II SA/Sz 232/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. w G. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z [...] grudnia 2021 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej powoływany jako GITD lub organ administracji), po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Spółka lub skarżąca), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2021r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Jak wyjaśnił organ, podczas przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2021 r. na drodze krajowej [...] w miejscowości M. , kontroli samochodu ciężarowego marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy marki Kogel o nr rej. [...], stwierdzono i utrwalono w protokole, iż zestawem tym wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. W toku kontroli stwierdzono też, iż w pamięci tachografu cyfrowego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe, zadeklarowany jest inny numer rejestracyjny pojazdu niż ten znajdujący się na tablicy rejestracyjnej i dowodzie rejestracyjnym. W pamięci tachografu cyfrowego wskazano nr rej. [...], zaś na tablicy rejestracyjnej znajdował się nr rej. [...] (dowód rejestracyjny dla pojazdu o nr rej. [...] wydano w dniu [...] kwietnia 2021 r.). W związku z powyższym stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie. Mając na uwadze treść lp. 6.1.5 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm. – dalej: u.t.d.), nałożono karę w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania opartym na twierdzeniu, iż odpowiedzialność za naruszenie ponosi kierowca nie zaś spółka, organ wyjaśnił, ze godnie z przepisami u.t.d. za naruszenie przepisów tej ustawy, odpowiedzialność ponoszą niezależnie przedsiębiorca, kierowca oraz zarządzający transportem, co potwierdza treść art. 92 ust. 1 u.t.d., art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 92a ust. 2 u.t.d. Kierujący pojazdem może zgodnie z art. 92 ust. 1 zostać ukarany karą grzywny w wysokości do 2.000,00 zł za naruszenia wymienione w załączniku nr 1 do u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy może zostać ukarany zgodnie z art. 92a ust. 1 i ust. 3 karą pieniężną w wysokości od 50,00 zł do 12.000,00 zł za każde naruszenie wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d., lecz suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000,00 zł, natomiast zgodnie z art. 92a ust. 2 i 4 zarządzający transportem, który naruszył obowiązki lub warunki przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2.000 zł za każde naruszenie wskazane w załączniku nr 4 do ustawy, lecz suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 3.000,00 zł. Organ stwierdził także, iż w przedmiotowej sprawie przepis art. 92b u.t.d. nie znajdzie zastosowania bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tegoż zapisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. GITD uznał ponadto, iż skarżąca w toku postępowania nie wskazała żadnych okoliczności nadzwyczajnych lub nieprzewidzianych, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d. Przyjęto przy tym, wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 6.1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy przejawia się w braku kontroli nad kierowcą oraz braku reakcji na popełniane przez niego naruszenia. Pismem z [...] lutego 2022 r. spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. a. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak uwzględnienia okoliczności podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu. W konsekwencji doprowadziło to do uznania, że to skarżąca, a nie kierowca, jest podmiotem odpowiedzialnym za nieprawidłowości w urządzeniach zainstalowanych w pojeździe Scania. b. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, pomimo iż waga naruszenia prawa jest znikoma a skarżąca nie naruszyła prawa. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżąca pozostaje odpowiedzialną na stwierdzone naruszenie, podczas gdy odpowiedzialnym za utrzymanie prawidłowego stanu technicznego pojazdu jest kierowca. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej organu I instancji oraz o przyznanie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wywiodła, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do wymaganego przepisami prawa sprawdzenia okoliczności dotyczących zdarzenia i prawidłowości funkcjonowania tachografu. W konsekwencji, pominięte zostało, że za prawidłowe funkcjonowanie tachografu odpowiedzialny był kierujący pojazdem. Wynika to zarówno z przepisów prawa, jak i umowy łączącej kierowcę ze skarżącą. Spółka nadmieniła, że zgodnie z umową łączącą skarżącą z kierowcą, to na nim spoczywał obowiązek dokonania wszelkich czynności zapewniających prawidłowe funkcjonowanie pojazdu oraz urządzeń w nich zainstalowanych oraz informowanie o każdej sytuacji wskazującej na uchybienia. Ponadto, w ocenie pełnomocnika skarżącej, waga naruszenia prawa była znikoma co uzasadniało zastosowanie art. 189f k.p.a. i odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Naruszenie było znikome bowiem nie niesie za sobą społecznego niebezpieczeństwa. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Ponadto w dniu [...] marca 2022 r. organ wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, na mocy której nałożono na spółkę karę w związku z naruszeniem prawa określone w lp. 6.1.5 załącznika nr 3 do u.t.d.: "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie". W badanej sprawie nie jest sporne, iż w realizującym transport drogowy na rzecz i w imieniu spółki samochodzie ciężarowym, stanowiącym jej własność, podczas kontroli stwierdzono, iż w pamięci tachografu cyfrowego zadeklarowany jest inny numer rejestracyjny pojazdu niż ten znajdujący się na tablicy rejestracyjnej. W pamięci tachografu cyfrowego wskazano nr rej. [...], zaś na tablicy rejestracyjnej znajdował się nr rej. [...] Kontrola drogowa pojazdu miała miejsce w dniu [...] lipca 2021 r., zaś dowód rejestracyjny samochodu ciężarowego przedłożony w toku kontroli i zawierający nr rejestracyjny [...] został wydany skarżącej spółce w dniu [...] kwietnia 2021 r. Jak wynika natomiast z wydruku z tachografu cyfrowego (k.12 akt administracyjnych), kalibracja tego urządzenia, w toku której potwierdzono w pamięci numer rejestracyjny [...], nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2021 r. Skarżąca nie kwestionuje samego faktu istnienia stwierdzonej w toku kontroli nieprawidłowości. Podnosi natomiast, że wobec zawarcia umowy z kierowcą nie ponosi odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie. Co więcej owo naruszenie było zdaniem spółki znikome, co uzasadniałoby odstąpienie od nałożenia kary. Jak trafnie przywołały organy administracji w lp. 6.1.5 załącznika nr 3 u.t.d. przewidziano karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Kwota powyższa nie podlega miarkowaniu i organ stwierdzający naruszenie winien ustalić z tego tytułu karę we wskazanej przez ustawodawcę wysokości, chyba że zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od jej naliczenia. W pierwszej kolejności Sąd uznał za celowe zweryfikowanie czy brak odzwierciedlenia prawidłowego numeru rejestracyjnego w tachografie, w którego pamięci określono, iż datą następnej planowej kalibracji jest [...] kwietnia 2023 r. mieści się w zakresie naruszenia określonego przez ustawodawcę jako wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie. I tak, zgodnie z art. 2 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 z późn. zm., dalej: Rozporządzenie 165/2014), "tachograf lub "urządzenie rejestrujące" oznacza urządzenie przeznaczone do instalowania w pojazdach w celu automatycznego lub półautomatycznego wyświetlania, rejestrowania, drukowania, przechowywania i wysyłania szczegółowych danych dotyczących ruchu, w tym prędkości takich pojazdów, zgodnie z art. 4 ust. 3 i o pewnych okresach aktywności osób kierujących tymi pojazdami. Przepis art. 4 Rozporządzenia 165/2014 dotyczy wymogów i danych, które muszą być rejestrowane. Zgodnie z ust. 1, tachografy, w tym ich zewnętrzne elementy składowe, karty do tachografu i wykresówki, spełniają surowe wymagania techniczne i inne wymagania, by umożliwić właściwe stosowanie rozporządzenia. Zgodnie z art. 4 ust. 2, tachografy i karty do tachografu spełniają między innymi następujące wymogi: - rejestrują dokładne i wiarygodne dane dotyczące kierowcy, czynności kierowcy oraz pojazdu, - są bezpieczne, w szczególności, aby gwarantować integralność i pochodzenie źródła danych rejestrowanych przez przyrządy rejestrujące i czujniki ruchu oraz z nich pobieranych. W myśl ust. 3 powyższego przepisu tachografy cyfrowe rejestrują następujące dane: a) przebytą odległość i prędkość pojazdu; b) pomiar czasu; c) punkty położenia, o których mowa w art. 8 ust. 1; d) tożsamość kierowcy; e) aktywność kierowcy; f) dane dotyczące kontroli, kalibracji i naprawy tachografu, w tym dane identyfikujące warsztat; g) zdarzenia i usterki. Natomiast w myśl art. 2 ust. 2 lit m) Rozporządzenia 165/2014 "kalibracja" tachografu cyfrowego oznacza aktualizację lub potwierdzenie parametrów pojazdu, w tym identyfikację pojazdu i charakterystykę pojazdu, które mają być przechowywane w pamięci danych, z wykorzystaniem karty warsztatowej. Przy czym w art. 2 ust. 2 lit. s Rozporządzenia nr 165/2014 zdefiniowano też "przegląd okresowy" jako zespół czynności wykonywanych w celu sprawdzenia czy tachograf pracuje prawidłowo, czy jego ustawienia odpowiadają parametrom pojazdu i czy do tachografu nie podłączono urządzeń manipulacyjnych. Stosownie zaś do definicji zawartych w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2016/799 z dnia 18 marca 2016 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 ustanawiającego wymogi dotyczące budowy, sprawdzania, instalacji, użytkowania i naprawy tachografów oraz ich elementów składowych (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 139, str. 1 z późn. zm.), pod pojęciem "identyfikacja pojazdu" należy rozumieć numery identyfikujące pojazd: numer rejestracyjny pojazdu (VRN) z oznaczeniem państwa członkowskiego rejestracji i numer identyfikacyjny pojazdu (VIN). Jak wynika z dalszych regulacji powyższego rozporządzenia, numer VRN jest rejestrowany na karcie kierowcy, podczas gdy dla numeru VIN takiego obowiązku nie przewidziano. Natomiast "kalibracja" oznacza aktualizację lub potwierdzenie parametrów pojazdu przechowywanych w pamięci danych. Parametry pojazdu obejmują identyfikację pojazdu (numery VIN, VRN i kod rejestrującego państwa członkowskiego) i charakterystyki pojazdu, (w, k, l, wielkość opon, ustawienia urządzenia ograniczenia prędkości (w stosownych przypadkach), bieżący czas UTC, bieżąca wartość licznika kilometrów); podczas kalibracji urządzenia rejestrującego w pamięci danych zachowywane są również rodzaje i identyfikatory odpowiednich plomb homologacyjnych. Aktualizację lub potwierdzenie jedynie czasu UTC uważa się za korektę czasu, a nie za kalibrację Wobec powyższego w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że tachograf, w którego pamięci nie zostały zaktualizowane dane dotyczące identyfikacji pojazdu nie spełnia wymogów określonych w art. 4 Rozporządzenia 165/2014 i rozporządzeniu wykonawczym. Numer rejestracyjny pojazdu (VRN) wraz z numerem VIN i kodem rejestrującego państwa członkowskiego stanowią łącznie dane identyfikujące konkretny pojazd i zgodnie z wolą prawodawcy niezbędne do pełnej realizacji celów obowiązujących przepisów w zakresie transportu drogowego a zidentyfikowanie pojazdu winno następować podstawie aktualnych i poprawnych danych poprawnych za których aktualność i poprawność odpowiadała w realiach badanej sprawy spółka. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika tym samym, że rejestrowanie, drukowanie, przechowywanie i wysyłanie szczegółowych danych dotyczących ruchu, w tym prędkości pojazdów, oraz aktywności osób kierujących tymi pojazdami odbywa się w powiązaniu z danymi dotyczącymi samego pojazdu, czyli jego parametrami, które obejmują identyfikację pojazdu i jego charakterystykę. Dane te dotyczą więc konkretnego pojazdu, zidentyfikowanego zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 2 Rozporządzenia 165/2014 (podobnie Wyrok WSA w Krakowie z 13 maja 2020 r. sygn. akt. III SA/Kr 491/20). Sąd stwierdził przy tym, że okoliczność, iż tachograf podlega okresowemu sprawdzeniu, a zatem w pamięci wskazuje się na graniczną datę jego legalizacji, nie zmienia obowiązku jego kalibracji w przypadku zmiany numeru rejestracyjnego pojazdu. W ocenie Sądu dokonywanie przewozu pojazdem, w którego tachografie został wpisany oczywiście błędny numer rejestracyjny lub nie został on zaktualizowany wobec przerejestrowania pojazdu - tj. sytuacja, która zaistniała w realiach badanej sprawy - powoduje skutek identyczny z brakiem kalibracji (względnie niepoddaniem tachografu przeglądowi w przepisanym terminie), skoro czynność ta ma na celu aktualizację lub potwierdzenie parametrów pojazdu zgodnych z rzeczywistością. Katalog naruszeń zawartych w Załączniku nr 3 u.t.d. pod pozycją lp.6 zatytułowaną "Naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów" nie zawiera rodzaju naruszenia polegającego na używaniu tachografu, do którego wprowadzone zostały błędne dane dotyczące identyfikacji pojazdu tym samym, taka regulacja oznacza zrównanie w skutkach sytuacji, w której pamięć tachografu zawiera błędne dane dotyczące identyfikacji pojazdu z brakiem sprawdzenia lub poddania tachografu przeglądowi. Wskazane wyżej przepisy cechują się wysokim rygoryzmem, który wynika z woli zapewnienia organom realnej kontroli transportu drogowego a co za tym idzie służy także zapewnieniu odpowiedniego bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego. Powyższe jest co najmniej utrudnione w przypadku istnienia nieprawidłowych zapisów dotyczących identyfikacji pojazdu wykonującego transport drogowy. W kontekście powyższego, wbrew jednej z tez skargi, brak aktualizacji danych w tachografie zainstalowanym w pojeździe wykonującym transport drogowy nie sposób zakwalifikować jako naruszenie o znikomej wadze. Gdyby prawodawca uznał, iż dla należytej identyfikacji pojazdu wystarczające jest posługiwanie się np. numerem VIN nie przewidziałby obowiązku umieszczania w pamięci tachografu innych danych identyfikacyjnych pojazdu. Nadto, skoro numer VRN jest zapisywany na karcie kierowcy, odzwierciedlenie w niej wadliwego numeru w istocie uniemożliwia powiązanie pracy kierowcy z konkretnym pojazdem. Jeśli chodzi natomiast o zarzuty spółki oparte na twierdzeniu, iż skoro zgodnie z zwartą przez skarżącą umową za utrzymanie prawidłowego stanu technicznego pojazdu oraz za prawidłowe funkcjonowanie tachografu odwiedzany jest kierowca a zatem spółka odpowiedzialności z tego tytułu nie ponosi, powyższe stanowisko należy uznać za wadliwe. Jak trafnie zauważył organ administracji zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 92 ust. 1 u.t.d., art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 92a ust. 2 u.t.d.) odpowiedzialność za naruszania obowiązków lub warunków przewozu drogowego ponoszą niezależnie przedsiębiorca, kierowca oraz zarządzający transportem. Powierzenie przez spółkę swoich obowiązków osobie trzeciej w tym kierowcy, nie wyłącza jej odpowiedzialności na gruncie ustawy o transporcie drogowym i może mieć znacznie co najwyżej na gruncie prawa cywilnego w zakresie wzajemnych rozliczeń stron umowy. Natomiast regulacja u.t.d. nie budzi wątpliwości, że w myśl obowiązujących przepisów skarżąca spółka jako profesjonalny podmiot na której pojazdem wykonywamy był transport drogowy winna była zapewniać bieżący nadzór nad pracą zatrudnionego kierowcy jak i stanem technicznym pojazdu i urządzeń rejestrujących w mim zainstalowanym. Zaniechania w powyższym zakresie obciążają przedsiębiorcę, powodując uprawnionym przypisanie mu odpowiedzialności za dopuszczenie do powstania naruszenia, poprzez brak zapewnienia należytej kontroli i nadzoru nad poprawnym stanem technicznym posiadanego pojazdu i jego wyposażenia. Argumentacja skarżącej oparta na odpowiedzialności kierowcy za powstałe naruszenie, nie może być uznana za wystarczającą do wykazania okoliczności egzoneracyjnych, zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności. Nie można bowiem skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności w sytuacji, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Przedsiębiorca wykonujący przewozy drogowe ma bowiem wpływ na działanie kierowcy poprzez odpowiedni dobór kierowców, właściwą organizację przejawiającą się zarówno w przeprowadzaniu szkoleń w zakresie przepisów dotyczących zasad wykonywania przewozów i czasu pracy, sprawdzania czy kierowca w sposób właściwy zrozumiał obowiązujące przepisy oraz poprzez wprowadzenie skutecznego systemu kontroli i nadzoru, który nie tylko będzie miał na celu ujawnianie popełnionych w tym zakresie wykroczeń, ale także skłonienie kierowcy do ich przestrzegania. Podmiot wykonujący transport zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych. Stąd zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 jawi się jako chybiony i również nie zasługiwał na uwzględnienie W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. Orzeczenia sądów administracyjnych cytowane powyżej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.