i dlatego uchybienia terminu w dokonaniu jednej czynności procesowej nie można odczytywać jako jego przejaw, a raczej jako wynik niedoinformowania usprawiedliwionego nieporadnością spowodowaną podeszłym wiekiem. Wobec powyższego uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie można uznać za zawinione, a zatem zachodzą przesłanki wynikające z art. 86 § 1 ustawy uzasadniające jego przywrócenie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżane postanowienie z dnia 13 lipca 2004r. zostało wydane z naruszeniem tego przepisu, a także art. 88 ustawy, albowiem nie zachodziły przesłanki do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. Wobec przywrócenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia należało także uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2004r. oddalające wniosek o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 197 i art. 188 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji niniejszego postanowienia.