II SAB/Bk 2/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie NSA Stanisław Prutis, Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. W skardze złożonej w dniu [...] stycznia 2004r. J.R. zarzucił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. bezczynność, polegającą na nierozpatrzeniu, mimo wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2003r., sprawy dotyczącej samowoli budowlanej, polegającej na budowie ogrodzenia posesji A.C. w S. przy ulicy B. Zdaniem skarżącego sprawa ta ściśle wiąże się z prowadzonym w stosunku do skarżącego postępowaniem karnym przed Sądem Rejonowym w S., w którym prokurator postawił skarżącemu zarzut fałszywego oskarżenia A.C. o wybudowanie ogrodzenia bez zgłoszenia. Skarżący – co jest bezsporne – pełnił do [...] maja 2003r. funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Dnia [...] marca 2003r. wydał decyzję nakazującą A.C. rozbiórkę ogrodzenia. Decyzja ta jednak w postępowaniu odwoławczym została uchylona, a postępowanie w sprawie P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] czerwca 2003r. umorzył. W odpowiedzi na wniosek (wystąpienie) skarżącego z [...] listopada 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z [...] listopada 2003r. poinformował go o braku możliwości prawnych i administracyjnych wszczęcia postępowania w sprawie oraz o tym, że nie służy skarżącemu przymiot strony postępowania. Pismem z [...] grudnia 2003r. skarżący wywiódł zażalenie na bezczynność organu I instancji, do którego P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. ustosunkował się pismem z [...] lutego 2004r. tj. już po złożeniu skargi na bezczynność. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie ogrodzenia posesji A.C. prowadzone było postępowanie administracyjne, w wyniku którego zapadły rozstrzygnięcia decyzyjne z zachowaniem terminów z kpa. Wszystkie obecne wystąpienia skarżącego traktowane są jako wnioski osoby prywatnej, nie będącej stroną w sprawie a czynności organu, podejmowane w związku z tymi wnioskami, prowadzone są z urzędu. Organ dodał, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie, do którego skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ogrodzenia posesji A.C., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na brak u skarżącego przymiotu strony postępowania administracyjnego. W skardze na bezczynność J.R. wywodził, iż ma interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie ogrodzenia posesji A.C. albowiem wyjaśnienie tej sprawy ściśle wiąże się z toczącym się postępowaniem karnym przeciwko skarżącemu a także podkreśla obowiązek działania z urzędu nadzoru budowlanego, który wystąpienie skarżącego winien potraktować jako sygnał o samowoli podlegającej zbadaniu z urzędu. W każdym z obu przypadków sprawa winna być zakończona wydaniem decyzji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Podlegająca kontroli sądu bezczynność organu administracji publicznej występuje jedynie w przypadku niezałatwienia konkretnej sprawy we wszczętym przez organ postępowaniu, które winno się zakończyć wydaniem któregoś z rozstrzygnięć wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Tylko w takich przypadkach, w których organ administracji zwleka z zakończeniem prowadzonego przez siebie postępowania Sąd może nakazać mu wydanie w określonym terminie decyzji, postanowienia lub aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 w/w ustawy. A contrario, w sytuacji gdy nie ma w toku postępowania administracyjnego, wyłączona jest kompetencja sądu administracyjnego do orzekania o bezczynności organu. Wbrew temu co sądzi skarżący, sąd administracyjny nie ma uprawnień do nakazywania organowi wszczęcia postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie, a jedynie do nakazywania jego zakończenia o ile organ pozostaje w toczącym się postępowaniu bezczynny. W okolicznościach tej sprawy zauważyć należy, że wystąpienie skarżącego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., zawarte w piśmie z dnia [...].11.2003r., nie zainicjowało postępowania administracyjnego. Gdyby to wystąpienie pochodziło od podmiotu mającego interes prawny do bycia stroną w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego, dotyczącym opisanej samowoli budowlanej, byłoby wnioskiem wszczynającym postępowanie z momentem – jak stanowi art. 61 § 3 kpa – doręczenia wystąpienia organowi. Dla zakwalifikowania jednak wystąpienia skarżącego, jako wniosku uprawnionej strony, konieczne byłoby wykazanie się przez skarżącego interesem prawnym, wynikającym z przepisów ustawy – Prawo budowlane, która wyznacza krąg uczestników postępowania na prawach strony w postępowaniu przed organem architektoniczno-budowlanym i organem nadzoru budowlanego. Skarżący nie kwestionuje tego, że sporna inwestycja (ogrodzenie posesji A.C. na odcinku od strony ul. B.) nie sąsiaduje z jego nieruchomością, ani nawet nie jest usytuowana w otoczeniu nieruchomości należącej do skarżącego, a tym samym, że nie przysługuje mu w sprawie opisanej samowoli przymiot strony postępowania, wyznaczony przez przepisy prawa budowlanego. Błędne jest upatrywanie interesu prawnego do występowania na prawach strony w administracyjnym postępowaniu w sprawie budowlanej, wyłącznie w potrzebie wykorzystania wyniku tego postępowania na użytek postępowania karnego, prowadzonego przeciwko skarżącemu. Interes prawny do bycia stroną w konkretnej sprawie administracyjnej winien wynikać z przepisów tej dziedziny materialnego prawa administracyjnego, która określa daną sprawę administracyjną. Zainteresowanie skarżącego rozstrzygnięciem w kwestii opisywanej samowoli budowlanej ma charakter faktyczny, który nie da się przełożyć na przepisy materialnego prawa budowlanego. Wystąpienie zatem skarżącego z [...] listopada 2003r. mogło być odebrane wyłącznie jako sygnał obywatelski o potrzebie podjęcia z urzędu przez nadzór budowlany czynności kontrolnych i rozważenie ewentualności wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Organ, do którego wystąpienie złożono, nie znalazł podstaw do prowadzenia z urzędu w tej sprawie postępowania, czemu dał wyraz w udzielonej skarżącemu na piśmie odpowiedzi. Takie działanie organu mogło być przedmiotem wyłącznie skargi do organu wyższego stopnia, wniesionej w tzw. trybie uproszczonym, tj. skargi, o której mowa w ary. 227 kpa. Tak też potraktowane zostało zażalenie skarżącego na zarzuconą bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Uproszczone postępowanie skargowe przed organem administracji w ogóle nie podlega kontroli sądu administracyjnego, albowiem zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi obywatela, podjęte w trybie art. 237 i 238 kpa, nie mieści się w wyliczeniu aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze Sąd skargę J.R. uznał za niedopuszczalną i jako taką odrzucił ją (art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).