I SA/Wr 2211/03

WyrokWSA we Wrocławiu2004-03-22

Skład orzekający: Józef Kremis, Andrzej Szczerbiński, Andrzej Cisek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu administracyjnym można żądać zwrotu kwot wyegzekwowanych i przekazanych wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli postępowanie egzekucyjne zostało umorzone?
Ratio decidendi
Żądanie zwrotu kwot wyegzekwowanych i przekazanych wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało następnie umorzone, nie może być rozpatrywane w trybie postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem normy prawnej kompetencyjnej, która upoważniałaby organ egzekucyjny do wydania indywidualnego aktu administracyjnego nakładającego na wierzyciela obowiązek zwrotu dłużnikowi wyegzekwowanego świadczenia. W takiej sytuacji sprawa zwrotu świadczenia ma charakter cywilnoprawny i powinna być dochodzona na drodze postępowania cywilnego.
Stan faktyczny
Skarżący J.W. domagał się zwrotu kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym z odszkodowania powypadkowego, które zostały przekazane wierzycielowi. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z powodu bezprzedmiotowości wniosku. Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych i brak merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym faktu bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia NSA del. do WSA Andrzej Szczerbiński Sędzia WSA Andrzej Cisek Protokolant Katarzyna Motyl po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2004 r. sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kwoty wyłączonej spod zajęcia egzekucyjnego oddala skargę. Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] J. W. wystąpił do Ministerstwa Finansów z żądaniem niezwłocznego zwrotu bezpodstawnie zagarniętych kwot (łącznie [...]) w postępowaniu egzekucyjnym z odszkodowania powypadkowego. Wniosek ten został przekazany do załatwienia zgodnie z właściwością organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w L. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., jako organ egzekucyjny, po ponownym rozpatrzeniu sprawy - wskutek uchylenia uprzedniego postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) przez organ drugiej instancji postanowienia z dnia [...] (Nr [...]) z powodu naruszenia art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 z późn. zm.), z uwagi na bezprzedmiotowość wniosku J. W. Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] (Nr [...]) J.W. złożył zażalenie z dnia [...], dotyczące "niezwłocznego zwrotu pogłębiającej się w skutkach należności w kwocie [...] -powstałej z niedbalstwa tut. Urzędu Skarbowego, na dzień [...]." W uzasadnieniu wskazał, że ze względu na opieszałe traktowanie sprawy przez Urząd Skarbowy w L. znacznie wzrosła wysokość żądanej kwoty wskutek zastosowania przez stronę stawki 200% oprocentowania wyegzekwowanej kwoty. W ocenie Pana J. W. Urząd Skarbowy w L. uporczywie uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy, a ponadto wykazuje brak woli do rzetelnego i sprawnego uregulowania sprawy. Stwierdził też, że przedmiotowa sprawa bezpodstawnie łączona jest ze sprawą toczącą się przed Sądem Okręgowym (I C 1017/98), dotyczącą jedynie ustalenia przysługującej renty, przy bezzasadnym przypisywaniu stronie próby wtórnego wyłudzenia zwrotu dochodzonej należności. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po zbadaniu materiału dowodowego sprawy stwierdził, że umorzenie przez organ pierwszej instancji ze względu na jego bezprzedmiotowość było zasadne i nastąpiło zgodnie z przepisami art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia [...] J. W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę "na niewłaściwe czynności prawne zawarte w wydanym przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. postanowieniu Nr [...] z dnia [...]." W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż dochodzi jedynie zwrotu bezpodstawnie zagarniętej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty [...] o Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 , oprocentowanej według tej samej stawki, jaką zastosował Urząd Skarbowy w L. wobec strony, tj. 0,548 % dziennie, a która to należność na podstawie obliczeń skarżącego na dzień [...] wynosi [...]. Powołując się na wyrok NSA (I SA /Wr 1734/98), skarżący stwierdził, że Urząd Skarbowy w L. prowadził niedopuszczalną egzekucję z niedozwolonego przepisami prawa środka egzekucyjnego na rzecz wierzyciela, tj. A w L., bezpodstawnie wzbogacając tegoż wierzyciela. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów art. 124 § 2 Kpa, gdyż - zdaniem skarżącego - wskutek braku merytorycznego rozpatrzenia w toku postępowania administracyjnego faktu bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela, Izba Skarbowa "dopuściła się zaniechania właściwego uregulowania przewlekle traktowanej sprawy*. Skarżący podkreślił też, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu wyegzekwowanej kwoty, nie łączy sprawy odnoszącej się do kwestii odszkodowawczej na podstawie przepisów art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, toczącej się w przed Sądem Okręgowym (I C 1017/98). Na poparcie swojego stanowiska wskazał wyrok Sądu Rejonowego w L. (I C 1063/99), z którego - zdaniem skarżącego - wynika, iż zobowiązanym do zwrotu kwot wyłączonych spod zajęcia egzekucyjnego jest Urząd Skarbowy. W ocenie Skarżącego bezpodstawne wzbogacenie wierzyciela, tj. A w L., przez Urząd Skarbowy oraz brak nadzoru Izby Skarbowej spowodowały konieczność uregulowania kwoty ponad [...]. Natomiast "blokowanie zwrotu kwot wyłączonych spod zajęcia wraz z zastosowanymi odsetkami w skali rocznej 200 % powoduje brak gospodarnej troski o finanse Państwa, którą to niegospodarność winne także zbadać Organa prokuratorskie". Skarżący stwierdza też, że mimo obowiązków statutowych organy skarbowe zaniechały działań zmierzających do wyegzekwowania kwot niewłaściwie wzbogacających wierzyciela. Ponadto skarżący wnosi o możliwie przyspieszony tryb rozpatrzenia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na narastające oprocentowanie kwoty, będącej przedmiotem żądania zwrotu. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i stwierdzając, że w sprawie tej nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy. Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie podlega umorzeniu, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez Urząd Skarbowy w L. wobec J. W., na wniosek wierzyciela, tj. A w L., na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia [...] (Nr [...]), w związku z Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 niespłaceniem rat kredytu, ze wskazanego przez wierzyciela środka egzekucyjnego, tj. renty uzupełniającej. Według art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36 poz. 161 z późn. zm.) - w brzmieniu obowiązującym przed przystąpieniem do egzekucji - organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z tym Urząd Skarbowy w L., jako organ egzekucyjny, przed przystąpieniem do egzekucji badał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej dochodzonej wierzytelności. Bezpodstawne jest zatem twierdzenie skarżącego, że to Urząd Skarbowy, a nie wierzyciel powinien dokonać zwrotu egzekwowanych kwot. W wyroku Sądu Rejonowego w L. Wydział I Cywilny (I C 1063/99), na który powołuje się skarżący, jednoznacznie stwierdzono, że tylko organ egzekucyjny może ponosić odpowiedzialność w przypadku szkody jaka ewentualnie mogłaby powstać na skutek podjętych czynności egzekucyjnych, gdyby organ ten z urzędu nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co nie wystąpiło w tej sprawie. Na tym etapie postępowania organ egzekucyjny nie oceniał zasadności zastosowania wskazanego przez wierzyciela środka egzekucyjnego, gdyż nie dysponował stosownymi dokumentami co do podstawy prawnej renty. Także dłużnik zajętej wierzytelności, tj. PZU SA, nie wskazał przyczyn, z powodu których nie można było prowadzić egzekucji administracyjnej, wobec czego organ egzekucyjny w dniu [...] podjął czynności zmierzające do zajęcia. Zarzuty skarżącego dotyczyły zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdy tymczasem organ egzekucyjny nie był uprawniony - zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - do oceny tych okoliczności. Dopiero po przedłożeniu przez skarżącego w dniu [...] zaświadczenia PZU Inspektorat w L. - z którego wynikało, że zajęte świadczenie jest rentą uzupełniająco - odszkodowawczą otrzymywaną na podstawie art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego z tytułu ubezpieczenia o odpowiedzialności cywilnej - Urząd Skarbowy uznał, że renta ta nie podlega egzekucji, w związku z czym uchylił dokonane zajęcie. Wskutek braku innych środków egzekucyjnych podlegających egzekucji organ ten umorzył postępowanie egzekucyjne. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym łącznie wyegzekwowano kwotę [...], z której [...] przekazano wierzycielowi, natomiast kwota [...], stanowiąca koszty egzekucyjne, została zwrócona skarżącemu przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Co zaś się tyczy zwrotu wyegzekwowanych i przekazanych na rzecz wierzyciela kwot z tytułu należności bankowych, organ egzekucyjny, uznając się niewłaściwym w tej kwestii, przekazał sprawę do załatwienia wierzycielowi. 4 Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 Wskutek zażalenia wierzyciela, tj. A w L., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, Izba Skarbowa w L. postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2000 r. (I SA/Wr 1734/98) oddalił skargę A w L. na postanowienie organu odwoławczego. Izba Skarbowa podkreśliła, że żądanie skarżącego, dotyczące zwrotu kwot wyegzekwowanych przez Urząd Skarbowy w L. na rzecz A w L., było już przedmiotem rozpoznania przez Ministerstwo Finansów (pismo z dnia [...], Nr [...]). W piśmie tym jednoznacznie wskazano, że z żądaniem zwrotu wyegzekwowanych kwot z uwagi na ich przekazanie wierzycielowi J. W. powinien wystąpić do A w L., jeżeli w jego ocenie były one nienależne oraz, że organem właściwym do wypowiedzenia się w zakresie wymagalności wyegzekwowanej należności jest jedynie Bank. Wszelkie wystąpienia w tej sprawie powinny być kierowane wyłącznie do Banku, a ewentualne roszczenia dochodzono w trybie powództwa sądowego. W piśmie tym Ministerstwo Finansów wskazało też, że zgodnie z przepisami art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku poniesienia szkód wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej zobowiązanemu służy roszczenie przeciwko wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, a więc nie w postępowaniu administracyjnym. Z tych też względów Izba Skarbowa uznała, że żądanie skarżącego skierowane w trybie postępowania administracyjnego do organu egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje bowiem wtedy, gdy nie ma podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem pierwszej instancji. Izba Skarbowa podniosła przy tym, że Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia 7 września 2001 r. (I C 246/01) odrzucił pozew skarżącego o zapłatę od Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w L. kwoty [...] wraz z odsetkami. Ponadto przed Sądem Okręgowym w Legnicy (I C 1017/98), zakończyło się postępowanie, w którym skarżący zawarł szereg żądań wobec wierzyciela A w L., Urzędu Skarbowego w L. oraz Izby Skarbowej w L., m. in. również o odszkodowanie. W wyroku tym Sąd Okręgowy wskazał m. in. na brak podstaw do odpowiedzialności odszkodowawczej, o której mowa w art. 160 § 1 i § 2 Kpa. Potwierdził też nienaruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazującemu organowi egzekucyjnemu badanie z urzędu dopuszczalności egzekucji, podkreślając, iż w tej kwestii nie bez znaczenia było też pismo PZU z [...], wyraźnie stwierdzające, iż renta powoda może być przedmiotem egzekucji. 5 Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 W takiej sytuacji umorzenie postępowania dotyczącego żądania zwrotu kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym z odszkodowania powypadkowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest -zdaniem Izby Skarbowej - zasadne i pozostaje w zgodzie z art. 105 Kpa w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego za niezasadny jest zarzut nierozpatrzenia przez organy faktu bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela oraz "zaniechania właściwego uregulowania przewlekle traktowanej sprawy" przez Izbę Skarbową. Nie można bowiem wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. W takim przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 Kpa). Bezpodstawny jest zatem także zarzut naruszenia art. 124 § 2 Kpa, gdyż wydane w sprawie postanowienia zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.j, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2). Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). 6 Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 Zarzuty skargi i mające wesprzeć je argumenty nie mogą w ocenie Sądu wzruszyć zaskarżonego orzeczenia, gdyż znajduje ono dostateczne wsparcie w obowiązującym prawie, jego zaś wydanie nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania odpowiadającego standardom proceduralnym. Nie wywołuje sporu w rozpoznawanej sprawie fakt, że przedmiotem wniosku skarżącego jest skierowane do organu egzekucyjnego żądanie zwrotu kwoty wyegzekwowanej przez tenże organ na rzecz wierzyciela - A. Uzasadnieniem takiej czynności ma być - zdaniem strony skarżącej - wadliwe skierowanie egzekucji ku wierzytelności przysługującej skarżącemu względem PZU S.A. z tytułu renty odszkodowawczej świadczonej na podstawie art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, jako że tego rodzaju prawo majątkowe nie podlega egzekucji. Zadośćuczynienie tak sformułowanemu żądaniu skarżącego wymaga przede wszystkim ustalenia, czy obowiązujące ustawodawstwo stwarza podstawy prawne do zwrotu w trybie postępowania administracyjnego (egzekucyjnego) - przez wydanie indywidualnego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej - wyegzekwowanych i przekazanych wierzycielowi kwot. Odpowiedź na tak sformułowane pytanie poprzedzona być musi przywołaniem art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Według tego przepisu, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Z akt przekazanych Sądowi wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J. W. na wniosek A na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], wystawionego w związku z nieuregulowaniem przez zobowiązanego kredytu udzielonego przez wierzyciela, zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]). Izba Skarbowa utrzymała to postanowienie w mocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2000 r. (I SA/Wr 1734/98) - oddalił skargę wierzyciela na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] (Nr [...]). Oceniając wspomniane orzeczenie Sąd ten stwierdził, że organy egzekucyjne prawidłowo przyjęły, iż świadczenie otrzymywane przez J.W. z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest ubezpieczeniem, o którym mowa w art. 821 Kc, i według § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a kwoty otrzymywane z tego tytułu podlegały wyłączeniu spod egzekucji administracyjnej. Ponieważ jednak część należności została wyegzekwowana ze wspomnianej wierzytelności i przekazana wierzycielowi, przeto powstał - ujęty we wniosku skarżącego - problem trybu właściwego do ewentualnego zwrotu wyegzekwowanych kwot. 7 Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 Przywołany wcześniej art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - mimo postanowienia, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych - nie określa trybu postępowania właściwego do zwrotu wyegzekwowanych należności. Odnosi się to w szczególności do sytuacji, w której organ egzekucyjny przekazał wyegzekwowane od dłużnika kwoty wierzycielowi. Należy przy tym zauważyć, że żadne z unormowań ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera podstawy prawnej do zadośćuczynienia żądaniu skarżącego w drodze rozstrzygnięcia wydanego w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Nie ma bowiem normy kompetencyjnej, która upoważniałaby organ egzekucyjny do wydania indywidualnego aktu administracyjnego nakładającego na wierzyciela obowiązek zwrotu dłużnikowi wyegzekwowanego wcześniej od niego świadczenia. Tym samym uprawnione jest twierdzenie, że nie można w trybie postępowania administracyjnego, poprzez podjęcie aktu władczego przez organy egzekucyjne, zobligować wierzyciela do zwrotu świadczenia dłużnikowi. Skoro więc sprawa zwrotu dłużnikowi świadczenia uprzednio wyegzekwowanego na rzecz wierzyciela nie podlega trybowi administracyj -no-prawnemu, przeto tak sformułowany wniosek strony skarżącej nie mógł być objęty merytorycznym rozstrzygnięciem w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, ze względu na bezprzedmiotowość takiego postępowania konieczne stało się jego umorzenie, co prawidłowo uczyniły organy egzekucyjne w rozpoznawanej sprawie, powołując się na art. 105 Kpa w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeśli zaś chodzi o tryb ewentualnych rozliczeń między dłużnikiem a wierzycielem, to w przypadku, gdy dłużnik uważa, iż wyegzekwowane od niego świadczenie na rzecz wierzyciela jest nienależne, wówczas może on żądać od wierzyciela zwrotu tegoż świadczenia na drodze postępowania cywilnego, skoro u podstaw więzi prawnej między stronami leży stosunek cywilnoprawny o charakterze obligacyjnym (wynikły z umowy kredytu bankowego), a więc spór między stronami jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, nie zaś indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej według art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć również należy, że nawet gdyby wyegzekwowanie przez organy egzekucyjne spornej kwoty na rzecz wierzyciela nastąpiło wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej, to dochodzenie przez dłużnika zwrotu takiego świadczenia nie byłoby dopuszczalne w trybie postępowania administracyjnego, gdyż art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje dłużnikowi możliwość realizacji roszczenia odszkodowawczego (a w jego zakresie także wartości wyegzekwowanego świadczenia) względem organu egzekucyjnego lub wierzyciela wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, co oznacza, że i w takim przypadku mamy do czynienia ze sprawą cywilną w ujęciu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. 8 Sygnatura akt I SA/Wr 2211/03 Skoro sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia nie dała podstaw do postawienia organom egzekucyjnym skutecznego zarzutu naruszenia prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało - stosownie do dyspozycji art. 151 tej ustawy - orzec, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło